Giuseppe Verdi
Giuseppe Fortunino Francesco Verdi (wym. [dʒuˈzɛppe ˈverdi], ur. 10 października 1813 w Le Roncole koło Busseto, zm. 27 stycznia 1901 w Mediolanie) – włoski kompozytor romantyczny. Jeden z najwybitniejszych kompozytorów operowych w historii[1][2][3][4].
![]() | |
Imię i nazwisko |
Giuseppe Fortunino Francesco Verdi |
---|---|
Data i miejsce urodzenia | |
Data i miejsce śmierci | |
Narodowość | |
Dziedzina sztuki | |
![]() | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | |
Strona internetowa |
Życiorys
edytujGiuseppe Verdi urodził się w wiosce Le Roncole w okolicach Busseto w ówczesnym Księstwie Parmy i Piacenzy. Gdy Verdi był dzieckiem, rodzina przeprowadziła się do Busseto – to tam Verdi zaczął pobierać pierwsze, nieregularne lekcje muzyki od miejscowego organisty[5]. Przyjacielem rodziny był miejscowy kupiec i miłośnik muzyki, Antonio Barezzi, który objął Verdiego mecenatem. W wieku 18 lat Verdi próbował dostać się na studia do konserwatorium w Mediolanie, jednak jego kandydatura została odrzucona z powodu niewłaściwej pozycji dłoni podczas grania oraz wieku[5]. Dzięki wsparciu finansowemu Barezziego, Verdi nawiązał kontakty z muzykami La Scali: był obecny na występach oraz pobierał prywatne lekcje od klawesynisty, Vincenzo Lavigna.
W 1836 wrócił do Busseto, gdzie podjął pracę nauczyciela muzyki, tego samego roku ożenił się z córką swojego mentora, Margheritą Barezzi. Z tego związku urodziło się dwoje dzieci: Virginia (1837–1838) i Icilio (1838–1839). Z przyczyn finansowych Verdi zdecydował się ponownie przenieść się do Mediolanu. Po śmierci żony, w 1840 Verdi ukończył swoją drugą operę, Un giorno di regno, wystawioną w tym samym roku w La Scali.
W 1842 impresario La Scali, Bartolomeo Merelli przedstawił Verdiemu libretto Nabucco, do którego w krótkim czasie Verdi skomponował muzykę. Opera odniosła sukces przynosząc Verdiemu popularność[5], zaś chór z trzeciego aktu, Va, pensiero stał się nieoficjalnym hymnem Włoch. W tym samym roku Verdi poznał Giuseppinę Strepponi, z którą ożenił się w 1859.
W 1843 odbyła się premiera kolejnej opery Verdiego, I Lombardi alla Prima Crociata, która jednak została ocenzurowana ze względu na możliwą interpretację patriotyczną[5]. Kolejne dzieła kompozytora, tworzone w latach 1843–1849 również były dobrze przyjmowane przez publikę. Szczególną popularnością cieszyły się Ernani (1844), I due foscari (1844), Macbet (1847), I Masnadieri (1847) oraz Luisa Miller (1849). W 1845 Verdi przeniósł się do Paryża. Dla tamtejszej Opery skomponował Jerusalem, będącą francuską adaptacją I Lombardi.
W 1851 kompozytor przeniósł się do miejscowości Villanova sull’Arda, gdzie skomponował kolejne utwory: Rigoletto (1851), Il Trovatore (1853) oraz La Traviata (1853). W 1861 Verdi zaangażował się w życie polityczne: został wybrany do parlamentu, zaś w 1874 został senatorem. W tym okresie skomponował trzy następne opery, do dziś cieszące się uznaniem: Moc przeznaczenia (1862), Don Carlos (1867) oraz najsłynniejszą z nich – Aidę (1871), zamówioną dwa lata wcześniej przez Ismaila Paszę, Kedywa Egiptu, na uroczyste otwarcie Kanału Sueskiego.
W wieku 74 lat, w roku 1887 Verdi skomponował Otella, zaś sześć lat później kompozytor napisał muzykę do swej ostatniej opery, Falstaff. Verdi nie był tylko kompozytorem operowym. Wykonywane są jego Kwartet smyczkowy z 1873 roku czy Requiem, które napisał w związku ze śmiercią Alessandro Manzoniego. W 1897 roku zmarła druga żona Verdiego. Po jej śmierci skomponował Quattro pezzi sacri: Ave Maria, Stabat Mater, Laudi alla Vergine oraz Te Deum (1898).
Zmarł 27 stycznia 1901 w hotelu „Grand Hotel” w Mediolanie, gdzie mieszkał zimą. Jego pogrzeb odbył się, zgodnie z jego wolą, bez honorów i bez muzyki. Miesiąc po śmierci ciała Verdiego i jego drugiej żony przy akompaniamencie Va, pensiero w wykonaniu chóru La Scali zostały złożone w kaplicy Casa di Riposo per Musicisti[5].
Był odznaczony we Włoszech Orderem Sabaudzkim Cywilnym[6][7], Orderem Świętych Maurycego i Łazarza V[7] i I klasy oraz Orderem Korony Włoch II klasy[8], a także tureckim Orderem Medżydów III klasy, austro-węgierskimi Orderem Franciszka Józefa II klasy[9] i Odznaką Honorową za Dzieła Sztuki i Umiejętności (9 lutego 1900)[10], francuską Legią Honorową I i V klasy, rosyjskim Orderem Świętego Stanisława[7] oraz pruskim cywilnym Pour le Mérite[11].
Tytuł (tytuł włoski) | Libretto | Premiera | Miejsce premiery | Uwagi |
---|---|---|---|---|
Oberto (Oberto conte di San Bonifacio) | Antonio Piazza i Temistocle Solera | 17 listopada 1839 | Mediolan, Teatro alla Scala | pierwsze dzieło sceniczne kompozytora |
Dzień królowania (Un giorno di regno, ossia Il finto Stanislao) | Felice Romani | 5. Września 1840 | Mediolan, Teatro alla Scala | edycja libretta przez Temistocle Solera |
Nabucco | Temistocle Solera | 9 marca 1842 | Mediolan, Teatro alla Scala | |
Lombardczycy na pierwszej krucjacie (I Lombardi alla prima crociata) | Temistocle Solera | 11 lutego 1843 | Mediolan, Teatro alla Scala | |
Ernani | Francesco Maria Piave | 9 marca 1844 | Wenecja, Teatro La Fenice | |
Dwaj Foskariusze (I due Foscari) | Francesco Maria Piave | 3 listopada 1844 | Rzym, Teatro Argentina | |
Joanna d’Arc (Giovanna d’Arco) | Temistocle Solera | 15 lutego 1845 | Mediolan, Teatro alla Scala | |
Alzira | Salvadore Cammarano | 12 sierpnia 1845 | Neapol, Teatro San Carlo | |
Attyla (Attila) | Temistocle Solera i Francesco Maria Piave | 17 marca 1846 | Wenecja, Teatro La Fenice | |
Makbet (Macbeth) | Francesco Maria Piave, dodatki do libretta Andrea Maffei | 14 marca 1847 | Florencja, Teatro della Pergola | nowa wersja 1865 |
Zbójcy (I masnadieri) | Andrea Maffei | 22 lipca 1847 | Londyn, Queen’s Theatre | |
Jerusalem | Alphonse Royer i Gustave Vaëz | 26 listopada 1847 | Paryż, Académie Royale de Musique | przeróbka opery Lombardczycy na pierwszej krucjacie |
Korsarz (Il corsaro) | Francesco Maria Piave | 25 października 1848 | Triest, Teatro Grande | |
Bitwa pod Legano (La battaglia di Legnano) | Salvadore Cammarano | 27 stycznia 1849 | Rzym, Teatro Argentina | |
Luisa Miller | Salvadore Cammarano | 8 grudnia 1849 | Neapol, Teatro San Carlo | |
Stiffelio | Francesco Maria Piave | 16 listopada 1850 | Triest, Teatro Grande | nowa wersja jako Aroldo 1857 |
Rigoletto | Francesco Maria Piave | 11 marca 1851 | Wenecja, Teatro La Fenice | |
Trubadur (Il trovatore) | Salvadore Cammarano | 19 stycznia 1853 | Rzym, Teatro Apollo | |
Traviata (La traviata) | Francesco Maria Piave | 6 marca 1853 | Wenecja, Teatro La Fenice | |
Nieszpory sycylijskie (Les vêpres siciliennes) | Eugène Scribe i Charles Duveyrier | 13 czerwca 1855 | Paryż, Théatre Impérial de L’Opéra | |
Simon Boccanegra | Francesco Maria Piave, odnowiona przez Arrigo Boito | 12 marca 1857 | Wenecja, Teatro La Fenice | druga wersja 1881 |
Aroldo | 16 sierpnia 1857 | Rimini, Teatro Nuovo | przeróbka Stiffelio | |
Bal maskowy (Un ballo in maschera) | Antonio Somma | 17 lutego 1859 | Rzym, Teatro Apollo | |
Moc przeznaczenia (La forza del destino) | Francesco Maria Piave | 10 listopada 1862 | Sankt Petersburg, Cesarski Teatr Wielki | poprawiona wersja 1869 |
Makbet (Macbeth) | 21 kwietnia 1865 | Paryż, Théâtre-Lyrique | wersja druga, nowa wersja libretta w języku włoskim, premiera w tłumaczeniu na język francuski | |
Don Carlos | Joseph Méry i Camille du Locle | 11 marca 1867 | Paryż, Opera Paryska | wersja francuska w pięciu aktach |
Moc przeznaczenia (La forza del destino) | Antonio Ghislanzoni | 27 lutego 1869 | Mediolan, Teatro alla Scala | wersja poprawiona |
Aida | Antonio Ghislanzoni | 24 grudnia 1871 | Kair, Khedivial-Opera | skomponowana na otwarcie Kanału Sueskiego |
Simon Boccanegra | Arrigo Boito | 24 marca 1881 | Mediolan, Teatro alla Scala | druga wersja |
Don Carlos | korekta libretta Camille du Locle, tłumaczenie na język włoski Achille de Lauzières i Angelo Zanardini | 10 stycznia 1884 | Mediolan, Teatro alla Scala | wersja w czterech aktach |
Otello | Arrigo Boito | 5 lutego 1887 | Mediolan, Teatro alla Scala | |
Falstaff | Arrigo Boito | 9 lutego 1893 | Mediolan, Teatro alla Scala |
Zobacz też
edytujPrzypisy
edytuj- ↑ Rocznia urodzin Verdiego – Wiadomości – polskieradio.pl [online], polskieradio.pl [dostęp 2019-01-29] .
- ↑ The greatest operas of all time #05: The revolution begins [online], medium.com [dostęp 2019-01-29] [zarchiwizowane z adresu 2023-04-24] .
- ↑ Giuseppe Verdi | gramophone.co.uk [online], gramophone.co.uk [dostęp 2019-01-29] (ang.).
- ↑ Giuseppe Verdi | Classical-Music.com [online], classical-music.com [dostęp 2019-01-29] (ang.).
- ↑ a b c d e Biography. giuseppeverdi.it. [dostęp 2014-02-12]. (ang.).
- ↑ History of the Civil Order of Savoy. savoydelegation-usa.org. [dostęp 2015-08-19].
- ↑ a b c Il Maestro Giuseppe Verdi. clubdei27.com. [dostęp 2015-08-19]. (wł.).
- ↑ VERDI Giuseppe. senato.it. [dostęp 2015-08-19]. (wł.).
- ↑ Marcello Conati: Verdi: interviste e incontri. 2000. s. 108. [dostęp 2015-08-19].
- ↑ Notatki literacko-artystyczne. „Gazeta Lwowska”. Nr 26, s. 4–5, 1 lutego 1901.
- ↑ Giuseppe Fortunio Francesco Verdi. Komponist. [dostęp 2015-08-19].
- ↑ Klassika: Giuseppe Verdi (1813-1901): Werkverzeichnis [online], klassika.info [dostęp 2021-01-13] (niem.).
Linki zewnętrzne
edytuj- Giuseppe Verdi – twórczość tego autora dostępna w bibliotece cyfrowej International Music Score Library Project
- Giuseppe Verdi – nuty tego kompozytora dostępne w bibliotece cyfrowej Choral Public Domain Library (ChoralWiki)
- Giuseppe Verdi – nuty tego kompozytora w bibliotece cyfrowej Polona.pl
- Nagrania oper Verdiego na licencjach Creative Commons. liberliber.it. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-11)].
- Dzieła Verdiego
- ISNI: 0000000120957510
- VIAF: 22329110
- LCCN: n79038460
- GND: 118626523
- NDL: 00459661
- LIBRIS: sq46746b3dsfl6r
- BnF: 139008052
- SUDOC: 027453308
- SBN: CFIV025722
- NLA: 35579705
- NKC: jn19990008764
- DBNL: verd043
- BNE: XX912253
- NTA: 068668031
- BIBSYS: 90063912
- CiNii: DA04100233
- Open Library: OL132422A
- PLWABN: 9810547034505606
- NUKAT: n96216654
- J9U: 987007269295205171
- PTBNP: 52891
- CANTIC: a10447945
- LNB: 000035663
- NSK: 000101673
- BNA: 000022484
- CONOR: 8317539
- BNC: 000039734
- ΕΒΕ: 71824
- BLBNB: 000187542
- KRNLK: KAC200003152
- LIH: LNB:V*4649;=BJ
- RISM: people/137994