Jan Fryling
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
8 października 1891 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Chargé d’affaires RP w Japonii | |
Okres |
od 1 kwietnia 1930 |
Poprzednik |
Zdzisław Okęcki (poseł) |
Następca |
Antoni Jażdżewski (chargé d’affaires) |
Jan Fryling (ur. 8 października 1891 we Lwowie, zm. 3 marca 1977 w Nowym Jorku) – polski urzędnik, dyplomata, dziennikarz, prezes Instytutu Józefa Piłsudskiego w Ameryce (1972–1977).
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Był synem Zygmunta Frylinga (dziennikarz „Kuriera Lwowskiego”[1]) i siostrzeńcem Mieczysława Frenkiela[2]. Pochodził ze Lwowa. Ukończył III Gimnazjum we Lwowie. Studiował w Monachium i we Lwowie. Przed I wojną światową publikował jako poeta. W 1913 ogłosił wielokrotnie przedrukowywany wiersz O, karabinie mój. Służył w Legionach Polskich. W 1918 był recenzentem pisma Nowa Gazeta, pracował jako aplikant w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie i od listopada 1918 w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. W 1921 obronił pracę doktorską z prawa na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Od 1922 był urzędnikiem Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Kierował w nim m.in. referatem Ligi Narodów oraz sekcją Europy Środkowo-Wschodniej i Bałkanów. Pisał pod pseudonimem recenzje teatralne we francuskojęzycznym warszawskim dzienniku Messager Polonais. W latach 1927–1930 pracował w Poselstwie RP w Tokio (pod koniec misji od kwietnia do października 1930 jako chargé d’affaire ad interim). Po powrocie do Polski pracował w MSZ. Jednocześnie od 1932 do 1936 był wykładowcą dyplomacji na Studium Dyplomatycznym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie oraz w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie. Pod koniec lipca 1932 został wybrany II wiceprezesem zarządu Towarzystwa Polsko-Japońskiego[3].
Po agresji ZSRR na Polskę 17 września 1939 przeszedł na terytorium Rumunii, od końca września 1939 do października 1940 pracował w Konsulacie RP w Czerniowcach, po jego przeniesieniu po aneksji północnej Bukowiny przez ZSRR – w Suczawie. Po likwidacji konsulatu w listopadzie 1940 przebywał jako uchodźca w Jerozolimie. W maju 1941 został kierownikiem Polskiego Radia Kair, którego był jedynym pracownikiem. W związku z tym również redagował audycje i był spikerem rozgłośni. Od listopada 1943 przebywał w Chinach, był najpierw radcą w poselstwie RP, a od kwietnia 1945 do 1949 stał na czele placówki z ramienia Rządu RP na uchodźstwie przy rządzie Republiki Chińskiej (Czang Kaj-szeka). W kwietniu 1949 wyjechał do Indii, gdzie do maja 1956 był nieformalnym przedstawicielem Rządu RP na uchodźstwie w Kalkucie. Podczas wojny przebywał także w Nepalu[2].
W 1956 zamieszkał w USA, w październiku tego roku został współpracownikiem nowojorskiego oddziału Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa, dla której m.in. przygotowywał recenzje teatralne i omówienia książek. Od marca 1957 zajmował się redakcją wydawnictw Instytutu Józefa Piłsudskiego w Ameryce. W 1964 został dyrektorem wykonawczym Instytutu, a od 1972 do śmierci był jego prezesem. Był członkiem jury nagrody literackiej londyńskich Wiadomości (1972–1977), w których także już wcześniej publikował, a w latach 1973–1977 kierował Komitetem Nagród Fundacji Alfreda Jurzykowskiego. Członek czynny zamiejscowy Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie (od 1970)[4]. Przystąpił także do emigracyjnego Koła Lwowian[2].
Opublikował tomy wspomnień Złote litery, srebrne litery (1974), W osiemdziesięciu latach naokoło świata (1978). Podpisał list pisarzy polskich na Obczyźnie, solidaryzujących się z sygnatariuszami protestu przeciwko zmianom w Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (List 59)[5]. W 1975 otrzymał nagrodę Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie[6].
Zmarł 3 maja 1977 w Nowym Jorku[2]. Został pochowany na Maple Grove Cemetery w Kew Gardens.
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (11 listopada 1973)[7]
- Złoty Krzyż Zasługi (dwukrotnie: po raz drugi 19 lipca 1939[8])
- Srebrny Wawrzyn Akademicki (5 listopada 1938)[9]
- Komandor Orderu Chrystusa (Portugalia, 1934)[10]
- Komandor Orderu Zbawiciela (Grecja)[11]
- Oficer Orderu Lwa Białego (Czechosłowacja)
- Order św. Sawy (Jugosławia)
- Order Korony Rumunii (Rumunia)
- Kawaler Orderu Legii Honorowej (Francja)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Jerzy Mazurek: Kraj a emigracja. Warszawa: 2006, s. 196.
- ↑ a b c d Śp. Jan Fryling / Z żałobnej karty. „Biuletyn”. Nr 32, s. 96, 99, czerwiec 1977. Koło Lwowian w Londynie.
- ↑ Z Towarzystwa Polsko-Japońskiego. „Kurier Warszawski”. Nr 210, s. 8, 31 lipca 1932.
- ↑ Wybór członków Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie, Polskie Towarzystwo Naukowe na Ojczyźnie s. 99. docplayer.pl. [dostęp 2016-10-14].
- ↑ Kultura 1976/03/342 Paryż 1976, s. 34.
- ↑ Wiadomości o Lwowianach, Lwowie i Małopolsce Wschodniej. Dr J. Fryling laureatem nagrody Z.P.P.O.. „Biuletyn”. Nr 29, s. 59, grudzień 1975. Koło Lwowian w Londynie.
- ↑ Komunikat o nadaniu Orderu Odrodzenia Polski. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”. Nr 5, s. 28, 31 grudnia 1973.
- ↑ M.P. z 1939 r. nr 165, poz. 404 „za zasługi na polu pracy społecznej”.
- ↑ M.P. z 1938 r. nr 258, poz. 607 „za szerzenie zamiłowania do literatury polskiej za granicą”.
- ↑ Estrangeiros com Ordens Portuguesas. presidencia.pt. [dostęp 2015-09-27]. (port.).
- ↑ Odznaczenia. „Dziennik Urzędowy Ministerstwa Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej”. Nr 3, s. 57, 1935.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Bolesław Klimaszewski, Ewa R. Nowakowska, Wojciech Wyskiel, Mały słownik pisarzy polskich na obczyźnie, 1939–1980, wyd. 1992.
- Konrad Tatarowski, Literatura i pisarze w programie Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa, wyd. 2006.
- Słownik Biograficzny Polskiej Służby Zagranicznej 1918–1945. Tom III, Wyd. Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Warszawa 2007.
- Biogram Jana Frylinga na stronie Instytutu Józefa Piłsudskiego w Ameryce
- Jarosław Jędrzejczak Mówi Polskie Rado Kair w: Archiwum Emigracji. Studia. Szkice. Dokumenty, rok 2001, zeszyt 4
- Absolwenci Wydziału Prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie
- Chargé d’affaires II Rzeczypospolitej
- Członkowie Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie
- Kierownicy Referatów MSZ II Rzeczypospolitej
- Laureaci Nagrody Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie
- Ludzie urodzeni we Lwowie
- Odznaczeni dwukrotnie Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (władze RP na uchodźstwie)
- Odznaczeni Srebrnym Wawrzynem Akademickim
- Polacy – Kawalerowie Legii Honorowej
- Polacy odznaczeni Orderem Lwa Białego
- Polacy odznaczeni Orderem Chrystusa (Portugalia)
- Polacy odznaczeni Orderem Korony Rumunii
- Polacy odznaczeni Orderem św. Sawy
- Polacy odznaczeni Orderem Zbawiciela
- Polscy publicyści
- Polscy krytycy literaccy
- Polska emigracja polityczna w Stanach Zjednoczonych 1939–1989
- Pracownicy sekcji polskiej Radia Wolna Europa
- Przedstawiciele dyplomatyczni II Rzeczypospolitej w Japonii
- Przedstawiciele dyplomatyczni Polski w Chinach
- Przedstawiciele dyplomatyczni władz RP na uchodźstwie
- Sygnatariusze listu pisarzy emigracyjnych popierającego protesty przeciwko zmianom w konstytucji PRL 1975/1976
- Urodzeni w 1891
- Wykładowcy Wydziału Prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie
- Wykładowcy Wyższej Szkoły Wojennej
- Zmarli w 1977
- Związani z Instytutem Józefa Piłsudskiego w Ameryce
- Żołnierze Legionów Polskich 1914–1918