Abenduaren 27
Appearance
Abenduaren 27a gregoriotar egutegiaren urteko hirurehun eta hirurogeita batgarren eguna da, 362.a bisurteetan. 4 egun falta dira urtea amaitzeko.
Daturen bat falta bada, urtearen lotura jarraitu han sartzeko.
Gertaerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Euskal Herria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Mundua
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1521 – Zwickauko profetak Wittenbergera heldu ziren eta apokalipsia predikatzeari ekin zioten.
- 1831 – Darwinek HMS Beagle izeneko 235 tonako eta hamar kanoiz hornitutako bergantin sendo eta txikian bidaia hasi zuen.
- 2007 – Pakistan: Benazir Bhutto opositore eta lehen ministro ohia hil zuten Rawalpindi udalerrian beste 20 lagunekin batera.
- 2008 – Israelek Gaza erasotu zuen, 300 palestinar inguru hilez.
Arte eta kultura
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Euskal Herria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Mundua
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1991 – Fried Green Tomatoes filma estreinatu zen.
Zientzia eta teknologia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Euskal Herria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Mundua
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kirolak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Euskal Herria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Mundua
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaiotzak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Euskal Herria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1756 – Juan Antonio Iza-Zamakola, euskal idazle, kazetari eta historialaria (h. 1826).
- 1819 – Juan María Gelbentzu, nafar organo-jotzaile eta pianista (h. 1886).
- 1827 – Jazinta Arruti, gipuzkoar bertsolaria (h. 1899).
- 1860 – Juan Carlos Guerra, gipuzkoar historialaria eta legegizona (h. 1941).
- 1876 – Valentin Larrea, gipuzkoar piano-jotzaile eta musikagilea (h. 1970).
- 1916 – Dora Serrano, toledoar-nafar militante komunista, Cedillo del Condadon (h. 2013).
- 1917 – Luis Egia, gipuzkoar apaiza, euskal idazlea eta itzultzailea (h. 1984).
- 1924 –
- Pedro Diez de Ultzurrun, euskal mediku eta idazlea (h. 1994).
- Luis Maria Retolaza, euskal herritar politikari jeltzalea (h. 2007).
- 1928 – Joaquín Aguinaga, euskal ingeniari industrial eta politikaria (h. 2000).
- 1933 – Ignacio Uribe, bizkaitar futbolari ohia.
- 1938 – Jon Sobrino, euskal jesuita ospetsua, Askapenaren teologiaren bultzatzaile handienetarikoa.
- 1939 – Jesus Maria Muneta, nafar musikagilea.
- 1949 –
- Kotte Ezenarro, Pirinio Atlantikoetako Kontseilu Orokorreko 1. presidenteordea eta Hendaiako auzapeza.
- Jean-Baptiste Hiriart-Urruti, lapurtar matematikaria.
- 1957 – Joseba Pagazaurtundua, ETAk eraildako Andoaingo Udaltzaingoaren burua (h. 2003).
- 1969 – África Baeta, kazetaria eta telebista aurkezlea, Bartzelonan.
- 1973 – Luis Mari Pikabea Zubieta, nafar alpinista (h. 2007).
- 1975 – Izaskun Aranburu, gipuzkoar piraguista ohia, ur lasaietako kayakean aritua.
- 1976 –
- Asier Antona, bizkaitar politikaria.
- Montxu Miranda, bizkaitar atleta, pertika jauzian aditua.
- 1979 – Txemi Talledo, bizkaitar futbolaria.
- 1983 – Josu Hernández, nafar abeslaria.
- 1984 –
- Aneguria, bizkaitar rap abeslaria.
- Irati Goikoetxea, gipuzkoar idazlea.
- Sergio Sánchez Pérez, bizkaitar saskibaloi jokalaria.
- 1990 – Maddalen Arzallus, lapurtar bertsolaria.
- 1995 – Sara Zozaya, gipuzkoar konposatzaile, musikari eta abeslaria.
- 2001 – Ander Barrenetxea Muguruza, gipuzkoar futbolaria.
Mundua
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1350 – Joanes I.a Aragoikoa, Aragoiko erregea (h. 1396).
- 1459 – Joan I.a Alberto, Poloniako erregea (j. 1501).
- 1571 – Johannes Kepler, alemaniar matematikari eta astronomoa (h. 1630).
- 1654 – Jakob Bernoulli, suitzar matematikari eta zientzialaria (h. 1705).
- 1755 – Antonio Saxoniakoa, Saxoniako erregea (h. 1837).
- 1761 – Michael Andreas Barclay de Tolly, errusiar mariskala (h. 1818).
- 1794 – Christian Albrecht Bluhme, Danimarkako lehen ministroa (h. 1866).
- 1797 –
- Mirza Ghalib, Mogol Inperioaren amaierako urdu hizkuntzaz eta persierazko poeta (h. 1869).
- Manuela Sáenz, Simon Bolivarren bikotekidea, Hego Amerikaren askatzaileetako bat (h. 1856).
- 1806 – Ramon Cabrera, kataluniar militar eta politikaria, karlisten buruzagia (h. 1877).
- 1821 – Jane Wilde, iralndar poeta (h. 1896).
- 1822 – Louis Pasteur, frantziar zientzialaria (h. 1895).
- 1829 – Jan Derk Huibers, holandar margolaria, artista grafikoa eta arte irakaslea (h. 1918).
- 1859 - Minda Ramm, norvegiar eleberrigile, itzultzaile eta literatura kritikaria (h. 1924).
- 1867 – Léon Delacroix, Belgikako lehen ministroa (h. 1929).
- 1879 – Sydney Greenstreet, antzerki eta zinemako ingeles aktorea (h. 1954).
- 1888 –
- Thea von Harbou, alemaniar idazle, aktore, zinemarako gidoilari eta zuzendaria (h. 1954).
- Tito Schipa, italiar tenorra (h. 1965).
- 1896 –
- Louis Bromfield, estatubatuar eleberrigilea (h. 1956).
- Maurice De Waele, belgikar txirrindularia (h. 1952).
- Carl Zuckmayer, alemaniar antzerkigileaa (h. 1977).
- 1900 – Juan de Orduña, espainiar aktorea eta zinema zuzendaria (h. 1974).
- 1901 – Marlene Dietrich, alemaniar aktore eta abeslaria (h. 1992).
- 1903 – Bogdan Suchodolski, poloniar filosofoa (h. 1992).
- 1907 – Sebastian Haffner, alemaniar kazetaria, idazlea eta historialaria (h. 1999).
- 1909 –
- Henryk Jabłoński, Poloniako estatuburua (h. 2003).
- Margit Kalocsai, hungariar gimnasta (h. 2007).
- 1910 – Charles Olson, abangoardiako estatubatuar olerkaria (h. 1970).
- 1911 – Juana Francisca Rubio, espainiar margolaria eta kartelgilea (h. 2008).
- 1915 –
- Lionel Cooper, hegoafrikar matematikaria (h. 1979).
- Gyula Zsengellér, hungariar futbolaria (h. 1999).
- 1922 – Juan José Gerardi, guatemalar gotzain katolikoa eta Giza eskubideen defendatzailea (h. 1998).
- 1924 – Jean Bartik, ENIAC konputagailuaren jatorrizko programatzaileetako bat (h. 2011).
- 1925 – Michel Piccoli, frantziar antzerki- eta zinema-antzezle eta ekoizlea (h. 2020).
- 1929 – Lucio Muñoz, espainiar margolaria (h. 1998).
- 1933 – Carlos Álvarez Cruz, espainiar poeta eta hizlaria (h. 2022).
- 1934 – Larisa Latynina, sobietar gimnasta ohia.
- 1936 –
- José Pérez-Francés, espainiar txirrindularia (h. 2021).
- Miguel Trovoada, São Tomé eta Príncipeko presidentea.
- 1938 – Rolf Wolfshohl, alemaniar txirrindulari ohia.
- 1941 –
- Miles Aiken, estatubatuar saskibaloi jokalari eta entrenatzaile ohia.
- Mike Pinder, ingeles rock musikaria, The Moody Blues taldeko kide sortzailea (h. 2024).
- Younoussi Touré, Maliko lehen ministroa (h. 2022).
- 1943 – Joan Manuel Serrat, kataluniar egile abeslaria.
- 1948 – Gérard Depardieu, frantziar aktorea.
- 1951 – Ernesto Zedillo, Mexikoko presidente ohia.
- 1955 – Miguel Ángel Gallardo, katalan marrazkilaria (h. 2022).
- 1958 – Marc-Édouard Nabe, frantziar idazlea, margolaria eta jazz gitarra-jotzailea.
- 1961 – Guido Westerwelle, alemaniar politikaria (h. 2016).
- 1963 – Gaspar Noé, argentinar zinema zuzendari, gidoilari eta produktorea.
- 1966 – Masahiro Fukuda, japoniar futbolari ohia.
- 1968 – Diego «el Cigala», espainiar flamenko abeslaria.
- 1977 – Ángel Ortiz, paraguaitar futbolari ohia.
- 1980 – Nadia Anjuman, afganistandar poeta eta kazetaria, bere senarrak eta haren senideek kolpeka hil zutena (h. 2005).
- 1981 – Emilie de Ravin, australiar aktorea.
- 1985 –
- Daiki Ito, japoniar eski jauzilaria.
- Verona van de Leur, herbeheretar gimnasta artistiko eta aktore pornografikoa.
- Telma Monteiro, portugaldar judoka.
- 1986 – Shelly-Ann Fraser-Pryce, jamaikar atleta, 100 metroko lasterketan aditua.
- 1988 –
- Hera Hilmarsdóttir, islandiar aktorea.
- David Valero, espainiar mendiko-txirrindularia.
- Hayley Williams, Paramore poprock taldeko abeslari eta konposatzailea.
- Hiroki Yamada, japoniar futbolaria.
- 1989 – Fubuki Kuno, japoniar futbolaria.
- 1991 – Sergio Gontán, espainiar futbolaria.
- 1993 – Olivia Cooke, ingeles aktorea.
- 1995 –
- Timothée Chalamet, estatubatuar-frantziar aktorea.
- Carlos Cuevas, espainiar aktorea.
- 1999 – Saori Takarada, japoniar futbolaria.
- 2004 – Patricia Arbués, espainiar haur aktorea.
Heriotzak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Euskal Herria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1523 – Frantzisko Garai, bizkaitar militar, esploratzaile eta konkistatzailea (j. 1475).
- 1870 - Obdulio Perea, arabar poeta, antzerkigile eta itzultzailea (j. 1836).
- 1921 – Daniel Zuloaga, gipuzkoar margolari eta zeramikaria, Segovian (j. 1852).
- 1927 - Gregorio Urkaregi Otxandiano, Begoña elizateko hargin, obra-eraikitzaile eta kontratista (j. 1869).
- 1929 – Lorenzo Fernandez de Viana, arabar eskultorea (j. 1866).
- 1934 – Mari Cruz Guruzeta, bizkaitar emagina eta Areatzako Emakume Abertzale Batza erakundearen sortzailea (j. 1871).
- 1940 – Ramón Madariaga, bizkaitar politikaria (j. 1868).
- 1953 – Romualdo Galdos, euskal elizgizon eta idazlea (j. 1885).
- 1960 – José Martínez Berasain, nafar politikari karlista eta bankaria (j. 1886).
- 1983 – Mari Karmen Alzueta, euskal irakasle eta hezkuntza-arduraduna (j. 1928).
- 1987 – Julian Ugarte, euskal aktorea (j. 1929).
- 1995 – Norberto Oiarbide, gipuzkoar trikitilaria (j. 1922).
- 2002 – Pedro Berrondo, euskal idazlea, itzultzaile eta apaiza (j. 1919).
- 2004 – Eneko Arieta, euskal herritar futbolaria (j. 1933).
- 2005 – Lourdes Iriondo, euskal kantaria (j. 1937).
- 2009 - Pedro-Martín Balda, nafar artista (j. 1920).
- 2010 – Sabin Intxaurraga, bizkaitar politikaria (j. 1949).
Mundua
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1585 – Pierre de Ronsard, frantziar poeta (j. 1524).
- 1663 – Kristina Frantziakoa, Frantzia eta Nafarroako infanta eta Savoiako dukesa (j. 1606).
- 1707 – Jean Mabillon, frantziar diplomatiko eta historialari beneditarra (j. 1632).
- 1771 – Henri Pitot, frantziar ingeniaria eta fisikaria (j. 1695).
- 1805 – Isabelle de Charrière, herbeheretar idazle, pentsalari eta musikagilea (j. 1740).
- 1823 – Lluís Domènech i Montaner, kataluniar arkitekto, politikari eta historialaria (j. 1850).
- 1834 – Charles Lamb, britainiar idazlea (j. 1775).
- 1876 – Frederik Paludan-Müller, daniar poeta (j. 1809).
- 1893 – Victor Considerant, frantziar ekintzaile eta idazle sozialista (j. 1808).
- 1894 – Frantzisko II.a Bi Sizilietakoa, Bi Sizilietako erregea (j. 1836).
- 1918 – Birt Acres, estatubatuar-britainiar argazkilari eta filmen aintzindaria (j. 1854).
- 1919 – Theo de Meester, Herbehereetako lehen ministroa (j. 1851).
- 1923 – Gustave Eiffel, frantziar arkitekto eta ingeniaria, Eiffel dorrearen sortzailea (j. 1832).
- 1924 – Léon Bakst, errusiar margolari eta eszenatokien eta jantzien diseinatzailea (j. 1866).
- 1933 – Hilana Taarka, seto jatorriko estoniar folk abeslaria (j. 1856).
- 1936 –
- Hans von Seeckt, alemaniar militarra (j. 1866).
- Santu Casanova, korsikerazko frantziar idazlea (j. 1850).
- 1938 –
- Zona Gale, estatubatuar eleberrigile, ipuin-idazle eta dramaturgoa (j. 1874).
- Osip Mandelstam, errusiar eta sobietar olerkaria (j. 1891).
- Emile Vandervelde, belgikar estatu-politikaria eta frantsesezko idazlea (j. 1866).
- 1944 – Amy Beach, estatubatuar musikagile eta piano-jolea (j. 1867).
- 1944 – Sára Salkaházi, hungariar moja katolikoa, Bigarren Mundu Gerran gutxi gorabehera ehun judu salbatu zituena (j. 1899).
- 1950 – Max Beckmann, alemaniar margolaria (j. 1884).
- 1952 – Mary Engle Pennington, estatubatuar kimikari bakteriologiko, asmatzaile eta hozte-sistemaren injinerua (j. 1872).
- 1953 – Julian Tuwim, poloniar olerkaria (j. 1894).
- 1959 – Alfonso Reyes, mexikar diplomatikoa, idazlea eta literatura-kritikaria (j. 1889).
- 1962 – Olga Preobrajenska, errusiar-frantziar dantzaria (j. 1871).
- 1966 – Ernest Burgess, kanadar jatorriko estatubatuar hiri soziologoa (j. 1886).
- 1972 – Lester Bowles Pearson, Kanadako lehen ministroa eta 1957ko Bakearen Nobel Saria (j. 1897).
- 1974 – Ned Maddrell, Man uharteko arrantzalea, manxera ama hizkuntza izan zuen azken hiztuntzat jotzen dena (j. 1877).
- 1978 –
- Houari Boumediene, Aljeriako presidentea (j. 1932).
- Alexandre Deulofeu, kataluniar politikaria eta historiaren filosofoa (j. 1903).
- 1982 – Jack Swigert, estatubatuar astronauta eta militarra, Apollo 13 misioan Houston, arazo bat daukagu esaldi famatua esan zuena (j. 1931).
- 1984 – Andrés Solar, asturierazko idazlea eta asturiar ezker nazionalistako militantea, Surdimientuko egile onenetakotzat joa (j. 1955).
- 1985ean hilik aurkitua – Dian Fossey, estatubatuar zoologoa, gorilei buruz egindako ikerketengatik ezaguna (j. 1932).
- 1986 – Lars-Erik Larsson, suediar musikagilea (j. 1908).
- 1991 – Hervé Guibert, frantziar argazkilari eta idazlea (j. 1955).
- 1995 –
- Boris Gnedenko, sobietar matematikaria, probabilitate teorian egin zituen ekarpenengatik ezaguna (j. 1912).
- Guénrij Kasparián, armeniar xake-jokalaria eta xake-ikasketen sustatzailea (j. 1910).
- Shura Txerkasski, errusiar piano-jotzailea (j. 1911).
- 1996 – Mary Celine Fasenmyer, estatubatuar matematikaria (j. 1906).
- 1998 – Ricardo Tormo, espainiar moto-pilotua (j. 1952).
- 2002 – George Roy Hill, estatubatuar zinema zuzendaria (j. 1921).
- 2003 –
- Alan Bates, ingeles aktorea (j. 1934).
- Juan García Ponce, mexikar idazle, itzultzaile eta arte-kritikaria (j. 1932).
- 2007 –
- Benazir Bhutto, Pakistango lehen ministroa, atentatuan eraila (j. 1953).
- Jerzy Kawalerowicz, poloniar zinema-zuzendaria, zinemagile sozialisten lehen belaunaldikoa (j. 1922).
- Jaan Kross, estoniar idazlea (j. 1920).
- 2008 – Ja'afar Negeri Sembilangoa, Malaysiako erregea eta Negeri Sembilango monarka (j. 1922).
- 2009 – Takashi Takabayashi, japoniar futbolaria (j. 1931).
- 2010 – Luis Mariñas, espainiar kazetari eta telebista aurkezlea (j. 1947).
- 2011 - Helen Frankenthaler, estatubatuar margolari espresionista abstraktua (j. 1928).
- 2012 – Norman Schwarzkopf, estatubatuar jenerala, Golkoko Gerrako nazioarteko gudarosteen komandantea (j. 1934).
- 2015 –
- Lacy Duarte, uruguaitar artista bisuala (j. 1937).
- Ellsworth Kelly, estatubatuar pintore eta eskultorea (j. 1923).
- 2016 –
- Carrie Fisher, estatubatuar aktorea (j. 1956).
- Hans Tietmeyer, alemaniar ekonomialaria, nazioarteko finantzetako pertsonalitaterik garrantzitsuenetakoa (j. 1931).
- Ratnasiri Wickremanayake, Sri Lankako lehen ministroa (j. 1933).
- 2017 – Ben Barres, estatubatuar neurobiologoa, Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionalean sartu den lehenengo zientzialari ageriki transexuala (j. 1954).
- 2018 – Miúcha, brasildar abeslaria eta musikagilea (j. 1937).
- 2021 –
- April Ashley, britainiar modeloa (j. 1935).
- Jeanine Baude, frantziar idazle, poeta, antzerkigile eta literatura kritikoa (j. 1946).
- Keri Hulme, zeelandaberritar idazlea (j. 1947).
- Ángel Norzagaray, antzerkigile, aktore, poeta, irakasle eta zuzendari mexikarra (h. 2021).
- 2022 – Andrzej Iwan, poloniar futbolaria (j. 1959).
- 2023 –
- Jacques Delors, frantziar ekonomialari eta politikaria, Europako Batzordeko presidentea (j. 1925).
- Patricia Ferreira, madrildar film-zuzendaria, gidoilaria eta irakaslea (j. 1958).
- Maria Lainá, emakume poeta greziar aurrerakoia (j. 1947).
Jaiak eta urteurrenak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Sehaska egutegiko izendegia: June, Junes, Joanis eta Joane.
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Urteko hilak | ||
---|---|---|
Urtarrila • Otsaila • Martxoa • Apirila • Maiatza • Ekaina • Uztaila • Abuztua • Iraila • Urria • Azaroa • Abendua |