Зельман Ваксман
Зельман Абрахам Ваксман | |
---|---|
англ.: Selman Abraham Waksman | |
![]() Праф. Ваксман у сваёй лабараторыі ў Ратгерскім універсітэце (фота 1953). | |
Дата нараджэння | 22 ліпеня 1888[1][2][…] |
Месца нараджэння | |
Дата смерці | 16 жніўня 1973[1][2][…] (85 гадоў) |
Месца смерці | |
Месца пахавання | |
Грамадзянства | |
Род дзейнасці | біёлаг, біяхімік, аўтабіёграф, урач, мікрабіёлаг, выкладчык універсітэта, вынаходнік, фармаколаг, хімік, батанік |
Навуковая сфера | біяхімія, мікрабіялогія |
Месца працы | |
Альма-матар |
|
Член у | |
Узнагароды |
![]() прэмія Альберта Ласкера за фундаментальныя медыцынскія даследаванні (1948) ![]() медаль Левенгука (1950) ганаровы доктар Яўрэйскага ўніверсітэта ў Іерусаліме[d] (1958) ганаровы доктар Мадрыдскага ўніверсітэта Камплутэнсэ[d] (1950) медаль Джона Скота[d] (1949) doctor honoris causa from the University of Toulouse[d] (1950) Doctor honoris causa of the University of Strasbourg[d] (1958) |
![]() |
Сістэматык жывой прыроды | |
---|---|
Аўтар найменняў шэрага батанічных таксонаў. У батанічнай (бінарнай) наменклатуры гэтыя назвы дапаўняюцца скарачэннем «Waksman». Персанальная старонка на сайце IPNI Аўтар найменняў шэрага мікрабіялагічных таксонаў. Паводле кодэкса наменклатуры бактэрый гэтыя назвы дапаўняюцца абазначэннем «Waksman».
|
Зельман Абрахам Ваксман (англ.: Selman Abraham Waksman, 22 ліпеня 1888, Нава Прылука — 16 жніўня 1973, Вудс-Хол, Масачусетс, ЗША) — амерыканскі мікрабіёлаг і біяхімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне ў 1952 годзе за «адкрыццё стрэптаміцыну, першага антыбіётыка, эфектыўнага пры лячэнні сухотаў».
Біяграфія
[правіць | правіць зыходнік]Нарадзіўся ў мястэчку Нова Прылука, што ў 15 км ад Вінніцы, у сям’і дробнага арандатара Якава Ваксмана і ўладальніцы прамтаварнага крамы Фрэйды Ваксман. Скончыў гімназію № 5 у Адэсе.
У 1910 годзе эмігруе ў ЗША. Нейкі час жыў у сясцёр на ферме ў штаце Нью-Джэрсі. Паступіў у сельскагаспадарчы каледж, у якім вывучаў мікрабіялогію глебы. Магістр прыродазнаўчых навук (1915).
У 1918 годзе атрымлівае ступень доктара, вывучаючы хімію ферментаў у Каліфарнійскім універсітэце ў Берклі. Далейшая яго кар’ера звязана з Ратгерскім універсітэтам у штаце Нью-Джэрсі. У 1925 годзе прызначаны ад’юнкт-прафесарам, у 1931 годзе — прафесарам.
У 1932 годзе Амерыканская асацыяцыя па барацьбе з сухотамі звярнулася да Ваксмана з просьбай вывучыць працэс разбурэння палачкі сухотаў у глебе. Вучоны даў заключэнне, што за гэты працэс адказныя мікробы — антаганісты. У канцы 1930-х гадоў Зельман Ваксман распрацоўвае новую праграму, якая тычыцца выкарыстання вынікаў, атрыманых даследаванняў у галіне мікрабіялогіі для лячэння хвароб.
На працягу чатырох гадоў Ваксман і яго калегі даследавалі каля дзесяці тысяч розных мікраарганізмаў глебавага покрыва ў пошуках антыбіётыкаў, здольных уздзейнічаць на бактэрыі. У 1940 годзе навукоўцы вылучылі актынаміцын, які аказаўся даволі таксічным. Праз два гады яны адкрылі стрэптатрыцын — антыбіётык, які апынуўся эфектыўным у дачыненні да ўзбуджальнікаў туберкулёзу. У 1943 годзе быў адкрыты стрэптаміцын. Пасля некалькіх гадоў тэсціравання і дапрацоўкі, у 1946 годзе стрэптаміцын пачынае шырока выкарыстоўвацца для барацьбы з сухотамі. Стрэптаміцын аказаўся вельмі каштоўным, бо быў эфектыўны супраць бактэрый, устойлівых да сульфаніламідных прэпаратаў і пеніцыліну.
Узнагароды
[правіць | правіць зыходнік]Узнагароджаны ордэнам Ганаровага легіёна (1950), ганаровы доктар універсітэтаў Льежа і Ратгера. Член Амерыканскай нацыянальнай акадэміі навук, Нацыянальнага даследчага грамадства амерыканскіх біёлагаў, Амерыканскага навуковага глебазнаўчага таварыства, Амерыканскага хімічнага таварыства і Таварыства эксперыментальнай біялогіі і медыцыны.
Зноскі
- ↑ а б Selman Abraham Waksman // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.
- ↑ а б Selman Abraham Waksman // Brockhaus Enzyklopädie
- ↑ NNDB — 2002.
Літаратура
[правіць | правіць зыходнік]- Alan Symons. The jewish contribution to the 20-th century, Polo Publishing, London, 1997
Спасылкі
[правіць | правіць зыходнік]BNF: 105968267 · CiNii: DA02104186 · GND: 117725544 · ICCU: CUBV162719 · ISNI: 0000000116633441 · LCCN: n50026989 · NDL: 00527112 · NKC: nlk20000084795 · NTA: 073797944 · PTBNP: 40950 · SUDOC: 074545663 · VIAF: 67250243 |