वाग्नर विद्रोह
वाग्नर विद्रोह | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
रुस-युक्रेन युद्धको भाग | |||||||
![]() विद्रोहको समयमा पीएमसी वाग्नरको आन्दोलनहरू रिपोर्ट गरियो | |||||||
| |||||||
योद्धा | |||||||
| |||||||
सेनापतिहरू | |||||||
शक्ति | |||||||
२५,००० (प्रिगोजिनका अनुसार)[३] | अज्ञात | ||||||
मृत्यु र क्षति | |||||||
१ युएजी प्राविधिक ध्वस्त[४] | १२ मृतक; पाँच हेलिकप्टर र एक यातायात विमान खसालियो |
२३ जुन २०२३ मा , रुसी अर्धसैनिक समूह, वाग्नर समूहले रुसी सेनाविरुद्ध विद्रोह गरेको थियो। यो विद्रोह वाग्नर समूहका नेता यभगेनी प्रिगोजिन र रक्षामन्त्री सर्गेई शोइगु बीच तनाब बढ्दै गएपछि यो विद्रोह भएको थियो।[५] वाग्नर समूहका नेता यभगेनी प्रिगोजिनले रुसी रक्षा मन्त्रालयका सेनाले आफ्नो स्थानमा गोली हानेको आरोप लगाए र यही आक्रमणको बदलामा विद्रोह गरेको बताएका थिएँ। रुसी सेनाले आफ्नो शिविरमा मिसाइल हमला गरेको भन्दै उत्तेजित वाग्नर सेनाले रुसी सेनाको नेतृत्व नै अपदस्थ गर्ने गरी युद्ध घोषणा गरेको हो ।
प्रिगोजिनले सैन्य नेतृत्वमा रहेको "दुष्ट" लाई रोक्नु र "न्यायको लागि मार्च" गर्ने वाचा गरे। उनले युक्रेनमा रुसी आक्रमणको औचित्यलाई पनि अस्वीकार गरे, युक्रेन र नाटोले २०२२ मा डोनबास र क्रिमियामा आक्रमण गर्ने योजना नबनाएको बताए , रसियाको युद्धभूमि असफलता र मृत्युको लागि रक्षामन्त्री सर्गेई शोइगुलाई दोष दिए, रसियाले युक्रेनमा युद्धको घोषणा गर्ने उद्देश्य थियो। अभिजात वर्गलाई फाइदा पुर्याउने, र रूसी सरकार विरुद्ध अन्य गम्भीर आरोपहरू र धम्कीहरू मध्ये, रुसको सेनामा वाग्नर समूह विरुद्ध रकेट आक्रमणको दोष लगाए, जसलाई सङ्घीय सुरक्षा सेवा (FSB) ले आपराधिक मुद्दा खोल्न प्रेरित गर्यो।[६][७][८][९]
२४ जुनमा टेलिभिजन सम्बोधनमा, पुटिनले वाग्नरको कार्यलाई देशद्रोहको रूपमा निन्दा गरे र विद्रोहलाई रोक्न आह्वान गरे।[१०][११]
प्रिगोजिनका सेनाले दक्षिणी सैन्य जिल्ला जस्ता महत्त्वपूर्ण सैन्य मुख्यालयहरू सहित, एउटा महत्त्वपूर्ण लजिस्टिक हब रोस्तोभ-अन-डोनको नियन्त्रण कब्जा गरेको दाबी गरे[१२][१३]र राजधानी मस्को पुग्ने मनसायका साथ भोरोनेझ तर्फ अघि बढिरहेका थिएँ।[१४] बेलारुसका राष्ट्रपति अलेक्ज्याण्डर लुकाशेन्कोसँगको वार्तापछि[१५], प्रिगोजिनले पछाडि फर्कन राजी भए[१६], र ११:०० बजेसम्म। 24 जुन (UTC+3) मा, रोस्तोभ-अन-डनबाट फिर्ता हुन थाल्यो।[१७]
प्रतिक्रियाहरू
[सम्पादन गर्नुहोस्]आन्तरिक
[सम्पादन गर्नुहोस्]राष्ट्रका नाममा पुटिनको सम्बोधन
[सम्पादन गर्नुहोस्]पुटिनले २४ जुनमा राष्ट्रलाई टेलिभिजन सम्बोधनमा सम्बोधन गरे, वाग्नरको कार्यलाई "देशद्रोह" भने र विद्रोहलाई दबाउन "कठोर कदमहरू" चाल्ने वाचा गरे। पुटिनले भने कि अवस्थाले रूसको अस्तित्वलाई खतरामा पारेको छ र विद्रोहलाई "पिठमा छुरा" र चलिरहेको रुस-युक्रेनी युद्धको बीचमा "मरणात्मक प्रहार" को रूपमा चित्रण गरेको गरे। पुटिनले रुसी क्रान्तिसँग समानान्तर चित्रण गर्दै, जुन रुसी साम्राज्यले पहिलो विश्वयुद्धको पूर्वी मोर्चामा लडेको थियो, र ब्रेस्ट-लिटोभस्कको सन्धिलाई सन्दर्भ गर्दै क्षेत्रहरू गुमाउने चेतावनी दिएका थिएँ। पुटिनले सन् १९१७ र १९२३ को बीचमा भएको रुसी गृहयुद्धको पनि स्मरण गरे, जसलाई उनले "त्रासदी" भने।
अन्तर्राष्ट्रिय
[सम्पादन गर्नुहोस्]23 र २४ जुन को घटनाक्रम को प्रतिक्रिया मा, इस्टोनियाले आफ्नो सीमा सुरक्षा बलियो बनायो।,[१८][१९] जबकि लाट्भियाले रसियासँगको आफ्नो सीमा बन्द गर्यो र रूसी नागरिकहरूको प्रवेश निलम्बन गर्यो।[२०]अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडेनले फ्रान्सका राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोन, जर्मन चान्सलर ओलाफ स्कोल्ज र बेलायती प्रधानमन्त्री ऋषि सुनकसँग स्थितिबारे छलफल गरेका थिएँ।[२१] २४ जुनमा भएको फोन वार्तामा टर्की राष्ट्रपति रेसेप तय्यिप एर्दोगन पुतिनलाई जानकारी दिए कि टर्की एक "शान्तिपूर्ण समाधान" खोज्न मद्दत गर्न तयार छ[२२], जब उसलाई समझदारी का साथ अघि बढ्न आग्रह गरे।[२३][२४]
‘रुसको कमजोरी स्पष्ट छ, पूर्ण स्तरको कमजोरी,’ युक्रेनी राष्ट्रपति भ्लोदीमिर जेलेन्स्कीले सामाजिक सञ्जाल सन्देशमा लेखे, ‘रसियाले जति लामो समयसम्म हाम्रो भूमिमा आफ्नो र भाडाको सेना राख्छ, त्यति नै अराजकता, पीडा उसैमाथि आइलाग्नेछन् ।’[२५][१९]
इरान र काजाकस्तान दुवैले वाग्नर समूहको विद्रोहलाई रुसको आन्तरिक समस्या भएको घोषणा गरेका छन्।[२६][२७] रिपब्लिका सर्पस्काका अध्यक्ष मिलोराड डोडिक र बोस्निया र हर्जेगोभिनाको राष्ट्रपति पदका पूर्व सदस्यले "रूसमा शान्ति र आन्तरिक स्थायित्व जोगाउन र सेना र अन्य सेनाहरूमा व्यवस्था पुनर्स्थापना गर्ने प्रयासमा" पुटिनको समर्थनमा आवाज उठाए।[२८] बेलारूसी विदेश मन्त्रालयले भने कि विद्रोह पश्चिमी देशहरूको लागि "उपहार" हो, र चेतावनी दियो कि यसले "विपत्ति" हुन सक्छ।[२९]
सन्दर्भ सामग्रीहरू
[सम्पादन गर्नुहोस्]- ↑ Krebs, Katharina; Hodge, Nathan (२४ जुन २०२३), "Prigozhin says his forces 'are turning our columns around,' amid claims of deal brokered by Lukashenko", CNN, अन्तिम पहुँच २४ जुन २०२३।
- ↑ Presse, AFP-Agence France, "Wagner Group Starts Pull-out From Russia's Rostov-on-Don", Barrons.com (en-USमा), अन्तिम पहुँच २०२३-०६-२४।
- ↑ Williams, Tom; Nancarrow, Dan (२४ जुन २०२३), "Live: Wagner fighters allegedly march into Russia, with leader vowing to go 'all the way' against military", ABC News (en-AUमा), अन्तिम पहुँच २४ जुन २०२३।
- ↑ "Chef's Special – Documenting Equipment Losses During The 2023 Wagner Group Mutiny", Oryxspioenkop, जुन २४, २०२३, मूलबाट जुन २४, २०२३-मा सङ्ग्रहित।
- ↑ Bryant, Miranda (२०२३-०६-२४), "Wagner mutiny: how the world reacted", The Guardian (en-GBमा), आइएसएसएन 0261-3077, अन्तिम पहुँच २०२३-०६-२४।
- ↑ Osborn, Andrew; Liffey, Kevin (२०२३-०६-२४), "Russia accuses mercenary chief of armed mutiny after he vows to punish top brass", Reuters (अङ्ग्रेजीमा), अन्तिम पहुँच २०२३-०६-२४।
- ↑ "Wagner chief vows to topple Russian military leaders", BBC News (en-GBमा), २०२३-०६-२३, अन्तिम पहुँच २०२३-०६-२४।
- ↑ Dress, Brad (२०२३-०६-२३), "Wagner chief says Russia’s war in Ukraine intended to benefit elites, accuses Moscow of lying", The Hill (en-USमा), अन्तिम पहुँच २०२३-०६-२४।
- ↑ Sauer, Pjotr (२०२३-०६-२३), "Wagner chief accuses Moscow of lying to public about Ukraine", The Guardian (en-GBमा), आइएसएसएन 0261-3077, अन्तिम पहुँच २०२३-०६-२४।
- ↑ Tubridy, Mack; Kozlov, Pyotr; Berkhead, Samantha (२४ जुन २०२३), "Prigozhin Charged With 'Inciting Armed Revolt' After Vowing to Stop 'Evil' Military Leadership", The Moscow Times, मूलबाट २३ जुन २०२३-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ जुन २०२३।
- ↑ "Путин назвал мятеж Пригожина "предательством" и "изменой"" [Putin calls Prigozhin's rebellion "betrayal" and "treason"], Meduza (रुसीमा), २०२३-०६-२४, अन्तिम पहुँच २४ जुन २०२३।
- ↑ "Leader of Wagner mercenaries says forces entered Russian city of Rostov facing no resistance", PBS NewsHour (en-usमा), २३ जुन २०२३, मूलबाट २४ जुन २०२३-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ जुन २०२३।
- ↑ Yerushalmy, Jonathan (२४ जुन २०२३), "Rostov-on-Don: why has Russian city been targeted by Wagner group?", The Guardian (en-GBमा), मूलबाट २४ जुन २०२३-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ जुन २०२३।
- ↑ Kirby, Paul (२०२३-०६-२४), "Is this a coup? What is Prigozhin doing in Russia?", BBC News (en-GBमा), मूलबाट २४ जुन २०२३-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २०२३-०६-२४।
- ↑ Seddon, Max (२४ जुन २०२३), "Belarus claims deal with Prigozhin to end advance on Moscow", Financial Times, मूलबाट २४ जुन २०२३-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ जुन २०२३।
- ↑ Seddon, Max; Ivanova, Polina (२४ जुन २०२३), "Prigozhin says Wagner has agreed to stand down", Financial Times, मूलबाट २४ जुन २०२३-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ जुन २०२३।
- ↑ Ynet (२०२३-०६-२४), "Wagner mercenaries pulling out of Rostov-on-Don", Ynetnews (अङ्ग्रेजीमा), अन्तिम पहुँच २०२३-०६-२४।
- ↑ "Presidents of France, Poland 'monitoring' situation in Russia", Firstpost, अन्तिम पहुँच २४ जुन २०२३।
- ↑ १९.० १९.१ "Turmoil in Russia: Reactions from foreign governments", Reuters (अङ्ग्रेजीमा), २०२३-०६-२४, मूलबाट २४ जुन २०२३-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २०२३-०६-२४।
- ↑ "EU countries bordering Russia on alert after mutiny against Moscow", Politico.eu (अङ्ग्रेजीमा), २४ जुन २०२३, मूलबाट २४ जुन २०२३-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २५ जुन २०२३।
- ↑ "Readout of President Joe Biden's Call with President Emmanuel Macron of France, Chancellor Olaf Scholz of Germany, and Prime Minister Rishi Sunak of the United Kingdom", The White House, २४ जुन २०२३, मूलबाट २४ जुन २०२३-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ जुन २०२३।
- ↑ "Erdogan says Turkey ready to help with 'peaceful resolution' in Russia", aljazeera.com, २४ जुन २०२३, अन्तिम पहुँच २४ जुन २०२३।
- ↑ "What world leaders say so far on Wagner Group chief's rebellion in Russia", Global News, २४ जुन २०२३, मूलबाट २४ जुन २०२३-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २५ जुन २०२३।
- ↑ "Turkey President Erdogan urges Putin to act with common sense", al-Arabiya, २५ जुन २०२३, अन्तिम पहुँच २४ जुन २०२३।
- ↑ "'Russia's Weakness Is Obvious' Amid Wagner Mutiny: Zelensky", Barron's, २४ जुन २०२३।
- ↑ "Iran stresses it backs Vladimir Putin amid Wagner revolt in Russia", The Jerusalem Post, २४ जुन २०२३, अन्तिम पहुँच २५ जुन २०२३।
- ↑ "Wagner chief says he's in Rostov military HQ as Putin says those behind 'armed rebellion' will be punished – Russia-Ukraine war live", The Guardian, २३ जुन २०२३, मूलबाट २३ जुन २०२३-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ जुन २००३।
- ↑ "У Републици Српској с великoм пажњом пратимо дешавања у вези с оружаном побуном групе Вагнер и вјерујемо да неће доћи до даље ескалације. Такође, вјерујемо и да би западне силе могле да искористе ову ситуацију. У име институција и народа Републике Српске и у лично име, упућујем искрену подршку предсједнику Руске Федерације Владимиру Путину у напорима да сачува мир и унутрашњу стабилност Русије и заведе ред у војним и осталим снагама. Вјерујем да ће мудрост и снага предсједника Путина, као истинског лидера, довести до смиривања ситуације и да ће бити избјегнуте теже посљедице издаје групе Вагнер.", Twitter, The official profile of the Republic of Srpska President and the SNSD President।
- ↑ "Belarus says Wagner mutiny in Russia was 'gift' to Western countries", al Arabiya, २४ जुन २०२३, मूलबाट २४ जुन २०२३-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २५ जुन २०२३।