Juan Perón
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
41. Prezydent Argentyny | |
Okres |
od 12 października 1973 |
Przynależność polityczna | |
Poprzednik | |
Następca | |
29. Prezydent Argentyny | |
Okres |
od 4 czerwca 1946 |
Przynależność polityczna | |
Poprzednik | |
Następca | |
20. Wiceprezydent Argentyny | |
Okres |
od 8 lipca 1944 |
Przynależność polityczna | |
Poprzednik | |
![]() | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Juan Domingo Perón Sosa (ur. 8 października 1895 w Lobos, zm. 1 lipca 1974 w Buenos Aires) – argentyński generał i polityk. Prezydent Argentyny w latach 1946–1955 i 1973–1974.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Jego rodzina należała do klasy średniej[1]. Ukończył szkoły wojskowe[1]. W 1915 rozpoczął służbę w armii w stopniu porucznika. W latach 30. przebywał jako attaché wojskowy we Włoszech i Niemczech[1][2]. Sympatyzował wówczas z ruchem faszystowskim[2]. W 1941 powrócił do kraju[3]. W 1943 uczestniczył w wojskowym zamachu stanu[4]. W wojskowym rządzie kierował ministerstwem pracy i opieki społecznej[4]. Od 1944 pełnił funkcję wiceprezydenta[4]. W 1945 ożenił się z Evą Duarte[3]. W tym samym roku został aresztowany na skutek walk frakcyjnych w rządzie. Został zwolniony pod naciskiem masowych protestów organizowanych przez popierające go związki zawodowe[2][3].
W 1946 zwyciężył w wyborach prezydenckich[4]. Kampanii wyborczej towarzyszyła fala represji przeciwko liberalnej opozycji[3]. W 1947 utworzył Partię Peronowską, głoszącą program sprawiedliwości społecznej[1][4] i tzw. peronizm[2]. W czasie prezydentury tworzył państwo opiekuńcze oparte na wizji korporacjonizmu w faszystowskim wydaniu[1]. Zwiększał ingerencje państwa w gospodarce i wprowadził do niej elementy socjalizmu. Znacjonalizował koleje, banki, sieć telefoniczną, część zakładów przemysłowych i flotę handlową. Finansował roboty publiczne i zwiększył wynagrodzenia dla robotników[3][2]. W polityce zagranicznej zajmował stanowisko antybrytyjskie i antyamerykańskie[3]. W 1949 zmienił konstytucję. Nowa zwiększyła uprawnienia prezydenta i pozwoliła mu na autorytarne rządy[2][3]. W 1951 uzyskał reelekcję[4]. W 1953 zniósł swobodę zrzeszania się i zlikwidował wolność prasy[2]. Jednocześnie pogorszył swoje relacje z Kościołem katolickim, który ekskomunikował go[2]. Reformy Peróna doprowadziły do izolacji Argentyny, pogorszenia się sytuacji ekonomicznej i spadku poziomu życia obywateli[2].
Obalony w 1955 przez wojskowy zamach stanu[1][4]. Udał się na wygnanie[4] do Paragwaju[3]. Od 1960 przebywał w Hiszpanii[2]. Pod nieobecność Peróna w kraju rozwijał się zbrojny ruch partyzancki jego zwolenników znany jako Montoneros[1]. W 1961 ożenił się z Isabelą Martinez[3].
W wyborach prezydenckich w marcu 1973 poparł Héctora José Cámpora. Polityk był kandydatem wiernej Perónowi Partii Justycjalistycznej[5]. Cámpora wygrał wybory, zyskując 49,5% głosów. Perón powrócił do kraju 20 czerwca 1973[5]. W starciach, jakie wybuchły wtedy pomiędzy jego zwolennikami a służbami zginęło kilkaset osób[5]. Narastająca przemoc i wycofanie poparcia Peróna zmusiły Cámporę do rezygnacji. 23 września 1973 roku odbyły się kolejne wybory. Perón zdobył w nich 61,9% głosów[5]. Wiceprezydentem kraju została jego żona Isabela[3]. W czasie ostatniej prezydentury prezentował o wiele bardziej prawicowe poglądy niż w latach 1946-1955[2]. Na początku 1974 kraj znalazł się w stanie gospodarczej zapaści. Reakcją Peróna na kryzys były kolejne zagraniczne pożyczki. Wraz z malejącym poparciem jego rządy stawały się coraz bardziej represyjne. Zakazał protestów, a opozycję poddał represjom[5]. Zmarł 1 lipca 1974[5]. Władzę po nim objęła jego małżonka Isabela[3].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f g Juan Domingo Perón Sosa. globalsecurity.org. [dostęp 2017-09-11]. (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i j k Perón Juan Domingo. portalwiedzy.onet.pl. [dostęp 2017-09-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-09-11)]. (pol.).
- ↑ a b c d e f g h i j k Juan Peron, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2017-09-11] (ang.).
- ↑ a b c d e f g h Perón Juan Domingo, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2017-09-11] .
- ↑ a b c d e f The Peronist Restoration, 1973–76. globalsecurity.org. [dostęp 2017-09-11]. (ang.).
- ISNI: 0000000368644200, 0000000121393788
- VIAF: 73866687
- LCCN: n50083258
- GND: 118739999
- LIBRIS: 86lnqg3s5469t31
- BnF: 120249814
- SUDOC: 02840937X
- SBN: LO1V149722
- NLA: 35178545
- NKC: jn20000604402
- BNE: XX1059659
- NTA: 070128561
- CiNii: DA01300644
- Open Library: OL126902A
- PLWABN: 9810701346205606
- NUKAT: n02045497
- J9U: 987007266420405171
- PTBNP: 105318
- BNA: 000023737
- ΕΒΕ: 164304
- BLBNB: 000320966
- LIH: LNB:B6Ao;=BO
- Argentyńscy ministrowie
- Prezydenci Argentyny
- Wiceprezydenci Argentyny
- Argentyńscy wojskowi
- Odznaczeni Orderem Izabeli Katolickiej
- Odznaczeni Orderem Wyzwoliciela San Martina
- Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Federalnej Niemiec
- Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Włoskiej
- Urodzeni w 1895
- Zmarli w 1974
- Odznaczeni Orderem Gwiazdy Socjalistycznej Republiki Rumunii
- Ludzie upamiętnieni nazwami doktryn politycznych