Беларуска-латвійскі міграцыйны крызіс (2021)
Беларуска-латвійскі міграцыйны крызіс паўстаў вясной 2021 года пасля рэзкага павелічэння наплыву нелегальных мігрантаў з краін «трэцяга свету» праз беларуска-латвійскую граніцу. Улады Латвіі абвінавачваюць суседнюю Беларусь у арганізацыі патоку бежанцаў, у той час як афіцыйны Мінск адмаўляе сваё дачыненне, звязваючы падзеі з пандэміяй COVID-19 і абвастрэннем эканамічных праблем у краінах у стадыі развіцця.
Перадгісторыя
[правіць | правіць зыходнік]У 2015 годзе ў Еўропе пачаўся найцяжэйшы міграцыйны крызіс. Асноўны паток ішоў з Сірыі і Афганістана, значную долю склалі выхадцы з Ірака і Лівіі. Прыкладна 25% прыбылі з афрыканскага кантынента[1]. Раней у краінах Блізкага Усходу і Афрыкі ўспыхнуў шэраг буйных ваенных канфліктаў, якія суправаджаліся цяжкай эканамічнай і дэмаграфічнай сітуацыяй. Некалькі мільёнаў чалавек вымушаны былі бегчы за мяжу. Асноўны ўдар прынялі на сябе Заходняя, Цэнтральная і Паўночная Еўропа. Прыток бежанцаў у Прыбалтыку быў мінімальны[2][3].
Шмат у чым нелегалаў стрымлівалі беларускія пагранічнікі, якія затрымлівалі парушальнікаў яшчэ на сваёй тэрыторыі[4].
9 жніўня 2020 года ў Беларусі прайшлі прэзідэнцкія выбары. Паводле папярэдніх звестак ЦВК рэспублікі, перамогу на іх атрымаў дзеючы кіраўнік дзяржавы Аляксандр Лукашэнка з вынікам 80,08% галасоў. Святлана Ціханоўская, якая была яго асноўным канкурэнтам, набрала 10,09% галасоў. Апазіцыя абвясціла вынікі сфальсіфікаванымі. У Мінску і іншых гарадах краіны пачаліся масавыя акцыі пратэсту[5]. Святлана Ціханоўская пакінула Беларусь, знайшоўшы прытулак у суседняй Літве. Краіны Еўрапейскага Саюза, у тым ліку Латвійская Рэспубліка, падтрымалі беларускую апазіцыю, што пагоршыла іх адносіны з афіцыйным Мінскам.
Крызіс
[правіць | правіць зыходнік]Паток нелегалаў
[правіць | правіць зыходнік]У жніўні 2021 года, на фоне пагаршэння адносін з Беларуссю, Латвія заявіла пра рост патоку нелегальных мігрантаў, якія пачалі пранікаць праз беларуска-латвійскую мяжу. З пачатку года на беларуска-латвійскай мяжы было затрымана толькі 3 чалавека. 26 ліпеня пагранічная ахова Латвіі затрымала ўжо 9 грамадзян Ірака, якіх размясцілі ў Цэнтры затрыманых замежнікаў ў Даўгаўпілсе.
За чатыры дні жніўня за незаконнае перасячэнне латвійска-беларускай мяжы былі затрыманыя 218 чалавек, гэта ў 7 разоў больш колькасці затрыманых парушальнікаў усходняга ўчастка за ўвесь мінулы год; 9 жніўня латвійскімі памежнікамі за незаконнае перасячэнне мяжы з Беларуссю было затрымана амаль 200 чалавек. Паводле ацэнкі начальніка Дзяржаўнай пагранічнай аховы (ДВА) Гунтыса Пуятса, працэс пераходу мяжы ў Латвію мае арганізаваны характар, пра што сведчаць вялікія групы (па 30 і больш чалавек) нелегальных мігрантаў, якія пранікаюць на тэрыторыю рэспублікі; у асноўным гэта мужчыны і жанчыны маладога ўзросту, з дзецьмі[6].
У сувязі з абвастрэннем абстаноўкі ў Латвіі быў уведзены рэжым надзвычайнай сітуацыі ў прыгранічных Краслаўскім і Даўгаўпілскім краях. Міністэрства ўнутраных спраў Латвіі прыняло рашэнне накіраваць у Даўгаўпілс спецназ Відземскай роты, які размешчаны ў Смілтэнэ[7].
Урад Латвіі вылучыў Міністэрству ўнутраных спраў краіны больш за 1,7 млн еўра на набыццё і ўстаноўку калючага дроту на мяжы з Беларуссю, сродкi былі выдзелены з бюджэту «на непрадбачаныя выдаткі». Акрамя таго, ў 2022 годзе на будаўніцтва неабходнай інфраструктуры на мяжы дадаткова будзе выдаткавана 14 млн еўра[8].
11—12 жніўня 2021 года пагранічная ахова Латвіі прадухіліла спробу 91 чалавека незаконна перасекчы беларуска-латвійскую мяжу[9].
14 жніўня 2021 года Міністэрства абароны Латвіі апублікавала відэа ад 13 жніўня, на якім нелегальных мігрантаў выцясняюць да мяжы з Латвіяй і не даюць вярнуцца назад прадстаўнікі сілавых структур Беларусі[10].
25 жніўня ДВА развярнула на мяжы па-за пунктамі пропускаў 101 мігранта[11].
Рэакцыя ўлад Беларусі
[правіць | правіць зыходнік]Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка заяўляў, што з-за санкцый Захаду больш не будзе стрымліваць нелегальных мігрантаў у краіны ЕС. А. Лукашэнка прапанаваў пакласці «факты на стол», якія пацвердзілі б дачыненне афіцыйнага Мінска[12].
Тым не менш, Беларусь павялічыла лік авіярэйсаў з Ірака[13].
Рэакцыя ўлад Латвіі
[правіць | правіць зыходнік]13 жніўня 2021 года прэзідэнт Латвіі Эгілс Левіц прапанаваў нелегальным мігрантам, якія незаконна перайшлі мяжу з Латвіі з боку Беларусі, прасіць прытулку ў афіцыйнага Мінска. Дзеянні А. Лукашэнка ён назваў «гібрыднай вайной супраць Латвіі і Еўрасаюза»[14].
16 жніўня 2021 года Кіраўнік Дзяржаўнай памежнай аховы Латвіі Гунціс Пуяцс заявіў, што «многія мігранты пагаджаюцца вярнуцца, але іх сілай выціскаюць з Беларусі»[15].
Міжнародная рэакцыя
[правіць | правіць зыходнік]26 жніўня 2021 года Еўрапейскі суд па правах чалавека (ЕСПЧ) пастанавіў, што Латвія павінна забяспечыць ежай, вадой, адзеннем і медыцынскай дапамогай мігрантаў, якія затрымаліся на мяжы з Беларуссю. Суд таксама адзначыў, што Латвіі не варта расцэньваць рашэнне ЕСПЧ як патрабаванне, каб прапусціць заяўніка на сваю тэрыторыю.
Зноскі
- ↑ Миграционный кризис в Европе. Досье ТАСС
- ↑ OECD: Migration Policy Debates . «OECD» (1 верасня 2015). — ОЭСР: Дебаты о миграционной политике. Праверана 18 кастрычніка 2015.
- ↑ Asylum and first time asylum applicants by citizenship, age and sex Monthly data (rounded) . Eurostat (2 верасня 2015).
- ↑ Антон Ходасевич. ЛУКАШЕНКО МСТИТ ЗАПАДУ МИГРАНТАМИ // Независимая газета, 3 августа 2021
- ↑ История акций протеста в Белоруссии против результатов выборов президента // ТАСС, 13 августа 2020
- ↑ Королева, Наталия. В Латвии на границе с Беларусью за сутки задержали около 200 нелегалов (руск.). Deutsche Welle (10 жніўня 2021). Праверана 14 жніўня 2021.
- ↑ В приграничных краях Латвии введен режим ЧС (руск.). Спутник Латвия (10 жніўня 2021). Праверана 14 жніўня 2021.
- ↑ Правительство Латвии нашло деньги на строительство забора на границе с Беларусью (руск.). Rubaltic.ru (11 жніўня 2021). Праверана 14 жніўня 2021.
- ↑ Предотвращена попытка 91 мигранта незаконно пересечь границу Беларуси и Латвии (руск.). Delfi.lv (12 жніўня 2021). Праверана 14 жніўня 2021.
- ↑ Ekskluzīvi kadri: Baltkrievijas varas iestādes spiež migrantus pāri Latvijas robežai (лат.). Sargs.lv (14 жніўня 2021). Праверана 14 жніўня 2021.
- ↑ Notikumi uz valsts robežas un valsts iekšienē - 2021. gada 25. augusts (лат.). Valsts robežsardze (25 жніўня 2021). Праверана 9 верасня 2021.
- ↑ МЗС Беларусі: абвінавачванні ЕС у стварэнні міграцыйнага крызісу бяздоказныя (руск.). Спутник Беларусь (3 жніўня 2021). Праверана 14 жніўня 2021.
- ↑ Ходасевич, Антон. Лукашенко мстит Западу мигрантами (руск.). Независимая газета (3 жніўня 2021). Праверана 14 жніўня 2021.
- ↑ Левитс: пусть мигранты просят убежища у Беларуси — это безопасная для них страна (руск.). Mixnews (13 жніўня 2021). Праверана 15 жніўня 2021.
- ↑ Pujāts: Imigranti uzsver vēlmi ātrāk nokļūt mājās, taču viņi no Baltkrievijas stumti ar spēku (лат.). Sargs.lv (16 жніўня 2021). Праверана 16 жніўня 2021.