Арнольд Зомерфельд
Арнольд Зомерфельд | |
---|---|
Arnold Sommerfeld | |
![]() Зомерфельд у 1897 годзе | |
Дата нараджэння | 5 снежня 1868[1][2][…] |
Месца нараджэння |
|
Дата смерці | 26 красавіка 1951[3][1][…] (82 гады) |
Месца смерці | |
Месца пахавання | |
Грамадзянства | |
Жонка | Johanna Sommerfeld[d] |
Род дзейнасці | фізік-тэарэтык, матэматык, выкладчык універсітэта, фізік |
Навуковая сфера | спектраскапія |
Месца працы | |
Альма-матар | |
Навуковы кіраўнік | Фердынанд фон Ліндэман[d][8] і Фелікс Клейн |
Вядомыя вучні | Лайнус Карл Полінг, Петэр Іозеф Вільгельм Дэбай, Ганс Альбрэхт Бетэ, Альфрэд Ландэ[d], Войцех Рубіновіч[d] і Werner Romberg[d][7] |
Вядомы як | адзін з заснавальнікаў квантавай тэорыі |
Член у | |
Узнагароды |
![]() медаль імя Макса Планка[d] (1931) медаль Лорэнца (1939) Медаль Эрстэда[d] (1949) медаль Матэўчы[d] (1924) замежны член Лонданскага каралеўскага таварыства[d] (29 красавіка 1926) |
![]() |
Арно́льд Ёха́нес Вільге́льм Зо́мерфельд (ням.: Arnold Johannes Wilhelm Sommerfeld; 5 снежня 1868, Кёнігсберг — 26 красавіка 1951, Мюнхен) — нямецкі фізік-тэарэтык і матэматык.
Разам з Максам Планкам, Альбертам Эйнштэйнам і Нільсам Борам належыць да кола так званых «бацькоў-заснавальнікаў» квантавай фізікі, якія ў пачатку XX стагоддзя стварылі новы падмурак сучаснай фізікі ў выглядзе сучаснай тэарэтычнай фізікі з яе галоўным напрамкам — квантаваю механікай і тэорыяй адноснасці. Зомерфельд абагульніў тэорыю Бора на выпадак эліптычных арбіт з улікам рэлятывісцкіх паправак і растлумачыў тонкую структуру спектраў вадароднага атама, пабудаваў квантавую тэорыю нармальнага эфекта Зеемана, усталяваў шэраг спектраскапічных заканамернасцей, увёў галоўны, азімутальны, магнітны, унутраныя квантавыя лікі і адпаведныя правілы адбору.
Акрамя таго, Зомерфельд развіў паўкласічную тэорыю металаў, займаўся праблемамі класічнай электрадынамікі (дыфракцыя і распраўсюджванне электрамагнітных хваляў), электроннай тэорыі, спецыяльнай тэорыі адноснасці, гідрадынамікі і інжынернай фізікі, матэматычнай фізікі.
Зомерфельд быў не толькі выдатным навукоўцам, а і таленавітым выкладчыкам. Ён заснаваў буйную мюнхенскую школу тэарэтычнай фізікі, стварыў шэраг падручнікаў па гэтай дысцыпліне. Мноства яго асістэнтаў, аспірантаў і вучняў сталі выдатнымі фізікамі і нобелеўскімі лаўрэатамі.
Нягледзячы на велізарны аўтарытэт і дасягненні ў галіне квантавай тэорыі атама, сам Зомерфельд так і не быў узнагароджаны Нобелеўскай прэміяй, хоць вылучаўся на яе 84 разы ў 1917—1951 гадах[9].
Памёр праз некалькі тыдняў пасля збіцця аўтамабілем на вуліцы. Яго імем названы Цэнтр тэарэтычнай фізікі пры Мюнхенскім універсітэце[10].
Ушанаванне памяці
[правіць | правіць зыходнік]- У 1970 годзе імем Арнольда Зомерфельда названы кратар з адваротнага боку Месяца
- У яго гонар названая малая планета (32809) Зомерфельд, адкрытая ў 1990 годзе
Крыніцы
[правіць | правіць зыходнік]- ↑ а б MacTutor History of Mathematics archive — 1994. Праверана 22 жніўня 2017.
- ↑ Arnold Sommerfeld // Brockhaus Enzyklopädie Праверана 9 кастрычніка 2017.
- ↑ Зоммерфельд Арнольд // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 27 верасня 2015.
- ↑ а б в Seidel F. Die Straßen in Clausthal – Zellerfeld – Buntenbock / Hrsg.: Clausthal-Zellerfeld — 1983. — S. 15.
- ↑ Зоммерфельд Арнольд // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.
- ↑ Find a Grave — 1996.
- ↑ а б в г д MacTutor History of Mathematics archive — 1994.
- ↑ Матэматычная генеалогія — 1997. Праверана 8 жніўня 2016.
- ↑ Arnold Sommerfeld (англ.). Nomination Database. The Official Web Site of the Nobel Prize. Праверана 25 студзеня 2016.
- ↑ About ASC (англ.). Arnold Sommerfeld Center For Theoretical Physics. Праверана 25 студзеня 2016.
Літаратура
[правіць | правіць зыходнік]- Зомерфельд Арнольд // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — С. 105. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).
Спасылкі
[правіць | правіць зыходнік]На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Арнольд Зомерфельд
BIBSYS: 90145923 · BNC: a10159174 · BNE: XX1310455 · BNF: 12212631d · CiNii: DA00699639 · CONOR: 17641827 · GND: 11861553X · ICCU: CFIV040698 · ISNI: 0000000121281727 · LCCN: n85801588 · LNB: 000315695 · NDL: 00457160 · NKC: jx20051221012 · NLA: 36475939 · NLP: a0000002838068 · NTA: 071299831 · NUKAT: n97021984 · PTBNP: 107183 · SUDOC: 03077912X · VIAF: 36967197 |