Bertus Aafjes
![]() | |
Imię i nazwisko |
Lambertus Jacobus Johannes (Bertus) Aafjes |
---|---|
Data i miejsce urodzenia | |
Data i miejsce śmierci |
22 kwietnia 1993 |
Narodowość |
holenderska |
Język |
niderlandzki |
Alma Mater | |
Dziedzina sztuki |
poemat, sonet, aforyzm, opowiadanie, esej, reportaż |
Ważne dzieła | |
poemat Een voetreis naar Rome (1949, Piesza podróż do Rzymu) |
Bertus Aafjes, właściwie Lambertus Jacobus Johannes (Bertus) Aafjes, pseud. Jan Oranje (ur. 12 maja 1914 w Amsterdamie, zm. 22 kwietnia 1993 w Swolgen) – poeta, prozaik, tłumacz i eseista holenderski. Był członkiem redakcji Ad Interim, holenderskiego czasopisma literackiego o profilu czysto artystycznym.
Twórczość
[edytuj | edytuj kod]W pierwszym okresie twórczości (1936-1952) tworzył konwencjonalne poezje, korzystając z tradycyjnych motywów romantycznych. W latach 1940–1947 opublikował Gedichten (Wiersze) jako zbiór 8 tomików poezji. Był autorem aforyzmów Per slot van rekening (W ostatecznym rozrachnuku). Posługiwał się także motywami historyczno-mitologicznymi: egipskimi – sonet Het koningsgraf. Honderd en een sonnetten (Grób króla) oraz biblijnymi – In den beginne (Na początku). Sławę przyniósł mu w roku 1949 poemat Een voetreis naar Rome (Piesza podróż do Rzymu), opisujący podróż którą odbył w roku 1936. Nieco wcześniej (1945), jedna z części poematu uzyskała prywatną nagrodę literacką za najlepszy wiersz napisany w czasie wojny.
W latach 50. XX wieku pisał eseje. W roku 1953 ukazały się Drie essays over experimentele poëzie (Trzy eseje o poezji eksperymentalistów), które stanowiły dość ostrą w wymowie krytykę poezji młodszego pokolenia, tzw. Vijftigers. Poglądy tam zawarte Aafjes później odwołał. Pomimo tego naraził się na konflikt z wpływowymi ośrodkami literackimi Holandii.
Począwszy od drugiej połowy lat 50. dużo podróżował odwiedzając m.in. Włochy, Grecję i Egipt. Swe wrażenia opisał w licznych reportażach i szkicach, wydanych w kilkunastu zbiorach. W latach 1969–1973 wielokrotnie odwiedzał Japonię, dzięki którym powstał cykl opowiadań kryminalnych z udziałem XVIII-wiecznego sędziego, wydany w roku 1982 pt. Rechter Ooka-mysteries (Tajemnice sędziego Ooka).
W latach 1972–1980 w Afryce, w ramach organizacji charytatywnej "Terre des Hommes", prowadził działalność pomocową na terenach objętych klęskami żywiołowymi. Po dłuższej przerwie, w roku 1981, wydał tomik wierszy erotycznych Deus sive natura (Bóg czyli natura). W tym okresie dokonywał przekładów i przeróbek poezji staroegipskiej, greckiej (Odyseja), niemieckiej (Des Knaben Wunderhorn) i średniowiecznej (Brandaen). Powrócił też do tworzenia aforyzmów, czego dowodem jest zbiór Zeventien aforismen (Siedemdziesiąt aforyzmów).
Poezje zebrane ukazały się w roku 1990 pt. Verzamelde gedichten 1938-1988.
Wybrane utwory (chronologicznie)
[edytuj | edytuj kod]- 1936 – Het Italiaanse Maria-lied, w: De Gemeenschap
- 1940 – Het gevecht met de muze
- 1941
- Amoureus liedje in de morgenstond
- Het zanduur van de dood, w: Helicon
- 1942 – Een laars vol rozen, reisverslag
- 1943
- Gerrit Achterberg, de dichter van de sarcofaag. Aantekeningen bij zijn poëzie
- Peter-Kersen-eter
- De ark
- 1944
- Per slot van rekening (W ostatecznym rozrachunku)
- Omne animal
- Elf sonnetten op Friesland
- Verzen en vrouwen
- De laatste brief
- Kleine catechismus der poëzie
- Bid, kindje, bid!
- De tooverfluit
- 1945
- Boeren. Open brief van het land
- Lafaard of geus?
- Dichters van later tijd
- In het Atrium der Vestalinnen, fragmenten
- In het Atrium der Vestalinnen en andere fragmenten
- 1946
- Bevrijdingsdag
- Een voetreis naar Rome (Piesza podróż do Rzymu)
- Maria Sibylla Merian, gedicht
- De zeemeerminnen
- 1947
- Gedichten (Wiersze)
- Douderideine
- 1948
- De vogelvis
- Het koningsgraf. Honderd en een sonnetten (Grób króla)
- De driekoningen
- Laat nu al wat Neerland heet
- Circus
- Egyptische brieven
- 1949
- In den beginne (Na początku)
- De lyrische schoolmeester, gedicht
- Het kinderkerstboek
- De reis van Sinte Brandaan, herdicht door Bertus Aafjes
- 1950 – Arenlezer achter de maaiers. Kronieken over kleine maar vergeten bijzonderheden in het Oude en het Nieuwe Testament
- 1952 – Vorstin der landschappen. Een reis door het Heilige Land
- 1953
- De karavaan
- Drie essays over experimentele poëzie (Trzy eseje o poezji eksperymentalistów)
- 1954 – Morgen bloeien de abrikozen, roman
- 1955 – De blinde harpenaar. De liefde, het leven, het geloof en de dood in de poëzie der oude Egyptenaren
- 1956 – Logboek voor 'Dolle Dinsdag'
- 1957 – Capriccio Italiano. Een reisboek over Italië
- 1958
- De vrolijke vaderlandse geschiedenis. Deel I. Van de Batavieren tot de Gouden Eeuw
- De vrolijke vaderlandse geschiedenis. Deel II. Van de Gouden Eeuw tot nu
- 1959
- Het Troje van het Carboon
- Goden en eilanden, een reisboek over Griekenland
- De wereld is een wonder, reisverslag
- 1960
- Het Hemelsblauw
- Dag van gramschap in Pompeji
- In de schone Helena, reisverslag
- 1961
- Levende poppen
- De dikke en de dunne
- Anneke's avontuur
- De verborgen schat
- Muziek op het kasteel
- Tante Ibeltje
- De schippersjongen
- Stuurman Roel
- De lachende krokodil
- De geheimzinnige diamant
- 1962
- De Italiaanse postkoets, verhalenbundel
- Odysseus in Italië, reisverslag
- 1963
- De fazant op de klokkentoren
- Omnibus, prozafragmenten
- Kleine Isar, de vierde koning, stripverhaal
- 1965
- Het gevecht met de Muze, verhalenbundel
- Dooltocht van een Griekse held, reisverslag
- 1967
- Per en Petra en het geheim van de bouwkunst
- Maria Sibylla Merian en andere gedichten
- Drie van Bertus Aafjes, gedichten
- 1968
- De denker in het riet
- Die te Amsterdam vaak zei: Jeruzalem
- 1969
- Een ladder tegen een wolk
- De rechter onder de magnolia
- Kito en Poelika
- Kito vindt Poelika
- 1971
- De koelte van de pauwenveer, verhalen
- Mijn ogen staan scheef. Zwerftochten door het land van de Mikado
- 1973
- Een lampion voor een blinde of De zaak van de Hollandse heelmeesters, verhalen ("Boekenweekgeschenk")
- De vertrapte pioenroos
- 1974 – De laatste faun
- 1976
- Limburg, dierbaar oord
- In de Nederlanden zingt de tijd
- 1979
- Het rozewonder
- Mei, mengelwerk
- Deus sive Natura (Bóg czyli natura)
- 1980
- Rijmpjes en versjes uit de vrolijke doos
- Tussen schriftgeleerden en piramiden
- 1981 – Drie gedichten over Amsterdam
- 1982 – Rechter Ooka-mysteries (Tajemnice sędziego Ooka)
- 1983 – Homeros' Odyssee en Dooltocht van een Griekse held, reisverslag
- 1984
- Zeventien aforismen (Siedemdziesiąt aforyzmów)
- De wereld is een wonder, reisverhalen uit twaalf landen
- 1985 – De val van Icarus
- 1986 – De mysterieuze rechter Ooka. Japanse speurdersverhalen
- 1987
- De sneeuw van weleer, autobiografie
- Het hemd van een gelukkig mens. Sprookjes uit een verre wereld, jeugdboek
- 1990
- Verzamelde gedichten 1939-1988
- De sprookjesverkoper. Sprookjes van heinde en verre
- 1991 – Griekse kusten, reisverhalen
- 1992
- De eeuwige stad. Rome in verhalen en herinneringen
- De zee, gedichten
- De parels
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Literatura niderlandzka, tj. flamandzka i holenderska. W: Andrzej Dąbrówka: Słownik pisarzy niderlandzkiego obszaru kulturowego. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1999, s. 29. ISBN 83-214-1132-0.
- Wpis w Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. [dostęp 2013-02-03]. (niderl.).
- ISNI: 0000000110847596
- VIAF: 114381836
- LCCN: n50036818
- GND: 119148242
- LIBRIS: 31fjm6gm5pbl4c7
- BnF: 12033949m
- SUDOC: 028519701
- SBN: SBLV026326
- NLA: 35686334
- NKC: ola2003191530
- DBNL: aafj001
- NTA: 068711506
- BIBSYS: 90578930
- CiNii: DA09122062
- Open Library: OL668990A
- NUKAT: n2003031911
- J9U: 987007257332005171
- CONOR: 205139811