James Arness
![]() | |
Imię i nazwisko |
James King Aurness |
---|---|
Data i miejsce urodzenia |
26 maja 1923 |
Data i miejsce śmierci |
3 czerwca 2011 |
Zawód |
aktor |
Współmałżonek |
Virginia Chapman |
Lata aktywności |
1947-1994 |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | |
Strona internetowa |
James King Aurness (ur. 26 maja 1923 w Minneapolis, zm. 3 czerwca 2011 w Los Angeles) – amerykański aktor filmowy i telewizyjny. Znany był przede wszystkim z roli szeryfa Matta Dillona w serialu telewizyjnym Gunsmoke.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się i dorastał w Minneapolis, w stanie Minnesota. Jego rodzicami byli Niemka Ruth Duesler Salisbury Aurness i pochodzący z Norwegii Rolf Cirkler Aurness[1][2]. Wychowywany był w wierze metodystów. Jego młodszy brat Peter Graves został także aktorem. Uczęszczał do John Burroughs Grade School, Washburn High School i West High School w Minneapolis. Kiedy wybuchła II wojna światowa, chciał zostać pilotem marynarki wojennej, ale ogromny wzrost go zdyskwalifikował. Zamiast tego wstąpił do armii i otrzymał fioletowe serce po doznaniu poważnych obrażeń prawej nogi podczas inwazji na Anzio we Włoszech w 1944. Jego obrażenia sprawiły, że był hospitalizowany przez prawie rok i przez ten czas słyszał od pielęgniarek, że swoim grzmiącym głosem powinien pracować w radiu. Poszedł do pracy jako spiker i disc jockey na stacji w Minneapolis, a potem postanowił spróbować szczęścia w Hollywood. Ukończył Beloit College w Beloit w Wisconsin.
Zagrał efektowną drugoplanową rolę jednego z trzech braci głównej bohaterki w swoim pierwszym filmie, komedii romantycznej Córka farmera (The Farmer's Daughter, 1947) z Josephem Cottenem i Lorettą Young w rolach głównych[3]. Choć utożsamiany był z westernami, Arness pojawił się także w dwóch filmach fantastyczno-naukowych; zagrał potwora w horrorze Istota z innego świata (The Thing from Another World, 1951), a później walczył z gigantycznymi mrówkami w filmie One! (Them!, 1954)[4]. Jego pierwszą główną rolą był Kirk Hamilton, który rozbił się na wulkanicznej wyspie pełnej dinozaurów w filmie przygodowym Two Lost Worlds (1951)[5]. Zaprzyjaźnił się z Johnem Wayne, z którym grał w filmach: dramacie szpiegowskim Big Jim McLain (1952), westernie Johna Farrowa Hondo (1953) i dramacie przygodowym Island in the Sky (1953).
W latach 1955–1975 grał postać szeryfa Dodge City Matta Dillona w serialu Gunsmoke, za którą trzy razy był nominowany do Emmy[6].
Zmarł 3 czerwca 2011 w wieku 88 lat[7].
Filmografia
[edytuj | edytuj kod]Films
[edytuj | edytuj kod]- Córka farmera (1947)
- Man From Texas (1947)
- Roses are Red (1947)
- Battleground (1949)
- Wagon Master (1950)
- Sierra (1950)
- Two Lost Worlds (1950)
- Double Crossbones (1950)
- Stars In My Crown (1950)
- Wyoming Mail (1950)
- Cavalry Scout (1951)
- Belle le Grand (1951)
- Iron Man (1951)
- The Thing from Another World (1951)
- The People Against O'Hara (1951)
- Carbine Williams (1952)
- Hellgate (1952)
- The Girl in White (1952)
- Big Jim McLain (1952)
- orizons West (1952)
- The Lone Hand (1953)
- Ride the Man Down (1953)
- Island in the Sky (1953)
- Veils of Bagdad (1953)
- Them! (1954)
- Hondo (1954)
- Her Twelve Men (1954)
- Flames of the Islands (1955)
- Many Rivers to Cross (1955)
- The Sea Chase (1955)
- Arizona Mission (1956)
- Gun the Man Down (1956)
- The First Traveling Saleslady (1956)
- Alias Jesse James (1956)
- The Alamo: Thirteen Days to Glory (1987 TV)
- Gunsmoke: Return to Dodge (1987 TV)
- Red River(1988 TV)
- Gunsmoke II: The Last Apache (1990 TV)
- Gunsmoke III: To the Last Man (1992 TV)
- Gunsmoke IV: The Long Ride (1993 TV)
- Gunsmoke V: One Man's Justice (1993 TV)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ James Arness Biography (1923-). Film Reference. [dostęp 2020-10-10].
- ↑ James Arness (1923-2011). Find A Grave. [dostęp 2011-10-14]. (ang.).
- ↑ Karen Sparks: James Arness, american actor. Encyklopedia Britannica. [dostęp 2020-10-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-10-10)].
- ↑ Hero Actors. valdezlink.com. [dostęp 2020-10-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-03-13)].
- ↑ Hal Erickson: James Arness Biography. AllMovie. [dostęp 2020-08-16]. (ang.).
- ↑ James Arness Awards. AllMovie. [dostęp 2020-10-10].
- ↑ „Gunsmoke” star James Arness dies at 88. Today. [dostęp 2020-10-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-06-06)].
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- James Arness w bazie IMDb (ang.)
- James Arness w bazie Filmweb
- James Arness w bazie Notable Names Database (ang.)
- Amerykanie pochodzenia niemieckiego
- Amerykanie pochodzenia norweskiego
- Amerykańscy aktorzy filmowi
- Amerykańscy aktorzy telewizyjni
- Ludzie urodzeni w Minneapolis
- Odznaczeni Brązową Gwiazdą
- Odznaczeni Purpurowym Sercem
- Pochowani na Forest Lawn Memorial Park
- Uczestnicy II wojny światowej
- Urodzeni w 1923
- Zmarli w 2011