Geçmişte yaşamış insanların yarattığı paha biçilmez ve yeri doldurulamaz kültür varlıklarını koru... more Geçmişte yaşamış insanların yarattığı paha biçilmez ve yeri doldurulamaz kültür varlıklarını korumak ve gelecek nesillere ulaştırmak günümüz dünyasının en başta problemlerinden birisidir. Çünkü koruma olmadan kültür varlıklarımızı uzun süre yaşatamayacağımız ve ayakta tutamayacağımız bir gerçektir. Kültürel mirası tahrip eden birçok etken vardır. Bu bozucu etkenlere karşı önlemler geliştirmek bütün profesyonellerin görevidir. Kitapta güncel ve yenilikçi yaklaşımlar, taşınır ve taşınmaz kültür varlıları üzerinde gerçekleşen bozulmaların ve tahribatların azaltılması için çözüm önerileri hakkında ilgili alan uzmanlarının tecrübelerini aktaran araştırmalarına yer verilmiştir. Kültür varlıklarının koruma algısının daha güçlü kılındığı “Kültürel Mirası Koruma Kitabı” okuyucularına farklı deneyimler sunacaktır.
Kocaeli, sanayi kenti oluşunun dışında doğal güzellikleri ve modern kentin derinliklerinde buluna... more Kocaeli, sanayi kenti oluşunun dışında doğal güzellikleri ve modern kentin derinliklerinde bulunan zengin tarihi ile kadim bir şehir olarak bilinmektedir. Bu zengin coğrafya hakkında son yıllarda yapılan arkeolojik kazılar ve müze çalışmaları sonucu Kocaeli'ne dair birçok yeni bilgiye sahibiz. Kocaeli Arkeolojisi ve Etnografyasının güncel bilgilerini yansıtan bu kitap Kocaeli kültür hayatına farklı bir kesit sunuyor. Bu özel çalışma sayesinde Kocaeli'nde yapılan araştırmaları, Kocaeli müzelerini ve müze koleksiyonlarını yakından tanıyarak geçmişin gelecekle buluştuğuna şahit olacaksınız.
KÜLTÜREL MİRAS UYGULAMALARINDA ÖNLEYİCİ KORUMA, 2021
Önleyici korumanın sınırlarını çizmek oldukça zordur. Ancak
koruma kavramının neyi ifade ettiği a... more Önleyici korumanın sınırlarını çizmek oldukça zordur. Ancak koruma kavramının neyi ifade ettiği anlaşıldıktan sonra önleyici koruma hakkında daha derin bilgi elde etmek mümkündür. Bu bağlamda önleyici koruma önce zihinde başlar ve bittiği nokta sınırlandırılamaz.
Koruma alanında faaliyet gösteren profesyonellerle birlikte yerel yönetimler, sivil toplum örgütleri, kültür kurumlarında çalışan güvenlik ve temizlik personelinin yanında, camilerde vaaz veren din görevlileri dahil toplumu oluşturan her birey önleyici korumadan sorumludur. Bir eserin korunması söz konusu olduğunda toplum bütüncül bir bilinçle konuyu ele almalıdır.
Saray’ın II. avlusunda Marmara Denizi cephesinde 170 metre uzunluğunda bir avlu/sokak etrafında s... more Saray’ın II. avlusunda Marmara Denizi cephesinde 170 metre uzunluğunda bir avlu/sokak etrafında sıralanan yapılardan oluşan ve 5250 metrekarelik bir alana yayılan Saray mutfakları, müştemilâtı ile birlikte ayrı bir mahalle görünümündedir.Fatih Sultan Mehmet döneminde yine aynı yerde inşa edilen mutfakların mimarisi bilinmemekle birlikte, Aşçılar Camii’ne bitişik ilk iki kubbeli mekânın bu dönemden kaldığı, Kanunî Sultan Süleyman (1520-1566) döneminde Saray nüfusunun artması sebebiyle mutfakların genişletildiği, 1574 yılında çıkan yangından sonra Başmimar Sinan tarafından mutfakların ve koğuş yapılarının yenilendiği ve önündeki sokağın genişleterek revakların avluya doğru öne alındığı bilinir. Saray mutfaklarında Birûn ve Enderûn halkı için her gün yaklaşık 4-5 bin kişiye yemek pişirilirdi. Divan-ı Hümayûn üyelerine, üç ayda bir ulûfe dağıtımı sırasında sayısı on beş bini bulan yeniçerilere, elçi kabulü sırasında elçilere ve törene katılan tüm görevlilere yemek hazırlanırdı. Ramazan ayının on beşinci gecesi yeniçerilere baklava pişirilirdi. Bab-ı Hümayûn kapıcıları gibi bazı dış hizmet gruplarına kilerden malzeme verilir ve yemeklerini kendileri pişirirlerdi.
Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi (KOUSBAD) 16,, 2022
Kocaeli İli birçok medeniyete yerleşke olmuş, bulunduğu konum itibari ile daima değerli bir nokta... more Kocaeli İli birçok medeniyete yerleşke olmuş, bulunduğu konum itibari ile daima değerli bir noktada olmuştur. Özellikle Karadeniz ve Marmara denizlerine kıyısının bulunması ve Anadolu ile Avrupa arasında köprü biçimindeki kara bütünlüğü ile jeopolitik açıdan oldukça önemli bir konuma sahiptir. Kocaeli’nin Marmara Denizi’nin doğu kesiminde sahip olduğu doğal körfez dışında, Karadeniz kıyısında bulunan kıyı yapısı antik dönem deniz ticaret ağının parçası olmasında önemli bir yer teşkil etmiştir. Kerpe, Kocaeli’nin Karadeniz’e kıyı şeridinde bulunan ve Antik Çağlar boyunca bereketli toprakları, konumu, doğal yapısı ile ön planda kalmış bir yerleşkedir. Kerpe ve Kerpe’nin doğal koyunda yer alan antik liman hakkında yapılmış olan çalışmaların beraberinde güncel olarak alanda Kocaeli Müze Müdürlüğü Su Altı Ekibi tarafından 2020 yılında gerçekleştirilmiş su altı araştırması ile elde edilmiş buluntular yapılan araştırmaları destekleyecek veriler sağlamıştır. Bu çalışmanın amacı elde edilmiş olan buluntuları değerlendirerek Kerpe’nin tarihçe araştırması çalışmalarına ışık tutmaktır. Bu kapsamda veriler antik kaynaklardan elde edilen bilgiler dâhilinde incelenerek tarafımızca yorumlanmıştır. Yapılan araştırmanın derinleştirilmesi ve tarihi süreci açığa çıkaracak verilere ulaşılabilmesi için alanda arkeolojik kazı çalışması yapılması önem arz etmektedir
Büyük Roma İmparatorluğu'nun başkenti sıfatı ile dünyanın en büyük şehirlerinden biri olmuş olan ... more Büyük Roma İmparatorluğu'nun başkenti sıfatı ile dünyanın en büyük şehirlerinden biri olmuş olan Nikomedia, endüstri kenti İzmit'in hemen altında yatar. Batı ve doğu arasındaki jeopolitik konumu ve Propontis'teki korunaklı limanı sayesinde, Nikomedia geçirdiği çok sayıda yıkıcı depreme rağmen çağlar boyunca büyük bir sanayi ve ticaretmerkezi olarak önemini korumuştur. Strabon, kentin MÖ 264 yılında Bithynia kralı I. Nikomedes tarafından kurulduğunu bildirmiştir. Kuruluşunun ardından, Bithynia Krallığı'nın başkenti olan Nikomedia, MÖ 74 yılından sonra da Roma İmparatorluğu'nun bir eyaleti olan Bithynia'nın başkenti
Köklü bir tarihe sahip olan İzmit, Asya ve
Avrupa kıtalarını birbirine bağlayan önemli
bir geçiş ... more Köklü bir tarihe sahip olan İzmit, Asya ve Avrupa kıtalarını birbirine bağlayan önemli bir geçiş noktası üzerinde bulunan stratejik bir bölgedir. Bu nedenle tarihin her döneminde birçok medeniyet bu bölgeye sahip olmak için mücadele etmiş ve kendilerinden izler bırakmıştır. Bu nedenle İzmit; Roma’dan Bizans’a, Osmanlı’dan Cumhuriyet Dönemi’ne kadar birçok medeniyete ait kültür katmanını üzerinde barındırır. Padişaha ait saray anlamına gelen Kasr-ı Hümayun, İzmit’e hakim bir noktada ziyaretçilerini karşılamaktadır. İlk köşkün IV. Murat (1623-1640) Dönemi’nde ahşap olarak inşa edildiği bilinmektedir. Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nde, IV. Murat Dönemi’nde buraya bir köşk yaptırıldığından bahsedilir.1 Yine 1745 İzmit’e gelen Fransa Konsolosu Charles de Peysonnel’in yaptığı İzmit çiziminde de IV. Murat tarafından yaptırılmış köşk tasvir edilmiştir.
Patrik Photios'un Vordonisi’deki Ermeniler Manastırı'na bu tarihte sürgün edildiği, Bizans kronik... more Patrik Photios'un Vordonisi’deki Ermeniler Manastırı'na bu tarihte sürgün edildiği, Bizans kroniklerinde belirtilmektedir. Sürgün için bir başka kaynakta 6 Şubat 891 tarihini göstermekte olup, bu emrin İmparator VI. Leon tarafından verildiğini bildirir. Doğu Ortodoks Kilisesi tarafından Photios aziz ve 6 Şubat onun yortu günü ilan edilmiştir. Vordonisi Adası ile ilgili bu karmaşık sorunsalı , arkeolojik somut kanıtlar yardımıyla çözümlemek amacıyla Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan alınan izinler doğrultusunda, Düzce Üniversitesi Sualtı Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürlüğünce, 2016 yılından bu yana Kuzey Doğu Marmara Sualtı Araştırma¬ları Projesi yürütülmüştür.
Bursa’nın İznik ilçesinde bulunan Nilüfer Hatun İmareti ve Arkeoloji Müzesi restorasyon nedeniyle... more Bursa’nın İznik ilçesinde bulunan Nilüfer Hatun İmareti ve Arkeoloji Müzesi restorasyon nedeniyle sekiz yıldır ziyarete kapalıydı. Bu eşsiz eserin restorasyonu ve teşhir-tanzim projesi tamamlanarak 03.07.2020 tarihinde yeniden açıldı. İznik Nilüfer Hatun İmareti 1960 yıllarından başlayarak 2012 yılına kadar Helenistik, Bizans, Roma, Selçuklu ve Osmanlı’ya ait eserlerin sergilendiği Arkeoloji Müzesi olarak hizmet vermekteydi. Yeni düzenleme ile Türk İslam Eserleri Müzesi adı altında Selçuklu ve Osmanlı dönemine ait eserlerin sergilendiği özel bir müzeye dönüştürüldü. Helenistik, Bizans ve Roma dönemine tarihlenen eserlerin ise İznik Arkeoloji Müzesi adıyla yeni yapılacak müzede sergilenmesi planlanmaktadır.
Kyoto, dünyanın en güzel şehirlerinden biri olarak kabul
edilir. Her köşesi tarih kokan bu şehir;... more Kyoto, dünyanın en güzel şehirlerinden biri olarak kabul edilir. Her köşesi tarih kokan bu şehir; tapınakları, müzeleri, heykelleri, geleneksel Japon bahçeleri ve sarayları ile ziyaretçilerini büyümemektedir. Kyoto’nun bu özelliklere sahip olmasının başlıca nedeni, bin yıl boyunca Japonya’ya başkentlik yapmış olmasıdır. Böyle zengin bir kültüre başkentlik yapmış olan bu şehirde, her yıl Japonya’nın en ünlü festivallerinden biri olan Gion Matsuri Festivali düzenlenmektedir. Festival, adını Kyoto'nun Gion mahallesinden almaktadır. Matsuri ise ibadet etmek, tapınmak anlamındadır. Her yıl Yasaka Tapınağı'nda yapılan törenlerin ardından,17-24 Temmuz tarihleri arasında geçit töreni şeklinde düzenlenmektedir. Japon halkı tarafından büyük destek gören Gion Matsuri Festivali, 2009 yılında UNESCO tarafından “Dünya Miras Etkinliği” olarak kabul edilmiştir.
Özet: Kuzey Doğu Marmara Su Altı Araştırmaları kapsamında, 2016 yılında Vordonisi Adası mevkiinde... more Özet: Kuzey Doğu Marmara Su Altı Araştırmaları kapsamında, 2016 yılında Vordonisi Adası mevkiinde, Prokonnesos kökenli bir mermer batığı tespit edilmiştir. 2017 yılında üzerinde detaylı bir belgeleme ve çizim çalışması yürütülen batık ve rotası buçalışmanın konusunu oluşturmaktadır. MS 1010 yılında yaşanan bir deprem nedeniyle sulara gömülen Vordonisi Adası’nın, Patrik Photios’un sürgün adası olduğu düşünülmektedir. MS 858 – 867 ve MS 877 – 886 tarihleri arasında Konstantinopolis Patriği olan Photios, Vordonosi’deki Armeniakoi veya Armenians Manastırı’nasürgüne gönderilmiştir. Vordonisi üzerinde gerçekleştirilen dalışlar neticesinde, çeşitli amphora kulpları ve gövde parçaları, çatı kiremitleri dışında on sekiz parçadan oluşan işlenmemiş mermer bloklar tespit edilmiştir. Bunların üzerlerinin midye, denizkestanesi ve kekamoz tabakası ile kaplı oldukları görülmüştür. Belli bir düzen içinde sıralanmadıkları gözlenen bu mermer blokların, bazılarının düzgün kesimli olduğu anlaşılmaktadır. Bir arada ve gelişi güzel bulunmaları nedeniyle, dökülmüş oldukları izlenimi verdiklerini belirtmek mümkündür.
Tourmag Turizm Dergisi
Kadir Toprakkaya ve Pınar Baltacı'nın birlikte kaleme aldıkları inceleme ... more Tourmag Turizm Dergisi Kadir Toprakkaya ve Pınar Baltacı'nın birlikte kaleme aldıkları inceleme yazısında, bölgenin sahip olduğu değerlerin dünyanın başını döndürebilecek düzeyde olduğuna vurgu yapılıyor. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi İmar ve Şehircilik Daire Başkanlığı Tarihi Mekanlar ve Kent Estetiği Şube Müdürü Volkan Şenel, Kocaeli Müze Müdürü Serkan Gedük ve Kocaeli İl Kültür ve Turizm Müdür Ercan Yamen'in görüşlerine de yer veren TOURMAG sayfalarında, bölgenin pek çok güzelliğe sahip olmasına rağmen bu değerlerin yeterince öne çıkarılamadığı da sorgulanıyor.
Dünyada sudan sonra en çok tüketilen içeceklerden birisi olan kahve sözcüğünün Arapça “gahwah”dan... more Dünyada sudan sonra en çok tüketilen içeceklerden birisi olan kahve sözcüğünün Arapça “gahwah”dan geldiği kabul edilse de bazı etimologlara göre sözcüğün kaynağının, yabani kahve bitkisinin anayurdu kabul edilen ve Etiyopya’nın bir ili olan “Kaffa”dan geldiği düşünülüyor. İlk başlarda çekirdeği çiğnenerek tüketilen kahvenin, sulu bir içecek halinde içilmesi geleneği Yemen’de doğmuş ve buradan yayılmıştır. Günümüzde en çok içilen içeceklerden biri olan kahvenin, sarayda ilk kez ne zaman içildiği tam olarak bilinmemekle birlikte Kanuni Sultan Süleyman döneminde kahvenin sarayda içilmeye başlandığı, IV. Mehmed döneminde de yaygınlaştığı bilinir. Kahveyle ilgili ilk kayıtlar, Topkapı Sarayı arşivlerinde bulunan 17. yüzyılın ilk yarısına tarihlenen mutfak masraf defterlerinde, kahve için yapılan şeker tahsisi edildiğiyle ilgilidir. Defterlerde kahve ile ilgili kayıt olmaması, lüks tüketim malı sayılan kahve alımının mutfak bütçesinden ödenmemesinden kaynaklanmaktadır. 17. yüzyılın ikinci yarısından itibaren, mutfak bütçesinden kahve alınmaya başlandığı görülmektedir. Ayrıca saray mutfağı için erzak alımlarını gösteren belgelerde kahve harcamaları, tüketimi ve kahveyle ilgili eşya hakkında; kahve güğümü, kahve ibriği, fincan ve fincan zarfı, kahve sitili, sitil örtüsü, kahve makraması ve fincanlık örtüsü gibi isimler de geçmektedir.
Although it is accepted that origin the lexical item “coffee”, which is one of the most consumed beverages in the world after water, came from the Arabic word “gahwah” according to some etymologists, the source of the word is thought to come from “Kaffa“, a province of Ethiopia, which is considered the homeland of the wild coffee plant. The tradition of consuming coffee as an aqueous drink, which was consumed by chewing the seed at first, was born in Yemen and spread from there. It is not known exactly when the coffee, which is one of the most consumed drink today, was first consumed in the, it is known that Suleyman the Magnificent started consuming coffee at some point in his reign and it became widespread in the Palace during the period of Mehmed IV. The first records on coffee are related to the allocation of sugar for coffee in the kitchen cost books dated to the first half of the 17th century in the archives of Topkapi Palace. In addition, the documents showing the purchase of food for the palace kitchen it is possible to see items such as copper jags fot coffee, coffee pitchers, coffee cups and cup envelopes, coffee styles, style covers, coffee macramé and cup cloths.
Osmanlı döneminde kutlanan önemli bayramlardan biri de nevruzdu. Nevruz; Farsça “yeni” anlamına ... more Osmanlı döneminde kutlanan önemli bayramlardan biri de nevruzdu. Nevruz; Farsça “yeni” anlamına gelen “nev” ve “gün” anlamındaki “ruz” kelimelerinden meydana gelmektedir. Nevrûziyye ise, nevruz gününe ait, nevruz günü ile ilgili olan demektir ve bu gün için hazırlanan hediyelere, şiirlere, ilaç ve tatlılara verilen genel bir addır. Bu makalede ilaç ve tatlı olarak sunulan nevrûziyye ve bunların sunumunda kullanılan porselen nevrûziyyelikler hakkında bilgi verilecektir. Nevruz Bayramı mart ayının yirmi birinci gününe denk gelmektedir. Nevruz yeni günün, yeni yılın ve baharın başlangıcıdır. Nevruz Bayramı eski bir Türk geleneği olup Osmanlı döneminde de devam etmiştir. Nevruza yani yeni yıla ve bahara ağız tadıyla ve sağlıklı bir şekilde girilmesi için nevrûziyye adı verilen macunumsu tatlı saray halkına dağıtılırdı.
Topkapı Sarayı Müzesi’nin en ünlü koleksiyonlarından biri, Çin Porselenleri’dir. Bu koleksiyonun ... more Topkapı Sarayı Müzesi’nin en ünlü koleksiyonlarından biri, Çin Porselenleri’dir. Bu koleksiyonun eşsiz ve dünyaca ünlü olmasının sebebi; on bini aşan sayısı ile Çin dışındaki en büyük porselen koleksiyonu olmasıdır. 13. yüzyıl sonundan 20. yüzyıl başına kadar, Çin’de üretilmiş ihraç porselenlerinin gelişimini göstermesi açısından ayrı bir öneme sahiptir.
Doğu Asya’da yer alan Japonya yaklaşık üç bin adadan oluşan bir ülkedir. Bu adaların en önemliler... more Doğu Asya’da yer alan Japonya yaklaşık üç bin adadan oluşan bir ülkedir. Bu adaların en önemlileri Hokkaido, Honshu Shikoku ve Kyushu’dur. Ülkenin Japonca adını oluşturan kanji karakterler “güneş” ve “köken” anlamına gelir. Bu nedenle Japonya “doğan güneşin ülkesi” diye de bilinir.Ülkede dört mevsim belirgin olarak yaşanır. Mevsimler Japon seramik ve porselen sanatçılarının önemli bir esin kaynağıdır. Özellikle ilkbaharda erik ve kiraz (jp.sakura)nağaçlarının çiçek açması, sonbaharda akçaağaç (Jp. momiji) yapraklarının kızarmaya başlaması, kasımpatıların (Jp. kiku) açması büyük bir coşkuyla kutlanır. Bu iklimsel değişiklikler Japon porselen sanatçılarının tasarımlarına ilham verir. Köklü bir geleneği olan Japon seramik ve porselen sanatı, Asya ve Avrupa porselensanatına da öncülük etti.
Located in East Asia, Japan is a country of about three thousand islands. The most important of these islands are Hokkaido, Honshu Shikoku and Kyushu. The kanji characters forming the Japanese name of the country means “sun” and “origin”. For this reason, Japan is also known as in the “country of the rising sun”
All four seasons in the country is evident. Seasons are an important source of inspiration for Japanese ceramics and porcelain artists. Especially in the spring, the blossoming of plum and cherry trees (jp.sakura), the autumn maple (Jp. Momiji) leaves begin to blush and the opening of the chrysanthemums (Jp. Kiku) is celebrated with great enthusiasm. These climatic changes inspire the designs of Japanese porcelain artists. The tradition of Japanese ceramics and porcelain, with a long tradition, pioneered theart of Asian and European porcelain.
Zemzem günümüzden dört bin yıl kadar önce ilk defa Kâbe yakınlarında Hz. İsmail'in ayaklarının di... more Zemzem günümüzden dört bin yıl kadar önce ilk defa Kâbe yakınlarında Hz. İsmail'in ayaklarının dibinden ortaya çıkmıştır. Zemzemin ortaya çıkması ve sürekli akması mucize kabul edilmiştir. Osmanlı döneminde Surre-i Hümayun sırasında her yıl Saray mensuplarının ve halktan kişilerin deri çan¬talar içine koydukları paralar Surre Alayı ile gönderilir, geri dönüşte bu deri çantaların iç¬leri zemzem suyu başta olmak üzere kına, öd ağacı, hurma, akik ve yüzük gibi hediyelerle doldurulmuş halde ge¬ri gelirdi. Hacca giden her Müslümanın zem¬zem suyundan içmesi, ülkesine dönerken be¬raberinde zemzem suyu getirmesi ve ziyare¬tine gelenlere ikram etmesi bir gelenekti. Topkapı Sarayı Çin Porselenleri koleksi¬yonunda, Mukaddes Emanetler Bölümü'nde porselen ve opalinden zemzem şişeleri bulunmaktadır. Saraydaki arşiv kayıtlarında zemzem şişlerinin "zemzemlik", “zemzemiyye” veya nadir olarak "zevrak” adı verildiği görülmektedir. Bu şişlerin büyük bir kısmı Çin’de yapılarak Ortadoğu pazarına gönderilen mavi beyaz porselenlerden oluşmaktadır. Bu makalede zemzem suyunun önemi, genel tarihçesi ve zemzem suyu için özel yapılan Çin porselenleri şişelerin özellikleri anlatılmaya çalışılmıştır.
Porselen denilince akla ilk gelen ülkelerden birisi kuşkusuz Çin’dir. Çin’de seramik yapımına MÖ ... more Porselen denilince akla ilk gelen ülkelerden birisi kuşkusuz Çin’dir. Çin’de seramik yapımına MÖ 3000 yılından itibaren başlandı. Çeşitli aşama ve gelişmelerden sonra T’ang (MS 618-906) Hanedanlığı döneminde ilk porselen ürünler üretildi. Yuan Hanedanlığı dönemi Çin porselenlerinin gelişimi açısından önemlidir. Porselen sanatı ve tarihi açısından en önemli gelişme kobalt cevherinin ilk kez sır altında porselen dekorlarında
kullanılmış olmasıydı. Bu sayede Çin’de “mavi-beyaz” (bleu-blanc) porselen ekolü doğdu.Porselen ekolündeki bu değişim Çin’in porselen sanatına kattığı en önemli yenilikti.
Kültürel geçmişimizi anlamada, yorumlamada arkeologlara yardımcı olabilmek için eserleri pozitif... more Kültürel geçmişimizi anlamada, yorumlamada arkeologlara yardımcı olabilmek için eserleri pozitif bilim yöntemleriyle inceleyen, arkeolojinin yanıt aradığı sorular hakkında bilgi üreten “arkeometrinin” çalışma konuları arasında seramik ve porselen eserler önemli bir yer tutmaktadır. Seramik ve porselen niteliğindeki eserler hamur rengi, sır rengi, bezeme ve form gibi görsel özelliklerine göre çok fazla çeşitlik göstermektedir. Porselenleri diğer eserlerden ayıran en büyük özellik, porselenin çok fazla üretilmiş olmasıdır. Ayrıca orijinal porselen üretiminin dışında taklit edilerek üretilmiş eserlerin de kullanılmış olması porselen konusunda çalışmaları zorlaştırmaktadır. Bu makalede porselen ve seramik arasındaki farklıklar, porselen tarihi, porselene yönelik yapılan analiz yöntemleri, kazı ve yüzey araştırmalarında bulunan porselen buluntuların nasıl değerlendirilmesi konuları genel hatlarıyla verilmeye çalışılmıştır
Geçmişte yaşamış insanların yarattığı paha biçilmez ve yeri doldurulamaz kültür varlıklarını koru... more Geçmişte yaşamış insanların yarattığı paha biçilmez ve yeri doldurulamaz kültür varlıklarını korumak ve gelecek nesillere ulaştırmak günümüz dünyasının en başta problemlerinden birisidir. Çünkü koruma olmadan kültür varlıklarımızı uzun süre yaşatamayacağımız ve ayakta tutamayacağımız bir gerçektir. Kültürel mirası tahrip eden birçok etken vardır. Bu bozucu etkenlere karşı önlemler geliştirmek bütün profesyonellerin görevidir. Kitapta güncel ve yenilikçi yaklaşımlar, taşınır ve taşınmaz kültür varlıları üzerinde gerçekleşen bozulmaların ve tahribatların azaltılması için çözüm önerileri hakkında ilgili alan uzmanlarının tecrübelerini aktaran araştırmalarına yer verilmiştir. Kültür varlıklarının koruma algısının daha güçlü kılındığı “Kültürel Mirası Koruma Kitabı” okuyucularına farklı deneyimler sunacaktır.
Kocaeli, sanayi kenti oluşunun dışında doğal güzellikleri ve modern kentin derinliklerinde buluna... more Kocaeli, sanayi kenti oluşunun dışında doğal güzellikleri ve modern kentin derinliklerinde bulunan zengin tarihi ile kadim bir şehir olarak bilinmektedir. Bu zengin coğrafya hakkında son yıllarda yapılan arkeolojik kazılar ve müze çalışmaları sonucu Kocaeli'ne dair birçok yeni bilgiye sahibiz. Kocaeli Arkeolojisi ve Etnografyasının güncel bilgilerini yansıtan bu kitap Kocaeli kültür hayatına farklı bir kesit sunuyor. Bu özel çalışma sayesinde Kocaeli'nde yapılan araştırmaları, Kocaeli müzelerini ve müze koleksiyonlarını yakından tanıyarak geçmişin gelecekle buluştuğuna şahit olacaksınız.
KÜLTÜREL MİRAS UYGULAMALARINDA ÖNLEYİCİ KORUMA, 2021
Önleyici korumanın sınırlarını çizmek oldukça zordur. Ancak
koruma kavramının neyi ifade ettiği a... more Önleyici korumanın sınırlarını çizmek oldukça zordur. Ancak koruma kavramının neyi ifade ettiği anlaşıldıktan sonra önleyici koruma hakkında daha derin bilgi elde etmek mümkündür. Bu bağlamda önleyici koruma önce zihinde başlar ve bittiği nokta sınırlandırılamaz.
Koruma alanında faaliyet gösteren profesyonellerle birlikte yerel yönetimler, sivil toplum örgütleri, kültür kurumlarında çalışan güvenlik ve temizlik personelinin yanında, camilerde vaaz veren din görevlileri dahil toplumu oluşturan her birey önleyici korumadan sorumludur. Bir eserin korunması söz konusu olduğunda toplum bütüncül bir bilinçle konuyu ele almalıdır.
Saray’ın II. avlusunda Marmara Denizi cephesinde 170 metre uzunluğunda bir avlu/sokak etrafında s... more Saray’ın II. avlusunda Marmara Denizi cephesinde 170 metre uzunluğunda bir avlu/sokak etrafında sıralanan yapılardan oluşan ve 5250 metrekarelik bir alana yayılan Saray mutfakları, müştemilâtı ile birlikte ayrı bir mahalle görünümündedir.Fatih Sultan Mehmet döneminde yine aynı yerde inşa edilen mutfakların mimarisi bilinmemekle birlikte, Aşçılar Camii’ne bitişik ilk iki kubbeli mekânın bu dönemden kaldığı, Kanunî Sultan Süleyman (1520-1566) döneminde Saray nüfusunun artması sebebiyle mutfakların genişletildiği, 1574 yılında çıkan yangından sonra Başmimar Sinan tarafından mutfakların ve koğuş yapılarının yenilendiği ve önündeki sokağın genişleterek revakların avluya doğru öne alındığı bilinir. Saray mutfaklarında Birûn ve Enderûn halkı için her gün yaklaşık 4-5 bin kişiye yemek pişirilirdi. Divan-ı Hümayûn üyelerine, üç ayda bir ulûfe dağıtımı sırasında sayısı on beş bini bulan yeniçerilere, elçi kabulü sırasında elçilere ve törene katılan tüm görevlilere yemek hazırlanırdı. Ramazan ayının on beşinci gecesi yeniçerilere baklava pişirilirdi. Bab-ı Hümayûn kapıcıları gibi bazı dış hizmet gruplarına kilerden malzeme verilir ve yemeklerini kendileri pişirirlerdi.
Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi (KOUSBAD) 16,, 2022
Kocaeli İli birçok medeniyete yerleşke olmuş, bulunduğu konum itibari ile daima değerli bir nokta... more Kocaeli İli birçok medeniyete yerleşke olmuş, bulunduğu konum itibari ile daima değerli bir noktada olmuştur. Özellikle Karadeniz ve Marmara denizlerine kıyısının bulunması ve Anadolu ile Avrupa arasında köprü biçimindeki kara bütünlüğü ile jeopolitik açıdan oldukça önemli bir konuma sahiptir. Kocaeli’nin Marmara Denizi’nin doğu kesiminde sahip olduğu doğal körfez dışında, Karadeniz kıyısında bulunan kıyı yapısı antik dönem deniz ticaret ağının parçası olmasında önemli bir yer teşkil etmiştir. Kerpe, Kocaeli’nin Karadeniz’e kıyı şeridinde bulunan ve Antik Çağlar boyunca bereketli toprakları, konumu, doğal yapısı ile ön planda kalmış bir yerleşkedir. Kerpe ve Kerpe’nin doğal koyunda yer alan antik liman hakkında yapılmış olan çalışmaların beraberinde güncel olarak alanda Kocaeli Müze Müdürlüğü Su Altı Ekibi tarafından 2020 yılında gerçekleştirilmiş su altı araştırması ile elde edilmiş buluntular yapılan araştırmaları destekleyecek veriler sağlamıştır. Bu çalışmanın amacı elde edilmiş olan buluntuları değerlendirerek Kerpe’nin tarihçe araştırması çalışmalarına ışık tutmaktır. Bu kapsamda veriler antik kaynaklardan elde edilen bilgiler dâhilinde incelenerek tarafımızca yorumlanmıştır. Yapılan araştırmanın derinleştirilmesi ve tarihi süreci açığa çıkaracak verilere ulaşılabilmesi için alanda arkeolojik kazı çalışması yapılması önem arz etmektedir
Büyük Roma İmparatorluğu'nun başkenti sıfatı ile dünyanın en büyük şehirlerinden biri olmuş olan ... more Büyük Roma İmparatorluğu'nun başkenti sıfatı ile dünyanın en büyük şehirlerinden biri olmuş olan Nikomedia, endüstri kenti İzmit'in hemen altında yatar. Batı ve doğu arasındaki jeopolitik konumu ve Propontis'teki korunaklı limanı sayesinde, Nikomedia geçirdiği çok sayıda yıkıcı depreme rağmen çağlar boyunca büyük bir sanayi ve ticaretmerkezi olarak önemini korumuştur. Strabon, kentin MÖ 264 yılında Bithynia kralı I. Nikomedes tarafından kurulduğunu bildirmiştir. Kuruluşunun ardından, Bithynia Krallığı'nın başkenti olan Nikomedia, MÖ 74 yılından sonra da Roma İmparatorluğu'nun bir eyaleti olan Bithynia'nın başkenti
Köklü bir tarihe sahip olan İzmit, Asya ve
Avrupa kıtalarını birbirine bağlayan önemli
bir geçiş ... more Köklü bir tarihe sahip olan İzmit, Asya ve Avrupa kıtalarını birbirine bağlayan önemli bir geçiş noktası üzerinde bulunan stratejik bir bölgedir. Bu nedenle tarihin her döneminde birçok medeniyet bu bölgeye sahip olmak için mücadele etmiş ve kendilerinden izler bırakmıştır. Bu nedenle İzmit; Roma’dan Bizans’a, Osmanlı’dan Cumhuriyet Dönemi’ne kadar birçok medeniyete ait kültür katmanını üzerinde barındırır. Padişaha ait saray anlamına gelen Kasr-ı Hümayun, İzmit’e hakim bir noktada ziyaretçilerini karşılamaktadır. İlk köşkün IV. Murat (1623-1640) Dönemi’nde ahşap olarak inşa edildiği bilinmektedir. Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nde, IV. Murat Dönemi’nde buraya bir köşk yaptırıldığından bahsedilir.1 Yine 1745 İzmit’e gelen Fransa Konsolosu Charles de Peysonnel’in yaptığı İzmit çiziminde de IV. Murat tarafından yaptırılmış köşk tasvir edilmiştir.
Patrik Photios'un Vordonisi’deki Ermeniler Manastırı'na bu tarihte sürgün edildiği, Bizans kronik... more Patrik Photios'un Vordonisi’deki Ermeniler Manastırı'na bu tarihte sürgün edildiği, Bizans kroniklerinde belirtilmektedir. Sürgün için bir başka kaynakta 6 Şubat 891 tarihini göstermekte olup, bu emrin İmparator VI. Leon tarafından verildiğini bildirir. Doğu Ortodoks Kilisesi tarafından Photios aziz ve 6 Şubat onun yortu günü ilan edilmiştir. Vordonisi Adası ile ilgili bu karmaşık sorunsalı , arkeolojik somut kanıtlar yardımıyla çözümlemek amacıyla Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan alınan izinler doğrultusunda, Düzce Üniversitesi Sualtı Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürlüğünce, 2016 yılından bu yana Kuzey Doğu Marmara Sualtı Araştırma¬ları Projesi yürütülmüştür.
Bursa’nın İznik ilçesinde bulunan Nilüfer Hatun İmareti ve Arkeoloji Müzesi restorasyon nedeniyle... more Bursa’nın İznik ilçesinde bulunan Nilüfer Hatun İmareti ve Arkeoloji Müzesi restorasyon nedeniyle sekiz yıldır ziyarete kapalıydı. Bu eşsiz eserin restorasyonu ve teşhir-tanzim projesi tamamlanarak 03.07.2020 tarihinde yeniden açıldı. İznik Nilüfer Hatun İmareti 1960 yıllarından başlayarak 2012 yılına kadar Helenistik, Bizans, Roma, Selçuklu ve Osmanlı’ya ait eserlerin sergilendiği Arkeoloji Müzesi olarak hizmet vermekteydi. Yeni düzenleme ile Türk İslam Eserleri Müzesi adı altında Selçuklu ve Osmanlı dönemine ait eserlerin sergilendiği özel bir müzeye dönüştürüldü. Helenistik, Bizans ve Roma dönemine tarihlenen eserlerin ise İznik Arkeoloji Müzesi adıyla yeni yapılacak müzede sergilenmesi planlanmaktadır.
Kyoto, dünyanın en güzel şehirlerinden biri olarak kabul
edilir. Her köşesi tarih kokan bu şehir;... more Kyoto, dünyanın en güzel şehirlerinden biri olarak kabul edilir. Her köşesi tarih kokan bu şehir; tapınakları, müzeleri, heykelleri, geleneksel Japon bahçeleri ve sarayları ile ziyaretçilerini büyümemektedir. Kyoto’nun bu özelliklere sahip olmasının başlıca nedeni, bin yıl boyunca Japonya’ya başkentlik yapmış olmasıdır. Böyle zengin bir kültüre başkentlik yapmış olan bu şehirde, her yıl Japonya’nın en ünlü festivallerinden biri olan Gion Matsuri Festivali düzenlenmektedir. Festival, adını Kyoto'nun Gion mahallesinden almaktadır. Matsuri ise ibadet etmek, tapınmak anlamındadır. Her yıl Yasaka Tapınağı'nda yapılan törenlerin ardından,17-24 Temmuz tarihleri arasında geçit töreni şeklinde düzenlenmektedir. Japon halkı tarafından büyük destek gören Gion Matsuri Festivali, 2009 yılında UNESCO tarafından “Dünya Miras Etkinliği” olarak kabul edilmiştir.
Özet: Kuzey Doğu Marmara Su Altı Araştırmaları kapsamında, 2016 yılında Vordonisi Adası mevkiinde... more Özet: Kuzey Doğu Marmara Su Altı Araştırmaları kapsamında, 2016 yılında Vordonisi Adası mevkiinde, Prokonnesos kökenli bir mermer batığı tespit edilmiştir. 2017 yılında üzerinde detaylı bir belgeleme ve çizim çalışması yürütülen batık ve rotası buçalışmanın konusunu oluşturmaktadır. MS 1010 yılında yaşanan bir deprem nedeniyle sulara gömülen Vordonisi Adası’nın, Patrik Photios’un sürgün adası olduğu düşünülmektedir. MS 858 – 867 ve MS 877 – 886 tarihleri arasında Konstantinopolis Patriği olan Photios, Vordonosi’deki Armeniakoi veya Armenians Manastırı’nasürgüne gönderilmiştir. Vordonisi üzerinde gerçekleştirilen dalışlar neticesinde, çeşitli amphora kulpları ve gövde parçaları, çatı kiremitleri dışında on sekiz parçadan oluşan işlenmemiş mermer bloklar tespit edilmiştir. Bunların üzerlerinin midye, denizkestanesi ve kekamoz tabakası ile kaplı oldukları görülmüştür. Belli bir düzen içinde sıralanmadıkları gözlenen bu mermer blokların, bazılarının düzgün kesimli olduğu anlaşılmaktadır. Bir arada ve gelişi güzel bulunmaları nedeniyle, dökülmüş oldukları izlenimi verdiklerini belirtmek mümkündür.
Tourmag Turizm Dergisi
Kadir Toprakkaya ve Pınar Baltacı'nın birlikte kaleme aldıkları inceleme ... more Tourmag Turizm Dergisi Kadir Toprakkaya ve Pınar Baltacı'nın birlikte kaleme aldıkları inceleme yazısında, bölgenin sahip olduğu değerlerin dünyanın başını döndürebilecek düzeyde olduğuna vurgu yapılıyor. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi İmar ve Şehircilik Daire Başkanlığı Tarihi Mekanlar ve Kent Estetiği Şube Müdürü Volkan Şenel, Kocaeli Müze Müdürü Serkan Gedük ve Kocaeli İl Kültür ve Turizm Müdür Ercan Yamen'in görüşlerine de yer veren TOURMAG sayfalarında, bölgenin pek çok güzelliğe sahip olmasına rağmen bu değerlerin yeterince öne çıkarılamadığı da sorgulanıyor.
Dünyada sudan sonra en çok tüketilen içeceklerden birisi olan kahve sözcüğünün Arapça “gahwah”dan... more Dünyada sudan sonra en çok tüketilen içeceklerden birisi olan kahve sözcüğünün Arapça “gahwah”dan geldiği kabul edilse de bazı etimologlara göre sözcüğün kaynağının, yabani kahve bitkisinin anayurdu kabul edilen ve Etiyopya’nın bir ili olan “Kaffa”dan geldiği düşünülüyor. İlk başlarda çekirdeği çiğnenerek tüketilen kahvenin, sulu bir içecek halinde içilmesi geleneği Yemen’de doğmuş ve buradan yayılmıştır. Günümüzde en çok içilen içeceklerden biri olan kahvenin, sarayda ilk kez ne zaman içildiği tam olarak bilinmemekle birlikte Kanuni Sultan Süleyman döneminde kahvenin sarayda içilmeye başlandığı, IV. Mehmed döneminde de yaygınlaştığı bilinir. Kahveyle ilgili ilk kayıtlar, Topkapı Sarayı arşivlerinde bulunan 17. yüzyılın ilk yarısına tarihlenen mutfak masraf defterlerinde, kahve için yapılan şeker tahsisi edildiğiyle ilgilidir. Defterlerde kahve ile ilgili kayıt olmaması, lüks tüketim malı sayılan kahve alımının mutfak bütçesinden ödenmemesinden kaynaklanmaktadır. 17. yüzyılın ikinci yarısından itibaren, mutfak bütçesinden kahve alınmaya başlandığı görülmektedir. Ayrıca saray mutfağı için erzak alımlarını gösteren belgelerde kahve harcamaları, tüketimi ve kahveyle ilgili eşya hakkında; kahve güğümü, kahve ibriği, fincan ve fincan zarfı, kahve sitili, sitil örtüsü, kahve makraması ve fincanlık örtüsü gibi isimler de geçmektedir.
Although it is accepted that origin the lexical item “coffee”, which is one of the most consumed beverages in the world after water, came from the Arabic word “gahwah” according to some etymologists, the source of the word is thought to come from “Kaffa“, a province of Ethiopia, which is considered the homeland of the wild coffee plant. The tradition of consuming coffee as an aqueous drink, which was consumed by chewing the seed at first, was born in Yemen and spread from there. It is not known exactly when the coffee, which is one of the most consumed drink today, was first consumed in the, it is known that Suleyman the Magnificent started consuming coffee at some point in his reign and it became widespread in the Palace during the period of Mehmed IV. The first records on coffee are related to the allocation of sugar for coffee in the kitchen cost books dated to the first half of the 17th century in the archives of Topkapi Palace. In addition, the documents showing the purchase of food for the palace kitchen it is possible to see items such as copper jags fot coffee, coffee pitchers, coffee cups and cup envelopes, coffee styles, style covers, coffee macramé and cup cloths.
Osmanlı döneminde kutlanan önemli bayramlardan biri de nevruzdu. Nevruz; Farsça “yeni” anlamına ... more Osmanlı döneminde kutlanan önemli bayramlardan biri de nevruzdu. Nevruz; Farsça “yeni” anlamına gelen “nev” ve “gün” anlamındaki “ruz” kelimelerinden meydana gelmektedir. Nevrûziyye ise, nevruz gününe ait, nevruz günü ile ilgili olan demektir ve bu gün için hazırlanan hediyelere, şiirlere, ilaç ve tatlılara verilen genel bir addır. Bu makalede ilaç ve tatlı olarak sunulan nevrûziyye ve bunların sunumunda kullanılan porselen nevrûziyyelikler hakkında bilgi verilecektir. Nevruz Bayramı mart ayının yirmi birinci gününe denk gelmektedir. Nevruz yeni günün, yeni yılın ve baharın başlangıcıdır. Nevruz Bayramı eski bir Türk geleneği olup Osmanlı döneminde de devam etmiştir. Nevruza yani yeni yıla ve bahara ağız tadıyla ve sağlıklı bir şekilde girilmesi için nevrûziyye adı verilen macunumsu tatlı saray halkına dağıtılırdı.
Topkapı Sarayı Müzesi’nin en ünlü koleksiyonlarından biri, Çin Porselenleri’dir. Bu koleksiyonun ... more Topkapı Sarayı Müzesi’nin en ünlü koleksiyonlarından biri, Çin Porselenleri’dir. Bu koleksiyonun eşsiz ve dünyaca ünlü olmasının sebebi; on bini aşan sayısı ile Çin dışındaki en büyük porselen koleksiyonu olmasıdır. 13. yüzyıl sonundan 20. yüzyıl başına kadar, Çin’de üretilmiş ihraç porselenlerinin gelişimini göstermesi açısından ayrı bir öneme sahiptir.
Doğu Asya’da yer alan Japonya yaklaşık üç bin adadan oluşan bir ülkedir. Bu adaların en önemliler... more Doğu Asya’da yer alan Japonya yaklaşık üç bin adadan oluşan bir ülkedir. Bu adaların en önemlileri Hokkaido, Honshu Shikoku ve Kyushu’dur. Ülkenin Japonca adını oluşturan kanji karakterler “güneş” ve “köken” anlamına gelir. Bu nedenle Japonya “doğan güneşin ülkesi” diye de bilinir.Ülkede dört mevsim belirgin olarak yaşanır. Mevsimler Japon seramik ve porselen sanatçılarının önemli bir esin kaynağıdır. Özellikle ilkbaharda erik ve kiraz (jp.sakura)nağaçlarının çiçek açması, sonbaharda akçaağaç (Jp. momiji) yapraklarının kızarmaya başlaması, kasımpatıların (Jp. kiku) açması büyük bir coşkuyla kutlanır. Bu iklimsel değişiklikler Japon porselen sanatçılarının tasarımlarına ilham verir. Köklü bir geleneği olan Japon seramik ve porselen sanatı, Asya ve Avrupa porselensanatına da öncülük etti.
Located in East Asia, Japan is a country of about three thousand islands. The most important of these islands are Hokkaido, Honshu Shikoku and Kyushu. The kanji characters forming the Japanese name of the country means “sun” and “origin”. For this reason, Japan is also known as in the “country of the rising sun”
All four seasons in the country is evident. Seasons are an important source of inspiration for Japanese ceramics and porcelain artists. Especially in the spring, the blossoming of plum and cherry trees (jp.sakura), the autumn maple (Jp. Momiji) leaves begin to blush and the opening of the chrysanthemums (Jp. Kiku) is celebrated with great enthusiasm. These climatic changes inspire the designs of Japanese porcelain artists. The tradition of Japanese ceramics and porcelain, with a long tradition, pioneered theart of Asian and European porcelain.
Zemzem günümüzden dört bin yıl kadar önce ilk defa Kâbe yakınlarında Hz. İsmail'in ayaklarının di... more Zemzem günümüzden dört bin yıl kadar önce ilk defa Kâbe yakınlarında Hz. İsmail'in ayaklarının dibinden ortaya çıkmıştır. Zemzemin ortaya çıkması ve sürekli akması mucize kabul edilmiştir. Osmanlı döneminde Surre-i Hümayun sırasında her yıl Saray mensuplarının ve halktan kişilerin deri çan¬talar içine koydukları paralar Surre Alayı ile gönderilir, geri dönüşte bu deri çantaların iç¬leri zemzem suyu başta olmak üzere kına, öd ağacı, hurma, akik ve yüzük gibi hediyelerle doldurulmuş halde ge¬ri gelirdi. Hacca giden her Müslümanın zem¬zem suyundan içmesi, ülkesine dönerken be¬raberinde zemzem suyu getirmesi ve ziyare¬tine gelenlere ikram etmesi bir gelenekti. Topkapı Sarayı Çin Porselenleri koleksi¬yonunda, Mukaddes Emanetler Bölümü'nde porselen ve opalinden zemzem şişeleri bulunmaktadır. Saraydaki arşiv kayıtlarında zemzem şişlerinin "zemzemlik", “zemzemiyye” veya nadir olarak "zevrak” adı verildiği görülmektedir. Bu şişlerin büyük bir kısmı Çin’de yapılarak Ortadoğu pazarına gönderilen mavi beyaz porselenlerden oluşmaktadır. Bu makalede zemzem suyunun önemi, genel tarihçesi ve zemzem suyu için özel yapılan Çin porselenleri şişelerin özellikleri anlatılmaya çalışılmıştır.
Porselen denilince akla ilk gelen ülkelerden birisi kuşkusuz Çin’dir. Çin’de seramik yapımına MÖ ... more Porselen denilince akla ilk gelen ülkelerden birisi kuşkusuz Çin’dir. Çin’de seramik yapımına MÖ 3000 yılından itibaren başlandı. Çeşitli aşama ve gelişmelerden sonra T’ang (MS 618-906) Hanedanlığı döneminde ilk porselen ürünler üretildi. Yuan Hanedanlığı dönemi Çin porselenlerinin gelişimi açısından önemlidir. Porselen sanatı ve tarihi açısından en önemli gelişme kobalt cevherinin ilk kez sır altında porselen dekorlarında
kullanılmış olmasıydı. Bu sayede Çin’de “mavi-beyaz” (bleu-blanc) porselen ekolü doğdu.Porselen ekolündeki bu değişim Çin’in porselen sanatına kattığı en önemli yenilikti.
Kültürel geçmişimizi anlamada, yorumlamada arkeologlara yardımcı olabilmek için eserleri pozitif... more Kültürel geçmişimizi anlamada, yorumlamada arkeologlara yardımcı olabilmek için eserleri pozitif bilim yöntemleriyle inceleyen, arkeolojinin yanıt aradığı sorular hakkında bilgi üreten “arkeometrinin” çalışma konuları arasında seramik ve porselen eserler önemli bir yer tutmaktadır. Seramik ve porselen niteliğindeki eserler hamur rengi, sır rengi, bezeme ve form gibi görsel özelliklerine göre çok fazla çeşitlik göstermektedir. Porselenleri diğer eserlerden ayıran en büyük özellik, porselenin çok fazla üretilmiş olmasıdır. Ayrıca orijinal porselen üretiminin dışında taklit edilerek üretilmiş eserlerin de kullanılmış olması porselen konusunda çalışmaları zorlaştırmaktadır. Bu makalede porselen ve seramik arasındaki farklıklar, porselen tarihi, porselene yönelik yapılan analiz yöntemleri, kazı ve yüzey araştırmalarında bulunan porselen buluntuların nasıl değerlendirilmesi konuları genel hatlarıyla verilmeye çalışılmıştır
ÖZET
Osmanlı Saray Mutfağı (Matbah-ı Âmire), imparatorluğun zenginlik ve gücünü yansıtır. Şerbet... more ÖZET
Osmanlı Saray Mutfağı (Matbah-ı Âmire), imparatorluğun zenginlik ve gücünü yansıtır. Şerbetlerin Osmanlı içecek kültüründe ayrı bir yeri olmuştur. Çeşitli bitki ve meyvelerle yapılan şerbetler Osmanlı sarayında sohbetlerde, doğum kutlamalarında, nişan ve sünnet gibi törenlerde misafirlere ikram edilmiştir. Saray sofralarında su ve hoşafın yanısıra şerbetlerde bolca tüketilmiştir. Bu çalışmada, Osmanlı içecek kültüründe önemli bir yere sahip olan şerbetin saray geleneğindeki önemi, sunuluşu ve şerbetle ilgili kaplar incelenecektir.
Anahtar Kelimeler: Şerbet, Saray Mutfağı, Şerbet Kapları, Helvahane/Şerbethane
ABSTRACT Ottoman Palace Cuisine (Matbah-ı Âmire) reflects the wealth and power of the empire. Sherbets, have a distinct place in Ottoman beverage culture. The sherbets made of various plants and fruits were served in the chapters of the Ottoman palace, during the birth celebrations, in ceremonies such as engagement and circumcision. In the palace table, sherbet consumed abundantly along with water and boza. In this study, importance at palace tradition, vessels and presentation of sherbet which has an important place in the Ottoman beverage culture will be examined.
Topkapı Sarayı Müzesi Saat Koleksiyonu dünyanın sayılı mekanik saat koleksiyonları arasında yer a... more Topkapı Sarayı Müzesi Saat Koleksiyonu dünyanın sayılı mekanik saat koleksiyonları arasında yer alır. Koleksiyon 16 ve 19. yüzyıllar arasında alınmış veya saraya hediye edilmiş saatlerden oluşmaktadır. Osmanlı Devletinin kuruluşundan itibaren devletlerarasındaki dostluk münasebetlerinin artırılması amacıyla hediye verilmesi veya alınması adettendi. Bu hediyeler arasında yer alan saatler gerek sanat tarihi açısından gerekse kültür tarihimiz açısından önemli bir yere sahiptir. Mekanik saat koleksiyonu içindeki önemli bir payı Sultan II. Abdülhamid (1876-1909) döneminde kullanılan ve25. Saltanat Yıldönümünde hediye edilen saatler oluşturmaktadır. Bu makalede bu döneme ait saatler incelenerek saatlerin menşei, yapım ve süsleme teknikleri değerlendirilmiştir.
Kültürel Mirasın somut öğeleri olan kültür varlıkları oluşumlarıyla başlayan ve yok olmaları ile ... more Kültürel Mirasın somut öğeleri olan kültür varlıkları oluşumlarıyla başlayan ve yok olmaları ile sona erecek bir bozulma süreci içinde varlıklarını sürdürürler. Eserlerdeki bozulma süreci, eserin kullanım biçiminin yanı sıra, malzemelerin fiziksel yapılarına ve içinde bulundukları çevre koşullarına bağlıdır. Kültürel varlıklarımızın gerekli koruma koşullarını sağlayarak, bozulmalarını yavaşlatmak ve ömürlerini uzatmak mümkündür. Yitip Giden kelimesinin anlamı görünmez olmak, ortadan kalkmak demektir. Bu nedenle kültürel mirasımızın yok olup ortadan kalkamadan, geleceğe aktırılabilmesi adına oluşturmak istediğimiz farkındalık sempozyumun asıl amacıdır.
Konferansta; sarayın en görkemli yapılarından birisinin ‘Matbah-ı Amire’ olarak bilinen saray mut... more Konferansta; sarayın en görkemli yapılarından birisinin ‘Matbah-ı Amire’ olarak bilinen saray mutfakları olduğunu söyleyen Serkan Gedük, “Fatih devrinden itibaren yemekler Matbah-ı Amire adı altında verilen mutfaklarda pişirilmekteydi, ilk başlarda dört kubbeli bir mekan olarak yapıldığı, zamanla ihtiyaçları karışılamaması nedeniyle Kanuni Sultan Süleyman döneminde altı kubbeli Has Mutfaklar ile Helvahane bölümleri eklenmiştir. 1574 yılında çıkan büyük yangında tahrip olan mutfaklar, Baş Mimar Sinan tarafından eski planına sadık kalınarak genişletilip onarılmıştır.” dedi.
Mutfakların en önemli birimlerinden birinin Halvahene olduğunu sözlerine ekleyen Gedük, “Helvahenede her çeşit tatlı, şerbet, reçel, şurup, macun, sabun, mum ve ilaçlar yapılmaktaydı. Sarayın en görkemli töreni olan ulufe dağıtım günlerinde ise devletin gücünü, kudretini ve zenginliğini göstermek için yabancı elçiler Saray’a davet edilir ve Kubbealtında yemek verilirdi. Bu ziyafetlerde kullanılan eşyalar ve sayıları yüzü bulan yemek çeşitleri Osmanlı Devleti’nin ve doğal olarak padişahın gücünün ve iktidarının göstergesiydi.” açıklamasında bulundu.
Osmanlı Mutfağı’na sonradan giren Amerikan, Hindistan, Afrika kökenli sebze ve meyveler ile ilgili de bilgiler veren Gedük, “19. yüzyıl saray mutfağında Avrupa tarzı yeniliklerin başladığı dönemdir. Osmanlı Saray’ında ilk defa çatalı kullanan padişah, Sultan II. Mahmut olmuştur. Yemekler masada ve sandalyelere oturularak yenilmeye başlandığı için yemek masası, masa örtüsü, sandalye, masa şamdanı, masa çiçekliği, masa aynası, masa faraşı, masa fırçası, kristal masa sürahisi sofra düzeninde yerini almıştır.” dedi.
Müze Müdürlüğü Konferans Salonu’nda gerçekleşen programda, “Müzelerde Olası Deprem Riskleri Nasıl... more Müze Müdürlüğü Konferans Salonu’nda gerçekleşen programda, “Müzelerde Olası Deprem Riskleri Nasıl Azaltılır” konusu masaya yatırılırken, konferansın bir diğer önemi de deprem gerçeğini bir müze müdürü ilk kez müze ölçeğinde değerlendirmesi oldu. Müzelerde sergilenen eserleri, deprem risklerine karşı güçlendirmesi, risk azaltma yöntemleri ve malzemeleri ile ilgili araştırma ve uygulamaların çoğaltılması önemlidir. Müze personeli ve uzmanların koruma-onarım uzmanlarıyla birlikte çalışarak bilgilenmesi, bilginin paylaşılması, müzelerimiz için mümkün olan tüm risk azaltıcı yöntemlerin uygulanmasına yönelik çalışmaların acil olarak daha da çoğaltılması gerekmektedir. Öte yandan deprem ve diğer fiziksel etkenlere karşı basit ve uygulanabilir yöntemlerle eserler müzelerde korunabilir.
Kültür ve Turizm Bakanlığı, TİNA ve UNESCO’nun desteğiyle TSSF (Türkiye Sualtı Sporları Federasyo... more Kültür ve Turizm Bakanlığı, TİNA ve UNESCO’nun desteğiyle TSSF (Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu) tarafından, ülkemizdeki aktif TSFF/CMAS Balıkadam Eğitmenlerine yönelik yapılan “II. Sualtı Kültür Mirasını Korunması Eğitmen Eğitimi” programı.
Kültür ve Turizm Bakanlığı ve UNESCO’nun desteğiyle TSSF (Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu) ta... more Kültür ve Turizm Bakanlığı ve UNESCO’nun desteğiyle TSSF (Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu) tarafından, ülkemizdeki aktif TSFF/CMAS Balıkadam Eğitmenlerine yönelik“Sualtı Kültür Mirasını Korunması Eğitmen Eğitimi” programı. Kemer/Antalyab
Düzenleyenler: Arkeologlar Derneği/Müzeciler Derneği
Konu: “Sergi Salonlarında Deprem Risklerini... more Düzenleyenler: Arkeologlar Derneği/Müzeciler Derneği
23-25 Ekim 2019 tarihleri arasında Antalya AKMED’de ( Akdeniz Medeniyetleri Araştırmaları Merkez... more 23-25 Ekim 2019 tarihleri arasında Antalya AKMED’de ( Akdeniz Medeniyetleri Araştırmaları Merkezi), restorasyon ve konservasyon alanındaki güncel önleyici koruma araştırmalarının ve uygulamalarının tanıtılması ve tartışılması; konservatör/restoratör, akademisyen, araştırmacı ve ilgili özel sektör temsilcilerinin bir arada karşılıklı bilgi alışverişinde bulunmalarına olanak sağlayan “Önleyici Koruma Çalıştayı ve Uygulama Atölyesin” ilk düzenlendi.
Taşınır ve taşınmaz kültür varlıkları üzerinde yapılan “önleyici koruma” çalışmalarının sunulduğu bildirilerin temaları; Kültür varlıklarının,
• belgelenmesi ve kayıt işleri, • taşınması, • paketlenmesi, • sergilenmesi ve uygun teşhir koşullarının sağlanması, • depolanması, • sel, yangın, hırsızlık gibi tehlikelere karşı önlemler, • deprem gibi doğal afetlere karşı alınacak önlemler, • vandalizme karşı alınacak önlemler, • ticareti ve kaçak kazılara karşı alınacak önlemler.
Kocaeli’nin Karadeniz Kıyılarında 2020 yılı itibariyle arkeolojik sualtı kazı ve araştırma çalışm... more Kocaeli’nin Karadeniz Kıyılarında 2020 yılı itibariyle arkeolojik sualtı kazı ve araştırma çalışmaları Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün izinleri doğrultusunda Kocaeli Müze Müdürlüğü Sualtı Araştırma Ekibince başlatılmıştır. Yapılan sualtı kazısı ülkemizin Karadeniz kıyısında yapılan ilk bilimsel sualtı kazısı olması açısından son derce önemlidir. Kazı çalışmaları Kandıra ilçesine bağlı Kıncıllı köyünün Karadeniz’e kıyısı olan Antik Kalpe Limanı içinde kalan Kerpe Koyunda gerçekleştirilmektedir.
2017 yılı Nisan ayında Kocaeli İzmit İlçesi, İSU Genel Müdürlüğü'nün (İzmit Su ve Kanalizasyon İd... more 2017 yılı Nisan ayında Kocaeli İzmit İlçesi, İSU Genel Müdürlüğü'nün (İzmit Su ve Kanalizasyon İdaresi) bulunduğu alanda, bir binanın temel inşaatı sırasında arkeolojik maddi kültür kalıntıları bulunmuştur. Akabinde bu alanda Kocaeli Müze müdürlüğü başkanlığında bir kurtarma kazısı gerçekleşmiştir. Yazıtlı olan lahitlerden biri Latince olup, İmparator Diocletianus veya Büyük Constantinus'un protector divini lateris yani "imparator koruması" Tziampo'nun askeri kariyeri ve kökenine ilişkin önemli bilgiler yer almaktadır. Yazıttan Dacia'daki (Romanya) kökenli olduğunu öğrendiğimiz Tziampo, Geç Antikçağda Bithynia Bölgesi'nde sık rastladığımız yüksek rütbeli Romalı askerlerden birisidir. Tziampo söz konusu lahdi oğlu Severa ile adını yazmadığı eşine yaptırmıştır; ancak lahdin içinde sadece Tziampo ile eşinin iskeleti çıkmıştır. Oğluna ait iskelet ise, yazıtta adı geçmesine rağmen yoktur. Büyük bir olasılıkla Tziampo kendisi ölmeden mezarı aile bireylerine önceden yaptırmış; ancak aile bireylerinden sadece ikisi ölümlerinden sonra bu lahdin içine yerleştirilmiştir
Kocaeli’nin Karadeniz kıyılarında 2020 yılı itibariyle arkeolojik sualtı kazı ve araştırma çalışm... more Kocaeli’nin Karadeniz kıyılarında 2020 yılı itibariyle arkeolojik sualtı kazı ve araştırma çalışmaları, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün izinleri doğrultusunda, Kocaeli Müze Müdürlüğü Başkanlığı’nda, Müze Sualtı Araştırma Ekibi ve Düzce Üniversitesi Su Altı Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi’nin teknik destekleriyle gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmalar ülkemizin Karadeniz kıyısında yürütülen ilk sualtı kazısı olmanın yanı sıra, Limantepe’den sonra da ikinci bilimsel sualtı liman kazısıdır. Bu tür sualtı çalışmalar sadece batıklarla sınırlı kalmayarak, gemilerin barınma, yükleme ve boşaltma işlerinin yapılmasına elverişli limanların da kullanım amaçlarının ve biçimlerinin irdelenmesine olanak sağlamaktadır. Bu anlamda Kalpe Limanı’nın mimari özelliklerinin yanı sıra ticari ilişkilerinin de aydınlatılması ve sualtı kültürel mirasının ortaya çıkarılması hedeflenmektedir. Bu çalışma ile sualtı kazısında tespit edilen buluntular genel olarak değerlendirilerek bölgenin Antik Çağ deniz ticaretindeki önemi vurgulanmaya çalışılmıştır.
As of 2020, we conducted archaeological underwater surveys and excavations on the Black Sea coast of Kocaeli with the technical support of Kocaeli Museum’s Underwater Research Team and Underwater Studies Application and Research Center of Düzce University under the Presidency of the Kocaeli Museum Directorate, in line with the permission of the General Directorate of Cultural Heritage and Museums. Besides being the first underwater archaeological excavation on the Black Sea coast of Turkey, this also was the second scientific excavation of a harbor after Limantepe in Turkey. Such underwater excavation is not only limited to shipwrecks, but it also allows further analyses of the purpose and forms of harbors suitable to shelter, load, and unload the ships. In this sense, we aim to shed light on the trade network and uncover the underwater cultural heritage as well as the architectural characteristics of the Kalpe Harbor. This study focused on an overall evaluation of the finds from the underwater excavations with an emphasis on the importance of the region in terms of its role in the maritime trade during the Antiquity.
Abstract
Hereke port and its castle are between Kadıköy/ Chalcedon and Kocaeli/ Nikomedeia city, ... more Abstract Hereke port and its castle are between Kadıköy/ Chalcedon and Kocaeli/ Nikomedeia city, at the end of the northern coast of Kocaeli Gulf, in the east. The Hereke castle crowns a hill, ±180 m distant from the shore, controlling the harbor. The first mention of Hereke in the written source is dated to the 6th century AD, stating that there was “a large emporion- a trading port - ἐμπόριον μέγιστον in the Gulf of Nicomedeia.” The port of Hereke, with its only known ancient name, was located after the Nikomedeia port and before the Dilovası port at the mouth of the Libyssa- Dil Stream and played an active role in the maritime trade of Nikomedeia. Kocaeli Museum conducted excavations at the Hereke Castle in 2011, which yielded architectural units such as a warehouse, kitchen, and plenty of glazed ceramic fragments of white and red paste dated to the 10th-11th, and the 12th and 13th centuries. Excavations of nearby Medieval Castles and sites yielded glazed vessels in similar paste and decoration to Hereke vessels denoting that the Hereke port was trading with such sites. Hereke was established as a trade port and became an embarking port of sea routes. It was also a center of ceramic production that dispatched glazed ceramics to regional ports. The diversity of the centers where the ceramics produced in Hereke kilns denotes the extent of maritime trade. This study aims to investigate the history of Hereke port and castle in a historical context through the architectural and small finds unearthed during the excavations. Keywords: Emporion, Port, Castle, Medieval, Glazed Ceramics.
Öz Hereke yerleşimi ve kalesi, Kocaeli Körfezi'nin kuzey sahilinin sonunda, doğuda, Kocaeli/Nikomedeia ile Kadıköy/Khalkedon arasında konumludur. Yerleşimin kalesi kıyıdan ±180 m içerde, limanı görür şekilde bir tepeyi taçlandırmaktadır. Hereke’den ilk bahseden MS 6. yüzyıla tarihli yazılı kaynakta “Nikomedeia Körfezinde büyük bir emporion- ticaret limanı-bir ἐμπόριον μέγιστον” olduğunu belirtmektedir. Hereke- bilinen tek antik ismi ile Charaks limanı, Nikomedeia limanından sonra ve Libyssa- Dil Deresi ağzındaki Dilovası limanından önce konumlu olmakla, Nikomedeia deniz ticaretinde aktif rol oynamıştır. 2011 yılında kazıları yapılan Hereke Kalesinde sur duvarları, ambar ve mutfak gibi mimari birimlerin yanı sıra küçük buluntular arasında çok sayıda sırlı MS 10-11. yüzyıla tarihlendirilebilen beyaz hamurlu ve MS 12. ve 13. yüzyıllara tarihlendirilebilen kırmızı hamurlu sırlı seramikler çıkmıştır. Hereke sırlı kaplarının şekil, hamur ve bezeme açısından benzerleri çeşitli Ortaçağ kale ve yerleşimlerinde görülmektedir. Bir ticaret limanı olarak kurulup zamanla deniz yolculuk rotalarında durma yeri olarak kullanılan Hereke limanının aynı zamanda üretim yapan ve ürettiğini satan bir ticaret merkezi olduğunu kale kazılarında bulunan fırın atıkları da bulunmuş olan sırlı seramiklerin aynılarının farklı bölgelerde bulunmasından anlıyoruz. Hereke seramiklerinin dağılım gösterdiği merkezlerin çeşitliliği ticaretinin boyutunu ve ticaretin zenginliğinin de göstergesidir. Çalışmamız, Hereke yerleşimi ve kalesinin tarihçesini araştırmak ve kazılar ile ortaya çıkan mimari ve küçük buluntular üzerinden limanın ve kalenin varlığını bir tarihsel bağlama oturtmayı amaçlamaktadır. Anahtar Sözcükler: Ticaret Limanı, Kale, Ortaçağ, Sırlı Seramik.
Adıyaman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2022
İnsanlık tarihine ait uzun süreli belleğin sergilendiği müzeler, geçmiş,
bugün ve gelecek arasınd... more İnsanlık tarihine ait uzun süreli belleğin sergilendiği müzeler, geçmiş, bugün ve gelecek arasında önemli bağlar kurulmasını sağlayan mekanlardır. Kültür mirasının korunmasını sağlayan müze binaları ile çevresindeki açık alanlarda, malzeme türüne ve döneme göre sınıflandırılan pek çok eser sergilenmektedir. Müzelerin açık alanlarında genellikle bozulmaya ve bozunmaya karşı daha fazla direnç gösteren taştan üretilmiş eserler sergilenmektedir. Müzelerin sergi salonlarında, tarihi eserlerin bozulmadan ve bozunmadan sergilenmesine, depreme karşı korunmasına ve doğru aydınlatmanın nasıl olmasına yönelik çok sayıda çalışma yürütülmektedir. Bunlara karşılık, müzelerde açık alanlarda sergilenen eserler üzerinde bozulma ve bozunma süreçlerinin çok az araştırıldığı ve çoğunlukla göz ardı edildiği görülmektedir. Bu çalışma kapsamında, müzelerde açık hava koşullarının etkisi altında sergilenen taş eserlerde bozulmaya ve bozunmaya neden olan etkenler, bu etkenlerin nedenlerini tespit etmeye yönelik araştırmalar, doğal taşlarda gözlenen bozulma ve bozunma şekilleri ile taş eserlerin ne tür yöntemlerle korunabilecekleri ele alınmıştır. Bu araştırmaların her birbasamağında onarım ve korumanın çok disiplinli yönü, eserlere zarar vermeyen yöntemlerin kullanılması ve düzenli olarak denetlenmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bunlara ek olarak, çevre koşullarının etkisine açık alanlarda, sergilemeye yönelik düzenleme çalışmalarının neden önleyici koruma yaklaşımlarıyla desteklenmesi gerektiği anlatılmıştır.
Topkapı Palace Museum Ottomon Repairs Made on The Collection Of Chinese Porcelain Chinese porcela... more Topkapı Palace Museum Ottomon Repairs Made on The Collection Of Chinese Porcelain Chinese porcelain, which is thought to have been brought to the Middle East market via the Silk Road, was just one of the few items carried by travelers and wealthy merchants during this period of low trade (10th century AD). Chinese porcelain, which has been used in Anatolia since the 14th century, was used with admiration due to its elegance in the Ottoman period and became an important kitchen utensil in the palace. The palace’s Chinese porcelain collection is unique in the world in terms of number and quality. The fact that porcelain was expensive and scarce increased the value of porcelain in the Ottoman period. In the article, it is explained how the porcelain that was broken and damaged in the palace in the 16th century, especially in the second half of this century, was not thrown away, but re-evaluated in accordance with the palace’s taste, and repaired and decorated by the palace. artists and craftsmen were gathered under the name of Ehl-i hiref and prepared for reuse. In addition, the works that are the subject of the article were classified according to their usage patterns and information was given about their artistic features.
Ana Tanrıça her toplumda farklı isimlerle anılmıştır. Hitit uygarlığında Hepat, Geç Hitit dönemin... more Ana Tanrıça her toplumda farklı isimlerle anılmıştır. Hitit uygarlığında Hepat, Geç Hitit döneminde Kubaba, Phryg uygarlığında Matar-Kybele, Hellen uygarlığında ise Kybele olarak karşımıza çıkmaktadır. Etimolojik olarak incelendiğinde ise Kybele ismi ile ilk olarak MÖ 7. yüzyılda Phryg yazıtlarında karşılaşılmaktadır. Kybele Kült pratiğinde kutsal alanlar ile genellikle ana yollardan uzak, su kenarlarında ya da dağların yamaçlarında karşılaşılmaktadır. Bu durum Anadolu kökenine işaret etmektedir. Makalenin konusunu oluşturan Kandıra Kybelesi’nin bulunduğu mağaranın ağzı, vadi tabanından ortalama 20 m, deniz seviyesinden 100 m yüksekliktedir. Yaklaşık 300 m yüksekliğe sahip olan Balıkbayırı Tepe’nin kuzeye bakan yamacına açılmaktadır. Bölgede yer alan diğer kutsal alanlar gibi konum olarak Yağbolu mağarası da Kybele kült alanlarının tanımına uymaktadır. Mağaranın çevresi çam ağaçları ile sarılmıştır. Su kaynakları Kybele kutsal alanları için oldukça önemlidir. Mağara, Sarısu Çayı havzası içinde, havzanın batı akaçlama ağı içinde Koca Dere’nin batı yamacında yer almaktadır. Mağaradan çıkan su, Koca Dere ile birleşmektedir. Kandıra’nın yerel sarı kumtaşından yapılmış Kybele kabartmalı sunak yerel bir ustanın elinden çıkmıştır. Bölgeye özgü yerel heykeltıraşlığın üslubunda üretilmiş olan sunağın Naumann’ın terimlendirdiği ‘Bithynia Tipi’ ile örtüştüğü görülmektedir. Stilistik özellikleri ve mağaradan çıkan diğer eserler göz önünde bulundurulduğunda sunağın Roma Dönemi’ne ait olduğu gözlemlenmektedir.
Tarihi İpek Yolu güzergâhı üzerinde bulunan Kocaeli Kenti, tarih boyunca birçok uygarlığa misafir... more Tarihi İpek Yolu güzergâhı üzerinde bulunan Kocaeli Kenti, tarih boyunca birçok uygarlığa misafirlik etmiş ve farklı kültürlerin izlerini sanat eserlerinde ve motiflerinde harmanlayarak günümüze başarıyla taşımıştır. Tarihte Marmara Bölgesinin Kandıra’dan Şile’ye kadar geniş bir bölümünde yer alan Kocaeli Kenti, Bağdat, Berlin ve Hicaz demir demiryollarının kesiştiği ticaret ve kültür havzasında yer almaktadır. 1873-1910 yılları arasında inşa edilen Tarihi Gar Binaları Kompleksinin Tamir Atölyesi, Su Deposu, Lojman Binasının Müze Binasına ve iki adet Tekel Deposunun da birleştirilerek teşhir salonlarına dönüştürülmesiyle 2007 yılında açılan Kocaeli Müzesi; Paleolitik, Helenistik, Roma, Bizans ve Osmanlı Dönemi’ne ait eserleri sergilemektedir. Bu çalışmada, gerek satın alma gerek hibe gibi farklı yollarla müze koleksiyonuna kazandırılan, Türkiye’deki en zengin koleksiyonlardan birine sahip Kocaeli Müzesi’ndeki el işi keseler; kullanım alanlarına, kullanılan malzemelerine göre, işleme tekniği, motif ve kompozisyonları dikkate alınarak seçilen örnekler dönemlerine göre incelenmiştir. İnceleme sonucunda ele alınan her bir para ve tütün kesesi kendi içerisinde değerlendirmeye tutulmuş ve bu değerlendirme sonuçları makalede detaylı olarak anlatılmıştır. Bu detaylı çalışma öncesinde bir ön çalışma yapılmış ve bu çalışma yayınlanmıştır. Ancak ön çalışma koleksiyonu genel bir inceleme olarak yapılmış detaylandırma yapılmamıştır
Büyük Roma İmparatorluğu'nun başkenti sıfatı ile dünyanın en büyük şehirlerinden biri olmuş olan ... more Büyük Roma İmparatorluğu'nun başkenti sıfatı ile dünyanın en büyük şehirlerinden biri olmuş olan Nikomedia, endüstri kenti İzmit'in hemen altında yatar. Batı ve doğu arasındaki jeopolitik geçirdiği çok sayıda yıkıcı depreme rağmen çağlar boyunca büyük bir sanayi ve ticaret merkezi olarak önemini korumuştur. Strabon, kentin MÖ 264 yılında Bithynia kralı I. Nikomedes tarafından kurulduğunu bildirmiştir. Kuruluşunun ardından, Bithynia Krallığı'nın başkenti olan Nikomedia, MÖ 74 yılından sonra da Roma İmparatorluğu'nun bir eyaleti olan Bithynia'nın başkenti olmaya devam etmiştir
Uploads
koruma kavramının neyi ifade ettiği anlaşıldıktan sonra önleyici
koruma hakkında daha derin bilgi elde etmek mümkündür. Bu
bağlamda önleyici koruma önce zihinde başlar ve bittiği nokta
sınırlandırılamaz.
Koruma alanında faaliyet gösteren profesyonellerle birlikte
yerel yönetimler, sivil toplum örgütleri, kültür kurumlarında çalışan
güvenlik ve temizlik personelinin yanında, camilerde vaaz
veren din görevlileri dahil toplumu oluşturan her birey önleyici
korumadan sorumludur. Bir eserin korunması söz konusu olduğunda
toplum bütüncül bir bilinçle konuyu ele almalıdır.
Kerpe, Kocaeli’nin Karadeniz’e kıyı şeridinde bulunan ve Antik Çağlar boyunca bereketli toprakları, konumu, doğal yapısı ile ön planda kalmış bir yerleşkedir. Kerpe ve Kerpe’nin doğal koyunda yer alan antik liman hakkında yapılmış olan çalışmaların beraberinde güncel olarak alanda Kocaeli Müze Müdürlüğü Su Altı Ekibi tarafından 2020 yılında gerçekleştirilmiş su altı araştırması ile elde edilmiş buluntular yapılan araştırmaları destekleyecek veriler sağlamıştır. Bu çalışmanın amacı elde edilmiş olan buluntuları değerlendirerek Kerpe’nin tarihçe araştırması çalışmalarına ışık tutmaktır. Bu kapsamda veriler antik kaynaklardan elde edilen bilgiler dâhilinde incelenerek tarafımızca yorumlanmıştır. Yapılan araştırmanın derinleştirilmesi ve tarihi süreci açığa çıkaracak verilere
ulaşılabilmesi için alanda arkeolojik kazı çalışması yapılması önem arz etmektedir
Avrupa kıtalarını birbirine bağlayan önemli
bir geçiş noktası üzerinde bulunan stratejik
bir bölgedir. Bu nedenle tarihin her
döneminde birçok medeniyet bu bölgeye
sahip olmak için mücadele etmiş ve
kendilerinden izler bırakmıştır. Bu nedenle
İzmit; Roma’dan Bizans’a, Osmanlı’dan
Cumhuriyet Dönemi’ne kadar birçok medeniyete
ait kültür katmanını üzerinde barındırır.
Padişaha ait saray anlamına gelen
Kasr-ı Hümayun, İzmit’e hakim bir noktada
ziyaretçilerini karşılamaktadır. İlk köşkün
IV. Murat (1623-1640) Dönemi’nde ahşap
olarak inşa edildiği bilinmektedir. Evliya
Çelebi Seyahatnamesi’nde, IV. Murat Dönemi’nde
buraya bir köşk yaptırıldığından
bahsedilir.1 Yine 1745 İzmit’e gelen Fransa
Konsolosu Charles de Peysonnel’in yaptığı
İzmit çiziminde de IV. Murat tarafından
yaptırılmış köşk tasvir edilmiştir.
edilir. Her köşesi tarih kokan bu şehir; tapınakları,
müzeleri, heykelleri, geleneksel Japon bahçeleri ve
sarayları ile ziyaretçilerini büyümemektedir. Kyoto’nun
bu özelliklere sahip olmasının başlıca nedeni, bin yıl
boyunca Japonya’ya başkentlik yapmış olmasıdır.
Böyle zengin bir kültüre başkentlik yapmış olan bu
şehirde, her yıl Japonya’nın en ünlü festivallerinden
biri olan Gion Matsuri Festivali düzenlenmektedir.
Festival, adını Kyoto'nun Gion mahallesinden almaktadır.
Matsuri ise ibadet etmek, tapınmak anlamındadır. Her yıl
Yasaka Tapınağı'nda yapılan törenlerin ardından,17-24
Temmuz tarihleri arasında geçit töreni şeklinde düzenlenmektedir.
Japon halkı tarafından büyük destek gören
Gion Matsuri Festivali, 2009 yılında UNESCO tarafından
“Dünya Miras Etkinliği” olarak kabul edilmiştir.
sulara gömülen Vordonisi Adası’nın, Patrik Photios’un sürgün adası olduğu düşünülmektedir. MS 858 – 867 ve MS 877 – 886 tarihleri arasında Konstantinopolis Patriği olan Photios, Vordonosi’deki Armeniakoi veya Armenians Manastırı’nasürgüne gönderilmiştir. Vordonisi üzerinde gerçekleştirilen dalışlar neticesinde, çeşitli
amphora kulpları ve gövde parçaları, çatı kiremitleri dışında on sekiz parçadan oluşan işlenmemiş mermer bloklar tespit edilmiştir. Bunların üzerlerinin midye, denizkestanesi ve kekamoz tabakası ile kaplı oldukları görülmüştür. Belli bir düzen içinde sıralanmadıkları gözlenen bu mermer blokların, bazılarının düzgün kesimli olduğu anlaşılmaktadır. Bir arada ve gelişi güzel bulunmaları nedeniyle, dökülmüş oldukları izlenimi verdiklerini belirtmek mümkündür.
Kadir Toprakkaya ve Pınar Baltacı'nın birlikte kaleme aldıkları inceleme yazısında, bölgenin sahip olduğu değerlerin dünyanın başını döndürebilecek düzeyde olduğuna vurgu yapılıyor. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi İmar ve Şehircilik Daire Başkanlığı Tarihi Mekanlar ve Kent Estetiği Şube Müdürü Volkan Şenel, Kocaeli Müze Müdürü Serkan Gedük ve Kocaeli İl Kültür ve Turizm Müdür Ercan Yamen'in görüşlerine de yer veren TOURMAG sayfalarında, bölgenin pek çok güzelliğe sahip olmasına rağmen bu değerlerin yeterince öne çıkarılamadığı da sorgulanıyor.
Although it is accepted that origin the lexical item “coffee”, which is one of the most consumed beverages in the world after water, came from the Arabic word “gahwah” according to some etymologists, the source of the word is thought to come from “Kaffa“, a province of Ethiopia, which is considered the homeland of the wild coffee plant. The tradition of consuming coffee as an aqueous drink, which was consumed by chewing the seed at first, was born in Yemen and spread from there. It is not known exactly when the coffee, which is one of the most consumed drink today, was first consumed in the, it is known that Suleyman the Magnificent started consuming coffee at some point in his reign and it became widespread in the Palace during the period of Mehmed IV. The first records on coffee are related to the allocation of sugar for coffee in the kitchen cost books dated to the first half of the 17th century in the archives of Topkapi Palace. In addition, the documents showing the purchase of food for the palace kitchen it is possible to see items such as copper jags fot coffee, coffee pitchers, coffee cups and cup envelopes, coffee styles, style covers, coffee macramé and cup cloths.
sebebi; on bini aşan sayısı ile Çin dışındaki en büyük porselen koleksiyonu olmasıdır. 13. yüzyıl sonundan 20. yüzyıl başına kadar, Çin’de üretilmiş ihraç porselenlerinin gelişimini göstermesi açısından
ayrı bir öneme sahiptir.
Mevsimler Japon seramik ve porselen sanatçılarının önemli bir esin kaynağıdır.
Özellikle ilkbaharda erik ve kiraz (jp.sakura)nağaçlarının çiçek açması, sonbaharda akçaağaç (Jp. momiji) yapraklarının kızarmaya başlaması, kasımpatıların (Jp. kiku) açması büyük bir coşkuyla kutlanır. Bu iklimsel değişiklikler Japon porselen sanatçılarının tasarımlarına ilham verir. Köklü bir geleneği olan Japon seramik ve porselen sanatı, Asya ve Avrupa porselensanatına da öncülük etti.
Located in East Asia, Japan is a country of about three thousand islands. The most important of these islands are Hokkaido, Honshu Shikoku and Kyushu. The kanji characters forming the Japanese name of the country means “sun” and “origin”. For this reason, Japan is also known as in the “country of the rising sun”
All four seasons in the country is evident. Seasons are an important source of inspiration for Japanese ceramics and porcelain artists. Especially in the spring, the blossoming of plum and cherry trees (jp.sakura), the autumn maple (Jp. Momiji) leaves begin to blush and the opening of the chrysanthemums (Jp. Kiku) is celebrated with great enthusiasm. These climatic changes inspire the designs of Japanese porcelain artists. The tradition of Japanese ceramics and porcelain, with a long tradition, pioneered theart of Asian and European porcelain.
kullanılmış olmasıydı. Bu sayede Çin’de “mavi-beyaz” (bleu-blanc) porselen ekolü doğdu.Porselen ekolündeki bu değişim Çin’in porselen sanatına kattığı en önemli yenilikti.
koruma kavramının neyi ifade ettiği anlaşıldıktan sonra önleyici
koruma hakkında daha derin bilgi elde etmek mümkündür. Bu
bağlamda önleyici koruma önce zihinde başlar ve bittiği nokta
sınırlandırılamaz.
Koruma alanında faaliyet gösteren profesyonellerle birlikte
yerel yönetimler, sivil toplum örgütleri, kültür kurumlarında çalışan
güvenlik ve temizlik personelinin yanında, camilerde vaaz
veren din görevlileri dahil toplumu oluşturan her birey önleyici
korumadan sorumludur. Bir eserin korunması söz konusu olduğunda
toplum bütüncül bir bilinçle konuyu ele almalıdır.
Kerpe, Kocaeli’nin Karadeniz’e kıyı şeridinde bulunan ve Antik Çağlar boyunca bereketli toprakları, konumu, doğal yapısı ile ön planda kalmış bir yerleşkedir. Kerpe ve Kerpe’nin doğal koyunda yer alan antik liman hakkında yapılmış olan çalışmaların beraberinde güncel olarak alanda Kocaeli Müze Müdürlüğü Su Altı Ekibi tarafından 2020 yılında gerçekleştirilmiş su altı araştırması ile elde edilmiş buluntular yapılan araştırmaları destekleyecek veriler sağlamıştır. Bu çalışmanın amacı elde edilmiş olan buluntuları değerlendirerek Kerpe’nin tarihçe araştırması çalışmalarına ışık tutmaktır. Bu kapsamda veriler antik kaynaklardan elde edilen bilgiler dâhilinde incelenerek tarafımızca yorumlanmıştır. Yapılan araştırmanın derinleştirilmesi ve tarihi süreci açığa çıkaracak verilere
ulaşılabilmesi için alanda arkeolojik kazı çalışması yapılması önem arz etmektedir
Avrupa kıtalarını birbirine bağlayan önemli
bir geçiş noktası üzerinde bulunan stratejik
bir bölgedir. Bu nedenle tarihin her
döneminde birçok medeniyet bu bölgeye
sahip olmak için mücadele etmiş ve
kendilerinden izler bırakmıştır. Bu nedenle
İzmit; Roma’dan Bizans’a, Osmanlı’dan
Cumhuriyet Dönemi’ne kadar birçok medeniyete
ait kültür katmanını üzerinde barındırır.
Padişaha ait saray anlamına gelen
Kasr-ı Hümayun, İzmit’e hakim bir noktada
ziyaretçilerini karşılamaktadır. İlk köşkün
IV. Murat (1623-1640) Dönemi’nde ahşap
olarak inşa edildiği bilinmektedir. Evliya
Çelebi Seyahatnamesi’nde, IV. Murat Dönemi’nde
buraya bir köşk yaptırıldığından
bahsedilir.1 Yine 1745 İzmit’e gelen Fransa
Konsolosu Charles de Peysonnel’in yaptığı
İzmit çiziminde de IV. Murat tarafından
yaptırılmış köşk tasvir edilmiştir.
edilir. Her köşesi tarih kokan bu şehir; tapınakları,
müzeleri, heykelleri, geleneksel Japon bahçeleri ve
sarayları ile ziyaretçilerini büyümemektedir. Kyoto’nun
bu özelliklere sahip olmasının başlıca nedeni, bin yıl
boyunca Japonya’ya başkentlik yapmış olmasıdır.
Böyle zengin bir kültüre başkentlik yapmış olan bu
şehirde, her yıl Japonya’nın en ünlü festivallerinden
biri olan Gion Matsuri Festivali düzenlenmektedir.
Festival, adını Kyoto'nun Gion mahallesinden almaktadır.
Matsuri ise ibadet etmek, tapınmak anlamındadır. Her yıl
Yasaka Tapınağı'nda yapılan törenlerin ardından,17-24
Temmuz tarihleri arasında geçit töreni şeklinde düzenlenmektedir.
Japon halkı tarafından büyük destek gören
Gion Matsuri Festivali, 2009 yılında UNESCO tarafından
“Dünya Miras Etkinliği” olarak kabul edilmiştir.
sulara gömülen Vordonisi Adası’nın, Patrik Photios’un sürgün adası olduğu düşünülmektedir. MS 858 – 867 ve MS 877 – 886 tarihleri arasında Konstantinopolis Patriği olan Photios, Vordonosi’deki Armeniakoi veya Armenians Manastırı’nasürgüne gönderilmiştir. Vordonisi üzerinde gerçekleştirilen dalışlar neticesinde, çeşitli
amphora kulpları ve gövde parçaları, çatı kiremitleri dışında on sekiz parçadan oluşan işlenmemiş mermer bloklar tespit edilmiştir. Bunların üzerlerinin midye, denizkestanesi ve kekamoz tabakası ile kaplı oldukları görülmüştür. Belli bir düzen içinde sıralanmadıkları gözlenen bu mermer blokların, bazılarının düzgün kesimli olduğu anlaşılmaktadır. Bir arada ve gelişi güzel bulunmaları nedeniyle, dökülmüş oldukları izlenimi verdiklerini belirtmek mümkündür.
Kadir Toprakkaya ve Pınar Baltacı'nın birlikte kaleme aldıkları inceleme yazısında, bölgenin sahip olduğu değerlerin dünyanın başını döndürebilecek düzeyde olduğuna vurgu yapılıyor. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi İmar ve Şehircilik Daire Başkanlığı Tarihi Mekanlar ve Kent Estetiği Şube Müdürü Volkan Şenel, Kocaeli Müze Müdürü Serkan Gedük ve Kocaeli İl Kültür ve Turizm Müdür Ercan Yamen'in görüşlerine de yer veren TOURMAG sayfalarında, bölgenin pek çok güzelliğe sahip olmasına rağmen bu değerlerin yeterince öne çıkarılamadığı da sorgulanıyor.
Although it is accepted that origin the lexical item “coffee”, which is one of the most consumed beverages in the world after water, came from the Arabic word “gahwah” according to some etymologists, the source of the word is thought to come from “Kaffa“, a province of Ethiopia, which is considered the homeland of the wild coffee plant. The tradition of consuming coffee as an aqueous drink, which was consumed by chewing the seed at first, was born in Yemen and spread from there. It is not known exactly when the coffee, which is one of the most consumed drink today, was first consumed in the, it is known that Suleyman the Magnificent started consuming coffee at some point in his reign and it became widespread in the Palace during the period of Mehmed IV. The first records on coffee are related to the allocation of sugar for coffee in the kitchen cost books dated to the first half of the 17th century in the archives of Topkapi Palace. In addition, the documents showing the purchase of food for the palace kitchen it is possible to see items such as copper jags fot coffee, coffee pitchers, coffee cups and cup envelopes, coffee styles, style covers, coffee macramé and cup cloths.
sebebi; on bini aşan sayısı ile Çin dışındaki en büyük porselen koleksiyonu olmasıdır. 13. yüzyıl sonundan 20. yüzyıl başına kadar, Çin’de üretilmiş ihraç porselenlerinin gelişimini göstermesi açısından
ayrı bir öneme sahiptir.
Mevsimler Japon seramik ve porselen sanatçılarının önemli bir esin kaynağıdır.
Özellikle ilkbaharda erik ve kiraz (jp.sakura)nağaçlarının çiçek açması, sonbaharda akçaağaç (Jp. momiji) yapraklarının kızarmaya başlaması, kasımpatıların (Jp. kiku) açması büyük bir coşkuyla kutlanır. Bu iklimsel değişiklikler Japon porselen sanatçılarının tasarımlarına ilham verir. Köklü bir geleneği olan Japon seramik ve porselen sanatı, Asya ve Avrupa porselensanatına da öncülük etti.
Located in East Asia, Japan is a country of about three thousand islands. The most important of these islands are Hokkaido, Honshu Shikoku and Kyushu. The kanji characters forming the Japanese name of the country means “sun” and “origin”. For this reason, Japan is also known as in the “country of the rising sun”
All four seasons in the country is evident. Seasons are an important source of inspiration for Japanese ceramics and porcelain artists. Especially in the spring, the blossoming of plum and cherry trees (jp.sakura), the autumn maple (Jp. Momiji) leaves begin to blush and the opening of the chrysanthemums (Jp. Kiku) is celebrated with great enthusiasm. These climatic changes inspire the designs of Japanese porcelain artists. The tradition of Japanese ceramics and porcelain, with a long tradition, pioneered theart of Asian and European porcelain.
kullanılmış olmasıydı. Bu sayede Çin’de “mavi-beyaz” (bleu-blanc) porselen ekolü doğdu.Porselen ekolündeki bu değişim Çin’in porselen sanatına kattığı en önemli yenilikti.
Osmanlı Saray Mutfağı (Matbah-ı Âmire), imparatorluğun zenginlik ve gücünü yansıtır. Şerbetlerin Osmanlı içecek kültüründe ayrı bir yeri olmuştur. Çeşitli bitki ve meyvelerle yapılan şerbetler Osmanlı sarayında sohbetlerde, doğum kutlamalarında, nişan ve sünnet gibi törenlerde misafirlere ikram edilmiştir. Saray sofralarında su ve hoşafın yanısıra şerbetlerde bolca tüketilmiştir. Bu çalışmada, Osmanlı içecek kültüründe önemli bir yere sahip olan şerbetin saray geleneğindeki önemi, sunuluşu ve şerbetle ilgili kaplar incelenecektir.
Anahtar Kelimeler: Şerbet, Saray Mutfağı, Şerbet Kapları, Helvahane/Şerbethane
ABSTRACT
Ottoman Palace Cuisine (Matbah-ı Âmire) reflects the wealth and power of the empire. Sherbets, have a distinct place in Ottoman beverage culture. The sherbets made of various plants and fruits were served in the chapters of the Ottoman palace, during the birth celebrations, in ceremonies such as engagement and circumcision. In the palace table, sherbet consumed abundantly along with water and boza. In this study, importance at palace tradition, vessels and presentation of sherbet which has an important place in the Ottoman beverage culture will be examined.
Key words: Sherbet,Palace Cuisine, Sherbet Dishes, Confectionery / Sherbet
Mutfakların en önemli birimlerinden birinin Halvahene olduğunu sözlerine ekleyen Gedük, “Helvahenede her çeşit tatlı, şerbet, reçel, şurup, macun, sabun, mum ve ilaçlar yapılmaktaydı. Sarayın en görkemli töreni olan ulufe dağıtım günlerinde ise devletin gücünü, kudretini ve zenginliğini göstermek için yabancı elçiler Saray’a davet edilir ve Kubbealtında yemek verilirdi. Bu ziyafetlerde kullanılan eşyalar ve sayıları yüzü bulan yemek çeşitleri Osmanlı Devleti’nin ve doğal olarak padişahın gücünün ve iktidarının göstergesiydi.” açıklamasında bulundu.
Osmanlı Mutfağı’na sonradan giren Amerikan, Hindistan, Afrika kökenli sebze ve meyveler ile ilgili de bilgiler veren Gedük, “19. yüzyıl saray mutfağında Avrupa tarzı yeniliklerin başladığı dönemdir. Osmanlı Saray’ında ilk defa çatalı kullanan padişah, Sultan II. Mahmut olmuştur. Yemekler masada ve sandalyelere oturularak yenilmeye başlandığı için yemek masası, masa örtüsü, sandalye, masa şamdanı, masa çiçekliği, masa aynası, masa faraşı, masa fırçası, kristal masa sürahisi sofra düzeninde yerini almıştır.” dedi.
Müzelerde sergilenen eserleri, deprem risklerine karşı güçlendirmesi, risk azaltma yöntemleri ve malzemeleri ile ilgili araştırma ve uygulamaların çoğaltılması önemlidir. Müze personeli ve uzmanların koruma-onarım uzmanlarıyla birlikte çalışarak bilgilenmesi, bilginin paylaşılması, müzelerimiz için mümkün olan tüm risk azaltıcı yöntemlerin uygulanmasına yönelik çalışmaların acil olarak daha da çoğaltılması gerekmektedir. Öte yandan deprem ve diğer fiziksel etkenlere karşı basit ve uygulanabilir yöntemlerle eserler müzelerde korunabilir.
Uğur Genç, Konservatör-Restoratör
Alpaslan Hamdi Kuzucuoğlu, Akademisyen
İlkay İvgin, Konservatör-Restoratör, Arkeolog
Konu: “Sergi Salonlarında Deprem Risklerinin Azaltılması”
Konuşmacı: Arkeolog/Restoratör Serkan GEDÜK/Topkapı Sarayı Müzesi
Yer: Anadolu Medeniyetleri Müzesi Konferans Salonu
Tarih: 16 Mart 2015 Pazartesi
Saat: 15.15
Katkıda Bulunanlar: Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü/ICOM Türkiye Milli Komitesi Başkanlığı/Anadolu Medeniyetleri Müzesi Müdürlüğü
Taşınır ve taşınmaz kültür varlıkları üzerinde yapılan “önleyici koruma” çalışmalarının sunulduğu bildirilerin temaları; Kültür varlıklarının,
• belgelenmesi ve kayıt işleri,
• taşınması,
• paketlenmesi,
• sergilenmesi ve uygun teşhir koşullarının sağlanması,
• depolanması,
• sel, yangın, hırsızlık gibi tehlikelere karşı önlemler,
• deprem gibi doğal afetlere karşı alınacak önlemler,
• vandalizme karşı alınacak önlemler,
• ticareti ve kaçak kazılara karşı alınacak önlemler.
Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi’nin teknik destekleriyle gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmalar ülkemizin Karadeniz kıyısında yürütülen ilk sualtı kazısı olmanın yanı sıra, Limantepe’den sonra da ikinci bilimsel sualtı liman kazısıdır. Bu tür sualtı çalışmalar sadece
batıklarla sınırlı kalmayarak, gemilerin barınma, yükleme ve boşaltma işlerinin yapılmasına elverişli limanların da kullanım amaçlarının ve biçimlerinin irdelenmesine olanak sağlamaktadır. Bu anlamda Kalpe Limanı’nın mimari özelliklerinin yanı sıra ticari ilişkilerinin de aydınlatılması ve sualtı kültürel mirasının ortaya çıkarılması hedeflenmektedir. Bu çalışma ile sualtı kazısında tespit edilen buluntular genel olarak değerlendirilerek bölgenin Antik Çağ deniz ticaretindeki önemi vurgulanmaya çalışılmıştır.
As of 2020, we conducted archaeological underwater surveys and excavations on the Black Sea coast of Kocaeli with the technical support of Kocaeli Museum’s Underwater Research Team and Underwater Studies Application and Research Center of Düzce University under the Presidency of the Kocaeli Museum Directorate, in line with the permission of the General Directorate of Cultural Heritage and Museums. Besides being the first underwater archaeological excavation on the Black Sea coast of Turkey, this also was the second scientific excavation of a harbor after Limantepe in Turkey. Such underwater excavation is not only limited to shipwrecks, but it also allows further analyses of the purpose and forms of harbors suitable to shelter, load, and unload the ships. In this sense, we aim to shed light on the trade network and uncover the underwater cultural heritage as well as the architectural characteristics of the Kalpe Harbor. This study focused on an overall evaluation of the finds from the underwater excavations with an emphasis on the importance of the region in terms of its role in the maritime trade during the Antiquity.
Hereke port and its castle are between Kadıköy/ Chalcedon and Kocaeli/ Nikomedeia city, at the end of the northern coast of Kocaeli Gulf, in the east. The Hereke castle crowns a hill, ±180 m distant from the shore, controlling the harbor. The first mention of Hereke in the written source is dated to the 6th century AD, stating that there was “a large emporion- a trading port - ἐμπόριον μέγιστον in the Gulf of Nicomedeia.” The port of Hereke, with its only known ancient name, was located after the Nikomedeia port and before the Dilovası port at the mouth of the Libyssa- Dil Stream and played
an active role in the maritime trade of Nikomedeia. Kocaeli Museum conducted excavations at the Hereke Castle in 2011, which yielded architectural units such as a warehouse, kitchen, and plenty of glazed ceramic fragments of white and red paste dated to the 10th-11th, and the 12th and 13th centuries. Excavations of nearby Medieval Castles and sites yielded glazed vessels in similar paste and decoration to Hereke vessels denoting that the Hereke port was trading with such sites. Hereke
was established as a trade port and became an embarking port of sea routes. It was also a center of ceramic production that dispatched glazed ceramics to regional ports. The diversity of the centers where the ceramics produced in Hereke kilns denotes the extent of maritime trade. This study aims to investigate the history of
Hereke port and castle in a historical context through the architectural and small finds unearthed during the excavations.
Keywords: Emporion, Port, Castle, Medieval, Glazed Ceramics.
Öz
Hereke yerleşimi ve kalesi, Kocaeli Körfezi'nin kuzey sahilinin sonunda, doğuda, Kocaeli/Nikomedeia ile Kadıköy/Khalkedon arasında konumludur. Yerleşimin kalesi kıyıdan ±180 m içerde, limanı görür şekilde bir tepeyi taçlandırmaktadır. Hereke’den ilk bahseden MS 6. yüzyıla tarihli yazılı kaynakta “Nikomedeia Körfezinde büyük bir emporion- ticaret limanı-bir ἐμπόριον μέγιστον” olduğunu belirtmektedir. Hereke- bilinen tek antik ismi ile Charaks limanı, Nikomedeia limanından sonra ve Libyssa- Dil Deresi ağzındaki Dilovası limanından önce konumlu olmakla, Nikomedeia deniz ticaretinde aktif rol oynamıştır. 2011 yılında kazıları yapılan Hereke Kalesinde sur duvarları, ambar ve mutfak gibi mimari birimlerin yanı sıra küçük buluntular arasında çok sayıda sırlı MS 10-11. yüzyıla tarihlendirilebilen beyaz hamurlu ve MS 12. ve 13. yüzyıllara tarihlendirilebilen kırmızı hamurlu sırlı seramikler çıkmıştır. Hereke sırlı kaplarının şekil, hamur ve bezeme açısından benzerleri çeşitli Ortaçağ kale ve yerleşimlerinde görülmektedir. Bir ticaret limanı olarak kurulup zamanla deniz yolculuk rotalarında durma yeri olarak kullanılan Hereke limanının aynı zamanda üretim yapan ve ürettiğini satan bir ticaret merkezi olduğunu kale kazılarında bulunan fırın atıkları da bulunmuş olan sırlı seramiklerin aynılarının farklı bölgelerde bulunmasından anlıyoruz. Hereke seramiklerinin dağılım gösterdiği merkezlerin
çeşitliliği ticaretinin boyutunu ve ticaretin zenginliğinin de göstergesidir. Çalışmamız, Hereke yerleşimi ve kalesinin tarihçesini araştırmak ve kazılar ile ortaya çıkan mimari ve küçük buluntular üzerinden limanın ve kalenin varlığını bir tarihsel bağlama oturtmayı amaçlamaktadır. Anahtar Sözcükler: Ticaret Limanı, Kale, Ortaçağ, Sırlı Seramik.
bugün ve gelecek arasında önemli bağlar kurulmasını sağlayan
mekanlardır. Kültür mirasının korunmasını sağlayan müze binaları ile
çevresindeki açık alanlarda, malzeme türüne ve döneme göre
sınıflandırılan pek çok eser sergilenmektedir. Müzelerin açık alanlarında
genellikle bozulmaya ve bozunmaya karşı daha fazla direnç gösteren
taştan üretilmiş eserler sergilenmektedir. Müzelerin sergi salonlarında,
tarihi eserlerin bozulmadan ve bozunmadan sergilenmesine, depreme
karşı korunmasına ve doğru aydınlatmanın nasıl olmasına yönelik çok
sayıda çalışma yürütülmektedir. Bunlara karşılık, müzelerde açık
alanlarda sergilenen eserler üzerinde bozulma ve bozunma süreçlerinin
çok az araştırıldığı ve çoğunlukla göz ardı edildiği görülmektedir. Bu
çalışma kapsamında, müzelerde açık hava koşullarının etkisi altında
sergilenen taş eserlerde bozulmaya ve bozunmaya neden olan etkenler,
bu etkenlerin nedenlerini tespit etmeye yönelik araştırmalar, doğal
taşlarda gözlenen bozulma ve bozunma şekilleri ile taş eserlerin ne tür
yöntemlerle korunabilecekleri ele alınmıştır. Bu araştırmaların her birbasamağında onarım ve korumanın çok disiplinli yönü, eserlere zarar
vermeyen yöntemlerin kullanılması ve düzenli olarak denetlenmesi
gerektiği vurgulanmıştır. Bunlara ek olarak, çevre koşullarının etkisine
açık alanlarda, sergilemeye yönelik düzenleme çalışmalarının neden
önleyici koruma yaklaşımlarıyla desteklenmesi gerektiği anlatılmıştır.
the few items carried by travelers and wealthy merchants during this period of low trade (10th century AD). Chinese porcelain, which has been used in Anatolia since the 14th century, was used with admiration due to its elegance in the Ottoman period and became an important kitchen utensil in the palace. The palace’s Chinese porcelain collection is unique in the world in terms of number and quality. The fact that porcelain was expensive and scarce increased the value of porcelain in the Ottoman period. In the article, it is explained how the porcelain that was broken and damaged in the palace in the 16th century, especially in the second half of this century, was not thrown away, but re-evaluated in accordance with the palace’s taste, and repaired and decorated by the palace. artists and craftsmen were gathered under the name of Ehl-i hiref and prepared for reuse. In addition, the works that are the subject of the article were classified according to their usage patterns and information was given about their artistic features.
terimlendirdiği ‘Bithynia Tipi’ ile örtüştüğü görülmektedir. Stilistik özellikleri ve mağaradan çıkan diğer eserler göz önünde bulundurulduğunda sunağın Roma Dönemi’ne ait olduğu gözlemlenmektedir.
arasında inşa edilen Tarihi Gar Binaları Kompleksinin Tamir Atölyesi, Su Deposu, Lojman Binasının Müze Binasına ve iki adet Tekel Deposunun da birleştirilerek teşhir salonlarına dönüştürülmesiyle 2007 yılında açılan Kocaeli Müzesi; Paleolitik, Helenistik, Roma, Bizans ve Osmanlı Dönemi’ne ait eserleri sergilemektedir. Bu çalışmada, gerek satın alma gerek hibe gibi
farklı yollarla müze koleksiyonuna kazandırılan, Türkiye’deki en zengin koleksiyonlardan birine sahip Kocaeli Müzesi’ndeki el işi keseler; kullanım alanlarına, kullanılan malzemelerine göre, işleme tekniği, motif ve kompozisyonları dikkate alınarak seçilen örnekler dönemlerine göre
incelenmiştir. İnceleme sonucunda ele alınan her bir para ve tütün kesesi kendi içerisinde değerlendirmeye tutulmuş ve bu değerlendirme sonuçları makalede detaylı olarak anlatılmıştır. Bu detaylı çalışma öncesinde bir ön çalışma yapılmış ve bu çalışma yayınlanmıştır. Ancak ön çalışma koleksiyonu genel bir inceleme olarak yapılmış detaylandırma yapılmamıştır
depreme rağmen çağlar boyunca büyük bir sanayi ve ticaret merkezi olarak önemini korumuştur. Strabon, kentin MÖ 264 yılında Bithynia kralı I. Nikomedes tarafından kurulduğunu bildirmiştir. Kuruluşunun ardından,
Bithynia Krallığı'nın başkenti olan Nikomedia, MÖ 74 yılından sonra da Roma İmparatorluğu'nun bir eyaleti olan Bithynia'nın başkenti olmaya devam etmiştir