Astolphe de Custine
![]() | |
Imię i nazwisko |
Astolphe-Louis-Léonor de Custine |
---|---|
Data i miejsce urodzenia |
18 marca 1790 |
Data i miejsce śmierci | |
Narodowość | |
Dziedzina sztuki | |
Ważne dzieła | |
Listy z Rosji | |
![]() |
Markiz Astolphe-Louis-Léonor de Custine (ur. 18 marca 1790 w Niderviller, zm. 18 października 1857 w Paryżu) – francuski pisarz i podróżnik, autor książek Listy z Rosji. Rosja w 1839 roku, L'Espagne sous Ferdinand VII i kilku powieści. Listy z Rosji stały się światowym bestsellerem – książka przenikliwie opisuje stan Rosji za panowania Mikołaja I, stanowi krytykę despotyzmu, biurokracji i zacofania.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Pochodził z arystokratycznej rodziny. Jego dziad i ojciec zostali straceni w czasie Rewolucji Francuskiej. Car Mikołaj I uważał go więc za rojalistę i pozwolił mu dość swobodnie podróżować po Rosji[1].
W 1839 podczas trzymiesięcznej podróży de Custine odwiedził m.in. Petersburg, Moskwę, Jarosław i Niżny Nowogród. Jego wspomnienia ukazały się w 1843 w Brukseli w formie listów do – jak można sądzić – fikcyjnego adresata. Książka stała się szybko ważnym wydarzeniem wydawniczym i politycznym. Do końca XIX wieku miała ponad dziesięć pełnych wydań, nie licząc wielu edycji skróconych i wyborów[1].
Mimo wielu uproszczeń i jednostronnych, niemal wyłącznie negatywnych osądów, przez które książka nie jest traktowana jako w pełni wiarygodne źródło historyczne, wspomnienia de Custine'a stały się ważnym punktem odniesienia w debacie i eseistyce nt. Rosji w czasie istnienia Związku Radzieckiego oraz po jego upadku. Z tego powodu de Custine określany był mianem „czołowego sowietologa ante litteram”[1].
De Custine utrzymywał bliskie relacje z wieloma Polakami, którzy zamieszkali w Paryżu w pierwszej połowie XIX wieku, m.in. z książętami Czartoryskimi, Adamem Mickiewiczem, Fryderykiem Chopinem oraz braćmi Adamem i Ignacym Gurowskimi. Ten ostatni mieszkał u niego przez kilka lat, korzystając z opieki i protekcji de Custine'a. Prawdopodobnie to także namowa Ignacego Gurowskiego sprawiła, że de Custine zdecydował się na wyprawę do Rosji. We wspomnieniach z tego kraju de Custine wielokrotnie wypowiada się ciepło o Polsce i Polakach, współczując im utraty państwowości[1].
Dzieła
[edytuj | edytuj kod]- Olivier – 1826
- Aloys ou le Religieux du mont Saint-Bernard – 1829
- Béatrix Cenci – 1833
- Le Monde comme il est – 1835
- L’Espagne sous Ferdinand VII – 1838
- Lettres de Russie (Listy z Rosji) – 1839 (wydanie polskie, 1995)[2]
- Romuald ou la Vocation – 1848
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d Astolphe markiz de Custine , Listy z Rosji. Rosja w 1839 roku, Warszawa: Editions Spotkania, 2022, s. 7–12, ISBN 978-83-664-9800-6 (pol.).
- ↑ Wydanie pełne: Astolphe de Custine: Rosja w roku 1839. T. I-II, tłum. Paweł Hertz. Warszawa: PIW, 1995. Wydanie skrócone (wybór): Astolphe Custine: Listy z Rosji. Warszawa: Editions Spotkania, s. 326. ISBN 978-83-7965-016-3.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Astolphe de Custine – dzieła w bibliotece Polona
- ISNI: 0000000081679414
- VIAF: 95255917
- LCCN: n80014868
- GND: 118945521
- LIBRIS: sq47b2bb3hg1mq4
- BnF: 11898340j
- SUDOC: 026807807
- SBN: CFIV000931
- NLA: 35032849
- NKC: jn19990001582
- BNE: XX845596
- NTA: 070093318
- BIBSYS: 90364035
- Open Library: OL285896A
- PLWABN: 9810606382005606
- NUKAT: n95201399
- J9U: 987007260093405171
- PTBNP: 135336
- CANTIC: a10071623
- NSK: 000607154
- CONOR: 49924451
- ΕΒΕ: 207066, 212777