Ёган Готфрыд Гердэр
Ёган Готфрыд Гердэр | |
---|---|
ням.: Johann Gottfried Herder | |
![]() | |
Асабістыя звесткі | |
Дата нараджэння | 25 жніўня 1744[1][2][…] |
Месца нараджэння | |
Дата смерці | 18 снежня 1803[1][3][…] (59 гадоў) |
Месца смерці | |
Пахаванне | |
Грамадзянства | |
Жонка | Caroline Herder[d] |
Дзеці | Siegmund August Wolfgang von Herder[d], Carl Adelbert von Herder[d], Luise Stichling[d] і Emil Gottfried von Herder[d] |
Альма-матар | |
Прафесійная дзейнасць | |
Род дзейнасці | філосаф, багаслоў, паэт, перакладчык, пісьменнік, літаратурны крытык, літаратуразнавец, публіцыст, эстэтык |
Кірунак | Асветніцтва і рамантычны нацыяналізм |
Мова твораў | нямецкая |
Грамадская дзейнасць | |
Член у | |
![]() |
Ёган Готфрыд Гердэр[6] (ням.: Johann Gottfried von Herder; 25 жніўня 1744 — 18 снежня 1803) — нямецкі паэт, літаратурны крытык, багаслоў, філосаф. Ён быў эстэтыкам і гісторыкам культуры.
Біяграфія
[правіць | правіць зыходнік]Нарадзіўся ў Марунгене, невялікім мястэчку ва Усходняй Прусіі, у сям'і школьнага настаўніка. Па заканчэнні школы, знаёмы расійскі ваенны хірург пераканаў яго заняцца медыцынай і перавёз у Кёнігсберг. Але Гэрдер прыняў іншае рашэнне і ў 1762 паступіў на багаслоўскі факультэт Кёнігсберскага ўніверсітэта. Там ён слухаў лекцыі магістра філасофіі Імануіла Канта. Кант меў вялікі ўплыў на Гердэра, аднак іх погляды на філязофію і культуру не супадалі.
Пасля Кёнігсберга Гердэр пераязджае ў Рыгу, спалучаючы дзейнасць святара з педагагічнай працай і літаратурнымі заняткамі. Праз пяць гадоў ён пераязджае ў Парыж, дзе знаёміцца з ідэямі Шарля дэ Мантэск'ё, Жана Д'Аламбера і Дэні Дзідро. У 1770-я гады ён вяртаецца ў Германію, стварае трактат «Пра паходжанне мовы», атрымоўвае прэмію ў Берлінскай Акадэміі навук.
З 1784 па 1791 Гердэр выдае сваю асноўную працу па культуралогіі — «Ідэі да філасофіі гісторыі чалавецтва».
Гердэр памёр у 1803 у Веймары.
Ідэі
[правіць | правіць зыходнік]Яго асноўная праца называецца «Ідэі да філасофіі гісторыі чалавецтва». У ёй Гердэр ставіць пытанне: што такое культура, у чым яе сэнс і ці спрыяе яна шчасцю чалавецтва. Як асветнік ён лічыць галоўнай асаблівасцю чалавека яго разумнасць, якая адрознівае людзей ад жывёльнага свету. Розум — не прынароджаная якасць, але ён развіваецца ў працэсе жыццядзейнасці; разумнасць дасягаецца. Развіццё розуму адбываецца ў грамадстве, а сувязі чалавека з іншымі людзьмі забяспечвае слова, якое ён лічыў найважнейшай асновай культуры.
Увогуле, ён вылучае тры фундаменты культуры: розум, грамадства і мову. Да гэтага дадаюцца мастацтва, рамёствы, сям'я, дзяржава, рэлігія. Гердэр разумеў культуру вельмі шырока. Ён падкрэслівае значэнне нацыянальных культур і мовы як паказчыка нацыянальнай спецыфікі культуры.
Сэнс культуры ён бачыць у тым, што яна «мусіць спрыяць развіццю рэлігіі і гуманнасці».
Гердэр адным з першых назваў чалавека царом прыроды. У разуменні культуры ён надаваў вялікае значэнне духоўным фактарам, прыцягваў увагу да неабходнасці вывучэння нацыянальных культур.
Зноскі
- ↑ а б в г Банникова Н. П. Гердер // Краткая литературная энциклопедия — М.: Советская энциклопедия, 1962. — Т. 2.
- ↑ а б R. Haym Herder, Johann Gottfried // Allgemeine Deutsche Biographie — L: 1880. — Т. 12. — S. 55–100.
- ↑ Johann Gottfried von Herder // ISFDB — 1995. Праверана 9 кастрычніка 2017.
- ↑ Гердер Иоганн Готфрид // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.
- ↑ LIBRIS — 2012. Праверана 24 жніўня 2018.
- ↑
Літаратура
[правіць | правіць зыходнік]- Культуралогія: Энцыкл. даведнік / Уклад. Э. Дубянецкі. — Мн.: БелЭн, 2003. ISBN 985-11-0277-6
Спасылкі
[правіць | правіць зыходнік]На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ёган Готфрыд Гердэр
BAV: ADV10136140 · BIBSYS: 90088709 · BNC: a10444154 · BNE: XX878787 · BNF: 119073262 · CiNii: DA00409309 · CONOR: 36451939 · EGAXA: vtls2775496 · GND: 118549553 · GTAA: 260573 · ICCU: CFIV037880 · ISNI: 0000000121031883 · LCCN: n79145902 · LNB: 000001938 · NDL: 00443112 · NKC: jn19990003416 · NLA: 36517319 · NLG: 118262 · NLP: a0000001189204 · NSK: 000011027 · NTA: 068418442 · NUKAT: n95211701 · PTBNP: 41391 · РДБ: 000040429, 000040431 · LIBRIS: 250495 · SUDOC: 026919869 · VIAF: 95187266 · ULAN: 500319424 |