Chomiczak
Cricetulus | |||
Milne-Edwards, 1867[1] | |||
![]() Chomiczak pręgowany (C. barabensis) | |||
Systematyka | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Typ | |||
Podtyp | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Infragromada | |||
Rząd | |||
Podrząd | |||
Infrarząd | |||
Nadrodzina | |||
Rodzina | |||
Podrodzina | |||
Rodzaj |
chomiczak | ||
Typ nomenklatoryczny | |||
Cricetulus griseus[a] Milne-Edwards, 1867 | |||
Synonimy | |||
| |||
Gatunki | |||
|
Chomiczak[4] (Cricetulus) – rodzaj ssaków z podrodziny chomików (Cricetinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).
Rozmieszczenie geograficzne
[edytuj | edytuj kod]Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Eurazji[5][6][7].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Długość ciała (bez ogona) 72–135 mm, długość ogona 15–48 mm, długość ucha 13–20 mm, długość tylnej stopy 13–21 mm; masa ciała 15–60 g[6][8].
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]Rodzaj zdefiniował w 1867 roku francuski zoolog Alphonse Milne-Edwards w artykule poświęconym obserwacjom niektórych ssaków z północnych Chin, opublikowanym w czasopiśmie Annales des Sciences Naturelles[1]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) chomiczak pręgowany (C. barabensis).
Etymologia
[edytuj | edytuj kod]- Cricetulus: rodzaj Cricetus Leske, 1779 (chomik); łac. przyrostek zdrabniający -ulus[9].
- Rhinocricetus: gr. ῥις rhis, ῥινος rhinos ‘pysk, ryj, dziób’[10] ; rodzaj Cricetus Leske, 1779 (chomik). Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): †Allocricetus ehiki Schaub, 1930.
- Moldavimus: Mołdawia; łac. mus, muris ‘mysz’, od gr. μυς mus, μυος muos ‘mysz’[11]. Gatunek typowy : †Cricetulus simionescui Schaub, 1931.
Podział systematyczny
[edytuj | edytuj kod]Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki[12][8][5]:
Grafika | Gatunek | Autor i rok opisu | Nazwa zwyczajowa[4] | Podgatunki[6][5][8] | Rozmieszczenie geograficzne[6][5][8] | Podstawowe wymiary[6][8][b] | Status IUCN[13] |
---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() |
Cricetulus longicaudatus | (Milne-Edwards, 1867) | chomiczak długoogonowy | gatunek monotypowy | skrajny wschodni Kazachstan, Rosja (południowa Syberia), Mongolia oraz północna i środkowa Chińska Republika Ludowa (na południe do północno-wschodniego Tybetu) | DC: 8–13,5 cm DO: 3,5–4,8 cm MC: 15–50 g |
LC |
![]() |
Cricetulus barabensis | (Pallas, 1773) | chomiczak pręgowany | gatunek monotypowy | północno-wschodni Kazachstan, Rosja (południowa Syberia, Amur), północna i wschodnia Mongolia, północno-wschodnia Chińska Republika Ludowa i skrajnie północny Półwysep Koreański | DC: 7,2–12,4 cm DO: 1,5–3,3 cm MC: 20–60 g |
LC |
Cricetulus sokolovi | Orlov & Malygin, 1988 | chomiczak mongolski | gatunek monotypowy | półpustynie w Mongolii i północnej Chińskiej Republice Ludowej (Mongolia Wewnętrzna) | DC: 7,7–11,4 cm DO: 1,8–3,2 cm MC: do 60 g |
LC |
Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski.
Opisano również gatunki wymarłe:
- Cricetulus aylasevimae (Ünay-Bayraktar, De Bruijn & Suata-Alpaslan, 2006)[14] (Turcja; miocen)
- Cricetulus beremendensis (Hír, 1994[15] (Węgry; pliocen)
- Cricetulus croaticus (Paunovic & Rabeder, 1996)[16] (Chorwacja; plejstocen)
- Cricetulus demetros Bate, 1943[17] (Izrael; plejstocen)
- Cricetulus ehiki (Schaub, 1930)[18] (Węgry; pliocen)
- Cricetulus europaeus (Kretzoi, 1959[19] (Węgry; pliocen)
- Cricetulus janossyi (Hír, 1996)[20] (Węgry; pliocen)
- Cricetulus jezreelicus (Bate, 1943[21] (Izrael; plejstocen)
- Cricetulus simionescui Schaub, 1931[22] (Mołdawia; pliocen)
- Cricetulus teilhardi (Zheng Shaohua, 1984)[23] (Chińska Republika Ludowa; plejstocen)
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b A. Milne-Edwards. Observations sur quelques mammifères du nord de la Chine. „Annales des Sciences Naturelles, Zoologie”. Cinquième Série. 7, s. 376, 1867. (fr.).
- ↑ M. Kretzoi. Ösemlösmaradványok Betfiáról. „Földtani közlöny”. 71 (7–12), s. 247 (przypis), 1941. (węg.).
- ↑ P.-M. Samson & C. Rădulescu. Les faunes de Mammifères et la limite Pliocène-Pléistocène en Roumanie. „Travaux de l’Institut de Speologie „Emile Racovitza””. 12, s. 214, 1973. (fr.).
- ↑ a b Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 239. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- ↑ a b c d C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 342. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
- ↑ a b c d e U. Pardiñas, P. Myers, L. León-Paniagua, N.O. Garza, J. Cook, B. Kryštufek, R. Haslauer, R. Bradley, G. Shenbrot & J. Patton. Opisy gatunków Cricetidae: U. Pardiñas, D. Ruelas, J. Brito, L. Bradley, R. Bradley, N.O. Garza, B. Kryštufek, J. Cook, E.C. Soto, J. Salazar-Bravo, G. Shenbrot, E. Chiquito, A. Percequillo, J. Prado, R. Haslauer, J. Patton & L. León-Paniagua: Family Cricetidae (True Hamsters, Voles, Lemmings and New World Rats and Mice). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 284. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.).
- ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Cricetulus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-11-20].
- ↑ a b c d e Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 221. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
- ↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 203, 1904. (ang.).
- ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 222.
- ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 160.
- ↑ N. Upham, C. Burgin, J. Widness, M. Becker, J. Zijlstra & D. Huckaby: Treeview of Mammalian Taxonomy Hierarchy. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 1.13) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2024-08-24]. (ang.).
- ↑ Taxonomy: Cricetulus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-08-24]. (ang.).
- ↑ E. Ünay-Bayraktar, H. de Bruijn & F. Suata-Alpaslan. Rodents from the Upper Miocene hominoid locality Çorakyerler (Anatolia). „Beiträge zur Paläontologie”. 30, s. 457, 2006. (ang.).
- ↑ J. Hír. Cricetinus beremendensis sp. n. (Rodentia, Mammalia) from the Pliocene fauna of Beremend 15. (S Hungary). „Fragmenta Mineralogica et Palaeontologica”. 17, s. 72, 1994. (ang.).
- ↑ M. Paunovic & G. Rabeder. Die altpleistozänen Kleinsäugerfaunen Razvodje und Tatinja drag in Süd-Kroatien. „Beiträge zur Paläontologie”. 21, s. 72, 1996. (niem.).
- ↑ Bate 1943 ↓, s. 832.
- ↑ S. Schaub. Quartäre und jungtertiäre Hamster. „Abhandlungen der schweizerischen paläontologischen Gesellschaft”. 49, s. 34, 1930. (niem.).
- ↑ M. Kretzoi. Insectivoren, Nagetiere und Lagomorphen der jungstpliozänen Fauna von Csarnóta im Villányer Gebirge (Südungarn). „Vertebrata Hungarica”. 1 (2), s. 240, 1959. (niem.).
- ↑ J. Hír. Cricetinus janossyi sp. n. (Rodentia, Mammalia) from the Pliocene fauna of Osztramos 7. (N Hungary). „Fragmenta Mineralogica et Palaeontologica”. 18, s. 80, 1996. (ang.).
- ↑ Bate 1943 ↓, s. 823.
- ↑ S. Schaub. Cricetulus Simionescui sp. nova.. „Bulletin de la Section des Sciences de l’Académie roumaine”. Année 14, s. 9–10, 1931. (fr.).
- ↑ 郑绍华 / S.-h. Zheng. 周口店地区仓鼠材料的重新观察 / Revised determination of the fossil cricetine (Rodentia Mammalia) of Choukoutien District. „古脊椎动物学报 / Vertebrata PalAsiatica”. 22 (3), s. 183, 1984. (chiń. • ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- D.M.A. Bate. Pleistocene Cricetinæ from Palestine. „The Annals and Magazine of Natural History”. Eleventh series. 10 (72), s. 813–838, 1943. DOI: 10.1080/03745481.1943.9728061. (ang.).
- E.C. Jaeger: Source-book of biological names and terms. Wyd. 3 (Revised second printing). Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 1–316. (ang.).