Marcus Garvey
![]() Marcus Garvey (1924) | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Rodzice |
Marcus Mosiah Garvey, Sr. |
Marcus Mosiah Garvey (ur. 17 sierpnia 1887 w Saint Ann na Jamajce, zm. 10 czerwca 1940 w Londynie) – ideolog czarnego nacjonalizmu (garveizm), uznawany za twórcę podstawowych elementów doktryny ruchu społeczno-religijnego Rastafari, choć sam nigdy się z nim nie utożsamiał.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się w Saint Ann na Jamajce w sierpniu 1887 roku. W 1912 roku wyjechał za pracą do Kostaryki. Na emigracji natknął się na dyskryminację rasową czarnych pracowników. Do ojczyzny powrócił w 1912 roku. Jeszcze w tym samym roku wyjechał do Londynu, gdzie poznał grono czarnych intelektualistów. W 1914 roku ponownie wrócił na Jamajkę. Uruchomił działalność organizacji Universal Negro Improvement Association (Uniwersalny Związek Doskonalenia Czarnych – UNIA). Korespondował z Bookerem Washingtonem, który zaprosił go do Stanów Zjednoczonych. W 1916 roku przypłynął do Nowego Jorku. W Ameryce uległ radykalizacji i zdecydował się na przeniesienie centrali ruchu na kontynent. 1 sierpnia 1920 roku zorganizował w Harlemie pierwszą konwencję UNIA która zgromadziła 25 tysięcy uczestników. Na spotkaniu przedstawił plan utworzenia afrykańskiego państwa narodowego. W ramach prowadzonej przez UNIA akcji Z powrotem do Afryki (ang. Back-to-Africa) założył przedsiębiorstwo przewozowe statków parowych „Black Star Line“, mające wspierać emigrację Czarnych do Afryki. W 1923 roku został oskarżony i skazany za malwersacje finansowe. Przyczyniło się to do utraty przez niego władzy w UNIA. W 1927 roku ułaskawiony przez prezydenta Calvina Coolidge i deportowany na Jamajkę jako osoba niepożądana. UNIA nie odzyskała dawnych wpływów i nie udało się jej przetransportować do Afryki ani jednej osoby, niemniej jednak Garvey był osobą popularną wśród Czarnych na całym świecie uchodząc przy tym za prekursora czarnego nacjonalizmu[1][2]. Na Jamajce założył Ludową Partię Polityczną (People's Political Party). W 1935 roku w obliczu politycznej porażki przeprowadził się do Londynu gdzie spędził ostatnie lata życia[1][2].
Upamiętnienie
[edytuj | edytuj kod]Został przedstawiony na następujących jamajskich monetach:
- monetach obiegowych o nominale 25 centów bitych z przerwami w latach 1991-2012;[3][4]
- monecie obiegowej o nominale 50 centów bitej w latach 1975 roku oraz w latach 1984-1990[5];
- monetach obiegowych o nominale 20 dolarów bitych z przerwami w latach 2000-2022[6][7];
- monecie okolicznościowej o nominale 50 centów wyemitowanej w 1983 roku z okazji 21. rocznicy niepodległości Jamajki[8];
- monecie okolicznościowej o nominale 50 centów wyemitowanej w 1987 roku z okazji setnej rocznicy jego urodzin[9];
- dwóch monetach kolekcjonerskich wyemitowanych w 1987 roku z okazji setnej rocznicy jego urodzin: srebrnej o nominale 10 dolarów oraz złotej o nominale 100 dolarów[10][11].
Jego wizerunek znajdował się także na jamajskim banknocie jednodolarowym[1][2];
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Marcus Garvey. encyclopedia.com. (ang.).
- ↑ a b c Marcus Garvey, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2022-09-30] (ang.).
- ↑ Jamajka 25 centów, 1991-1994. ucoin.net. [dostęp 2024-06-11].
- ↑ Jamajka 25 centów, 1995-2012. ucoin.net. [dostęp 2024-06-11].
- ↑ Jamajka 50 centów, 1975-1990. ucoin.net. [dostęp 2024-06-11].
- ↑ Jamajka 20 dolarów, 2000-2008. ucoin.net. [dostęp 2024-06-11].
- ↑ Jamajka 20 dolarów, 2008-2022. ucoin.net. [dostęp 2024-06-11].
- ↑ Jamajka 50 centów, 1987 – 21. rocznica proklamowania niepodległości. ucoin.net. [dostęp 2024-06-11].
- ↑ Jamajka 50 centów, 1987 – 100. rocznica urodzin Marcusa Garveya. ucoin.net. [dostęp 2024-06-11].
- ↑ Jamajka 10 dolarów, 1987 – 100. rocznica urodzin Marcusa Garveya. ucoin.net. [dostęp 2024-06-11].
- ↑ Jamajka 100 dolarów, 1987 – 100. rocznica urodzin Marcusa Garveya. ucoin.net. [dostęp 2024-06-11].