Tabula Peutingeriane
Tabula Peutingeriana ose Harta Peutingeriane, është një hartë hartografike, që pasqyron rrjetin romak te rrugëve në kohën e vonë romake, duke filluar nga ishujt britanikë përmes Mesdheut për në lindje drejt Indisë me lumin Gang, e deri ne ishujt Sri Lanka (Insula Taprobane) në Oqeanin Indian dhe në Kinë. Ajo është quajtur me emrin e Konrad Peutinger (1465–1547) dhe nga UNESCO- konsiderohet si trashëgimi botërore.
Vështrim
Redakto"Kjo hartë për herë të parë është gjetur nga humanisti vjenez Conrad Celtes në manastirin benediktin Tergernse, në jug-perëndim të Salzburgut në Worms-Bavari. Në bazë të vrojtimit paleografik dhe piktural konsiderohet se kjo hartë është punuar sipas një harte të gjysmsë së dytë të shekullit XI ose shekullit të XII. Mirëpo sot gjithnjë e më tepër po mbizotëron teza se origjinalin e kësaj harte, e ka punuar, rreth vitit 340 të ersë sonë, një hartograf i panjohur romak, me gjasë Castoriusi. Hartën e gjetur, Conrad Celtes ia dhuroi shkencëtarit gjerman Conrad Peuntiger, i cili kishte për qëllim ta botonte, mirëpo vdekja e pengoi realizimin e këtij qëllimi. Të parët që e botuan këtë hartë ishin F.d.Sdcheyb në vitin 1753, F.Desjardins në vitet 1869-1874 dhe C. Miller në vitin 1888. Në këtë hartë përmenden edhe një varg vendesh iliro-shqiptare si p.sh. në rrugën Lissus - Naisso përmenden këto qytete: Lissus, Ad Picaria, Creueni, Gabuleo, Theranda, Viciano, Veclanum (Beclanum), Vindenis, Ad Fines, Hammeo, Ad Herculem, Naisso. Sipas këtij itinerari, distanca ndërmjet Vicianës dhe Therandës ishte 37 km kurse distanca ndërmjet Vicianës dhe Vindenisit ishte 29,6 km."[1]
Harta
RedaktoShih edhe
RedaktoLiteratura
Redakto- Levi, Annalina; Levi, Mario (1967), Itineraria picta: Contributo allo studio della Tabula Peutingeriana (në italisht), Rome: Bretschneider — Includes the best easily available reproduction of the Tabula Peutingeriana, at 2:3 scale.
- Levi, Annalina; Levi, Mario (1978), La Tabula Peutingeriana (në italisht), Bologna: Edizioni Edison — Includes a reproduction of the Tabula Peutingeriana, at 1:1 scale.
- Ball, Warwick (2000), Rome in the East: The transformation of an empire, London and New York: Routledge, ISBN 0-415-11376-8
{{citation}}
: Mungon ose është bosh parametri|language=
(Ndihmë!) - Bagrow, Leo (2010), History of Cartography, Transaction Publishers, fq. 37, ISBN 978-1-4128-2518-4
{{citation}}
: Mungon ose është bosh parametri|language=
(Ndihmë!) - Bell, Bethany (26 nëntor 2007), Ancient Roman road map unveiled, BBC News
{{citation}}
: Mungon ose është bosh parametri|language=
(Ndihmë!) - Bowersock, Glen (1994), Roman Arabia, Harvard University Press, ISBN 0-674-77756-5
{{citation}}
: Mungon ose është bosh parametri|language=
(Ndihmë!) - Lendering, Jona (24 korrik 2016) [2003], "Peutinger Map", Livius, arkivuar nga origjinali më 25 mars 2016, marrë më 27 dhjetor 2016
{{citation}}
: Mungon ose është bosh parametri|language=
(Ndihmë!) - Nussli, Christos, "The Tabula Peutingeriana, a Roman Road Map", Euratlas.net, marrë më 15 gusht 2016
{{citation}}
: Mungon ose është bosh parametri|language=
(Ndihmë!) - "Map" , përmbledhur nga Chisholm, Hugh (red.), Encyclopædia Britannica (në anglisht), vëll. 17 (bot. 11th), Cambridge University Press, fq. 637
- Schmidt-Burkhardt, Astrit (2020), "Die Papierschlange. Scheybs Kampf mit der Tabula Peutingeriana", Zeitschrift für Ideengeschichte, 14 (1): 77‒92, doi:10.17104/1863-8937-2020-1-77, ISBN 978-3-406-74861-5
{{citation}}
: Mungon ose është bosh parametri|language=
(Ndihmë!) - Talbert, Richard (2010), Rome's World: The Peutinger Map Reconsidered, Cambridge University Press, ISBN 9780521764803
{{citation}}
: Mungon ose është bosh parametri|language=
(Ndihmë!)
Referime
Redakto- ^ Dr. Gazmend Rizaj: Toponimi "Viciana" në hartografinë evropiane, Vushtrria-Viciana me rrethinë, Kuvendi Komunal, Vushtrri, 2003, fq.53
Lidhje të jashtme
Redakto- Peutinger map as a seamless whole, in color, with overlaid layers, by Richard Talbert
- Omnes Viae: Tabula Peutingeriana as route planner, plotted on Google Maps
- Bibliotheca Augustana: complete scan of Tabula Peutingeriana 1887-1888
- Slide #120 Monograph:Tabula Peutingeriana, First century A.D. Arkivuar 21 prill 2007 tek Wayback Machine, Cartographic Images
- Tabula Peutingeriana (high-resolution JPEGs & Alphabetical index) at Sorin Olteanu's LTDM Project (soltdm.com) Arkivuar 13 nëntor 2007 tek Wayback Machine
- Tabula Peutingeriana – Interactive Navigation and Index with Zoom
- Tabula Peutingeriana: real-size reproduction with permission of the National Austrian Library
- Commentary on the Tabula Peutingeriana Online-Database of the DFG-project