اهل کتاب
اهل کتاب، عبارتی است در قرآن و منظور از آن کسانی است که به یکی از ادیان یهود، نصاری، مجوس و صابئین باور دارند (سوره حج آیه ۱۷). اصل این واژه برگرفته از واژه (به عبری: עם הספר) به معنی «امت کتاب» که یهودیان به خود میگفتند.
نجاست اهل کتاب در فقه شیعه
[ویرایش]نجاست اهل کتاب همواره مورد اختلاف فقهای شیعه و روایات بودهاست.[۱] برخی فقها معتقدند، اهل کتاب، که مسیحیان و یهودیان از این دستهاند، کافر و نجس هستند، درحالیکه فقهای دیگری، اهل کتاب را از این موارد استثنا دانستهاند.[۲]
محمدحسن نجفی و یوسف بحرانی و مرتضی انصاری و برخی دیگر از فقها با استناد به آیه ۳۱ سوره توبه که نوشته: «دانشمندان و راهبان خویش را معبودهایی در برابر خدا قرار دادند و (همچنین) مسیح فرزند مریم را در حالی که دستور نداشتند جز خداوند یکتایی را که معبودی جز او نیست، بپرستند، او پاک و منزه است از آنچه همتایش قرار میدهند.» به نجاست اهل کتاب فتوا دادهاند.
نجس بودن مجوسان
[ویرایش]برخی نیز مجوسان (در عربی مجوس غالباً به معنی زرتشتی است) را از این دسته، و نجس میدانند. مانند، سید محمدکاظم طباطبایی یزدی، «مرتد و یهود و نصاری و مجوس» را نجس دانستاند.[۳]
سید روحالله خمینی در این باره گفتهاست:
«بر اساس قاعده اصالت طهارت میتوان اهل کتاب را پاک دانست.»[۴][۵]
اما در پاسخ پرسشی که از دفتر خمینی پرسیده شده بود که «آیا اهل کتاب پاک هستند یا نه؟» او در پاسخ گفتهاست:
غیرمسلمان نجس است و چیزی که با رطوبت با بدن او ملاقات کند، نجس میشود.[۶][۷]
برخی فقهای دیگر، از جمله سید علی سیستانی و محسن کوچهباغی تبریزی اهل کتاب (بمعنای یهود و نصاری و مجوس) را پاک دانستهاند. در این میان سید موسی شبیری زنجانی و ناصر مکارم شیرازی نجاست یهودیان و مسیحیان و زرتشتیان را بنابر احتیاط اعلام کردهاند[۸]
نجس بودن یهودیان و مسیحیان
[ویرایش]محمدتقی بهجت فومنی اهل نصار و یهود را نجس میدانستند.[۹]
سید علی خامنهای نجاست اهل کتاب را «نامعلوم» دانسته، و آنان را دارای «طهارت ذاتی» و «نجاست ظاهری» دانستهاند.[۱۰] محمدحسین فلاحزاده (عضو دفتر استفتائات خامنهای و رئیس مرکز موضوعشناسی احکام فقهی) در پاسخ به سؤالهایی در مورد چگونگی ارتباط با غیر مسلمانان چنین پاسخ دادهاست:
از دیدگاه آیت الله خامنهای پیروان ادیان مسیحی، زرتشتی، یهودی و صابئی پاک هستند و خوردن غذاهای تهیه شده توسط آنان (به جز گوشتی که توسط آنان ذبح شده باشد) نیز اشکال ندارد.[۱۱] آیت الله خامنهای خود نیز در مواردی از غذاهای تهیه شده توسط اهل کتاب تناول نمودهاست.[۱۲]
نظر مخالفان
[ویرایش]در این باب، برخی از مفسرین و فقها اهل کتاب را پاک و طاهر اعلام نمودهاند. ازین جمله میتوان به فاضل لنکرانی و وحید خراسانی اشاره نمود.[۸] یوسف صانعی اهل کتابی که «غیر از معاندین» باشد را پاک دانسته، و معاشرت و همسفرگی با آنان را جایز میداند.[۱۳]
همزیستی مسالمتآمیز
[ویرایش]مرتضی مطهری، مفسر شیعه، از آیه «لَکُمْ دِینُکُمْ وَلِیَ دِینِ» در سوره کافرون؛ چنین برداشت کرده که اسلام همزیستی با بتپرستان ندارد ولی با اهل کتاب یعنی یهود، نصاری و حتی زرتشتیها یک نوع همزیستی خاصی را دارد، به این نحو که بر آنان حاکم است و رسماً از جان و مال آنان حمایت کرده و آنها را در حقوق اجتماعی شریک مینماید.[۱۴]
یکی از اعتقاداتی که برخی از مسلمانان راجع به اهل کتاب مطرح میکنند؛ این است که:
در منطق قرآن "ادیان آسمانى" وجود ندارد؛ بلکه یک دین است که با مقتضیات سازمان تکامل یافته است.[۱۵][۱۶]
پانویس
[ویرایش]- ↑ «نظراسلام در مورد نجاست یا پاکی اهل کتاب چیست؟ | واحد پاسخ به سوالات دینی». بایگانیشده از اصلی در ۲۴ فوریه ۲۰۱۴. دریافتشده در ۱۲ فوریه ۲۰۱۶.
- ↑ «اندیشه قم». بایگانیشده از اصلی در ۲۲ مارس ۲۰۱۴. دریافتشده در ۱۲ فوریه ۲۰۱۶.
- ↑ محمد کاظم طباطبائی یزدی، العروة الوثقی، قم، انتشارات دارالتفسیر (اسماعیلیان)، ۱۳۷۶، ج۱، ص۵۳
- ↑ قاعده طهارت اهل کتاب-پورتال امام خمینی
- ↑ جبار حسین (۱۹۸۹). «هیچ دلیل قانع کنندهای بر نجاست اهل کتاب نداریم، و بلکه آنچه ادله بر آن دلالت میکند طهارت اهل کتاب است». طهارت و نجاست اهل کتاب با رویکرد نظریه امام خمینی (س) (پایاننامه). قم: جامعة المصطفی عالمیه- مجتمع آموزشی عالی امام خمینی (س).
- ↑ استفتائات امام خمینی-پورتال امام خمینی
- ↑ روحالله خمینی (۲۰۱۳). «سؤال۸۳۲ جلد۱ کتاب استفتائات امام خمینی». تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی. ص. ۳۶۸.
- ↑ ۸٫۰ ۸٫۱ محمدحسن بنیهاشمی، توضیح المسائل مراجع، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۳۷۸، ج۱، ص۸۵ و ۸۴
- ↑ محمد حسن بنی هاشمی، توضیح المسائل مراجع، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۳۷۸، ج۱، ص۸۵
- ↑ سید علی خامنهای، رسالة اجوبة الإسفتائات، انتشارات امیر کبیر، چاپ و نشر بینالملل، ۱۳۸۳
- ↑ پاسخ به سؤالات شرعی مخاطبان دربارهی احکام ارتباط بین صاحبان مذاهب و ادیان، دفتر حفظ و نشر آثار آیت الله خامنهای، بازدید شده در اول اسفند ۱۳۹۴
- ↑ «مسیحیان ایران از انقلاب و جنگ سربلند بیرون آمدند»، دفتر حفظ و نشر آثار آیت الله خامنهای، بازدید شده در اول اسفند ۱۳۹۴.
- ↑ پایگاه اطلاعرسانی دفتر حضرت آیتالله العظمی صانعی :: کتابخانه عمومی
- ↑ مطهری، آشنایی با قرآن، ۱۴: ۲۴۱ و ۲۴۲.
- ↑ https://pasokhgoo.ir/node/883
- ↑ https://noo.rs/1twk4