Pasłęk
miasto w gminie miejsko-wiejskiej | |||||
![]() Ratusz w Pasłęku (2014) | |||||
| |||||
Państwo | |||||
---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||
Powiat | |||||
Gmina | |||||
Prawa miejskie |
1297 | ||||
Burmistrz | |||||
Powierzchnia |
10,63[1] km² | ||||
Wysokość |
42 m n.p.m. | ||||
Populacja (31.12.2017) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
Strefa numeracyjna |
(+48) 55 | ||||
Kod pocztowy |
14-400 14-401 | ||||
Tablice rejestracyjne |
NEB | ||||
Położenie na mapie gminy Pasłęk ![]() | |||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego ![]() | |||||
Położenie na mapie powiatu elbląskiego ![]() | |||||
![]() | |||||
TERC (TERYT) |
2804074 | ||||
SIMC |
0932927 | ||||
Urząd miejski pl. św. Wojciecha 514-400 Pasłęk | |||||
Strona internetowa |
Pasłęk (dawniej Holąd Pruski, niem. Preußisch Holland, prus. Pāistlauks[2]) – miasto w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie elbląskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Pasłęk. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do woj. elbląskiego.
Według danych z 1 stycznia 2018 Pasłęk liczył 12 298 mieszkańców[3].
Położenie
[edytuj | edytuj kod]Pod względem historycznym miasto leży we wschodniej części Prus Górnych[4] zwanej Hockerlandią, na obszarze dawnej Pogezanii[5]. Niekiedy bywa także zaliczane do (szeroko rozumianego) Powiśla[6].
Według regionalizacji fizycznogeograficznej Polski Pasłęk położony jest na Równinie Warmińskiej, wchodzącej w skład Pobrzeża Gdańskiego[7].
Przez miasto przepływa rzeka Wąska uchodząca do jeziora Druzno.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Średniowiecze
[edytuj | edytuj kod]We wczesnym średniowieczu był tu gród pruskiego plemienia Pogezanów. Po raz pierwszy informacja o zamku krzyżackim w Pasłęku pojawiła się w źródle datowanym na 1267 rok, w którym wymieniono go, jako hus(e) Paslok[8]. Wg innych opracowań był wymieniony w dokumentach z 1267 r. jako Pazluch, jednak wzmianka o najbliższych okolicach – Pozolucensis Provincia, pojawia się już pod datą 1231 w piśmie polskich Dominikanów do Papieża Grzegorza IX[9]. Miasto założono w końcu XIII w. na miejscu staropruskiej osady Pazluk z rozkazu mistrza krzyżackiego Meinhardta z Kwerfurtu. Znajdowało się ono na terenie historycznej krainy Prusy Górne, która została zajęta przez Zakon krzyżacki w roku 1249. Pierwszymi osadnikami byli Holendrzy sprowadzeni do osuszania miejscowych bagien. Była to pierwsza osada holenderska w Prusach Książęcych i jednocześnie na terenie dzisiejszej Polski. Dała ona początek intensywnemu, trwającemu aż do początków XIX w. osadnictwu olęderskiemu[10].
Prawa miejskie, w tym przypadku prawo chełmińskie w roku 1297 nadał Mistrz krajowy Meinhard z Kwerfurtu i po osiedleniu kolonistów z Holandii nadał miastu nazwę Hollandt. Ówcześnie był to ośrodek handlowo-rzemieślniczy. Na przełomie XIII i XIV wieku wybudowano mury miejskie z basztami trzema bramami. Około 1318 wybudowano zamek, który w późniejszych latach był rozbudowywany.
Od XV do XVIII wieku
[edytuj | edytuj kod]Po bitwie pod Grunwaldem miasto zostało zajęte przez wojska Jagiełły. W czasie trwania wojny trzynastoletniej (1454–1466) opowiedział się po stronie polskiej i dobrowolnie poddał wojskom polskim, ale miasto jednak ucierpiało w wyniku wojny i pożaru, który je strawił w 1463 roku[8]. Na mocy pokoju toruńskiego (1466) Pasłęk razem z resztą Prus Górnych pozostał pod władaniem krzyżackim (w zamian za Sztum). Ponownie wojska polskie pod dowództwem hetmana wielkiego koronnego Mikołaja Firleja oblegały Pasłęk w 1520 roku podczas wojny polsko-krzyżackiej. Po zajęciu miasta, będący po stronie polskiej mieszkańcy Gdańska i Elbląga, zburzyli mury miejskie i zamkowe[8]. Wojska polskie pozostawały w Pasłęku do 1525 r.
Po 1525 roku miasto znajdowało się na terenie Prus Książęcych, a później Niemiec. W 1543 miasto i kościół św. Bartłomieja strawił ogień zaprószony prawdopodobnie przez dworzan ks. Albrechta. Wkrótce jednak zamek i miasto zostały odbudowane. Od 1627 przez rok Pasłęk okupowały wojska szwedzkie Gustawa Adolfa. W 1635 w Pasłęku Polska i Szwecja od stycznia do połowy lutego prowadziły rokowania zakończone podpisaniem we wrześniu rozejmu w Sztumskiej Wsi. W czasie Potopu szwedzkiego na leżącym w Prusach Książęcych zamku pasłęckim spotkali się w 1656 roku król szwedzki Karol X Gustaw i uznający się za jego wasala elektor Fryderyk Wilhelm I, uzgadniając działania wojskowe przeciwko Polsce. Po przejściu Fryderyka Wilhelma I ponownie na stronę Polski, Pasłęk był w 1659 roku oblegany przez wojska szwedzkie, ale pomimo zniszczeń odparto oblężenie[8]. W latach wojny siedmioletniej od 1758 do 1762 miasto okupowali Rosjanie.
XIX wiek
[edytuj | edytuj kod]Znaczne zniszczenia Pasłęka spowodowały wojska Cesarstwa Francuskiego, przebywające tutaj w latach 1807-1812. W 1807 miasto zajął Marszałek Francji Jean Baptiste Jules Bernadotte, który później został królem Szwecji[11]. W 1818 Pasłęk został siedzibą powiatu.
W wieku XIX miasto intensywnie się rozwijało. Powstały niewielkie zakłady przemysłowe. Uruchomiono w 1882 r. linię kolejową, początkowo do Morąga, a później do Olsztyna i Elbląga (w 1883). W 1898 r. w Pasłęku powstało Górnopruskie Towarzystwo Historyczne (Oberländischer Geschichtsverein), którego honorowym przewodniczącym został książę Alexander zu Dohna ze Słobit[12]. W 1939 miasto liczyło 6345 mieszkańców[13].
II wojna światowa
[edytuj | edytuj kod]28 stycznia 1945 roku wojska hitlerowskie zostały wyparte z miasta przez oddziały 2 Armii Uderzeniowej i 5 Armii Pancernej gwardii Frontu Białoruskiego Armii Czerwonej[14].
Po zakończeniu II wojny światowej (1939–1945) miasto znalazło się w granicach Polski, zniszczone w 80% przez działania wojenne oraz podpalenia dokonane przez żołnierzy radzieckich.
Proceder podpaleń, który nie był niecodziennym, wspomniał świadek jednego z nich, w Prusach Wschodnich, Lew Kopielew, który tak odtworzył rozmowę na temat sprawców podpaleń[15]:
– Znaczy, podłożyli miny i podpalili?
– Kto? Niemcy?
– Nie, w ogóle żadnych min nie było, a ten ogień to zrobili nasi.
– Ale po co?
– Ach, a kto wie, po co. Tak po prostu dla zabawy. [...] Tu są Niemcy! No to rozwalić wszystko, spalić wszystko! Wziąć odwet!
.
Klarownie sprawę takiego zachowania żołnierza radzieckiego tłumaczyły słowa radzieckiego generała armii Iwana Czerniachowskiego[16]:
Przemaszerowaliśmy dwa tysiące kilometrów i widzieliśmy zniszczenia tego wszystkiego, co wybudowaliśmy w ciągu 20 lat. Teraz stoimy przed jaskinią, z której napadł na nas faszystowski agresor. Zatrzymamy się dopiero wtedy, gdy zrobimy porządek. Nie będzie litości [...] Na próżno żądać od żołnierzy Armii Czerwonej, żeby kierowali się litością. Oni płoną nienawiścią i żądzą zemsty. Kraj faszystów musi przemienić się w pustynię.
PRL i III RP
[edytuj | edytuj kod]Obecną nazwę administracyjnie zatwierdzono 7 maja 1946[17]. W pierwszych latach powojennych władze polskie usunęły dotychczasowych mieszkańców Pasłęka do Niemiec, zastępując ich głównie ludźmi wysiedlonymi z terenów wschodnich II RP.
W Pasłęku znajdują się obecnie dwa przedszkola, trzy szkoły podstawowe oraz dwie szkoły średnie.
Demografia
[edytuj | edytuj kod]Według danych z 30 czerwca 2014 r. miasto liczyło 12 452 mieszkańców[18].
- Piramida wieku mieszkańców Pasłęka w 2014 roku[19].
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]- Zamek krzyżacki – zbudowany ok. 1320 r., wielokrotnie odbudowywany w XIV i XVI w. oraz po 1945. Zamek zniszczony podczas wojny polsko-krzyżackiej w 1521 r. i pożarem w 1543 r. Odbudowany z dodaniem dwóch skrzydeł: wschodniego i zachodniego oraz dwóch narożnych wież. W 1945 zniszczony, odbudowany w latach 60. XX w., z przeznaczeniem na cele kulturalne. Obecnie zamek składa się z trzech skrzydeł, otaczających prostokątny dziedziniec otwarty od południa. Skrzydło północne flankują wieże.
- Gotycki trzynawowy kościół św. Bartłomieja – pochodzący z pierwszej połowy XIV wieku, a rozbudowany w XVI. Niegdyś wieże wieńczył barokowy hełm, lecz w 1922 uległ on spaleniu i zastąpiono go obecnym dachem siodłowym. Wystrój wnętrza w większości neogotycki. Barokowy ołtarz główny autorstwa rzeźbiarza Izaaka Rigi z Królewca z 1687 r., barokowa ambona i konfesjonał tego samego autorstwa co ołtarz, organy wykonane przez gdańskiego mistrza Hildebrandta z 1719[20].
- Mury miejskie – zbudowane pomiędzy XIII a XV w., otaczają Stare Miasto. Zachowane w większej części, o wysokości ok. 8 metrów, długości 1200 metrów, wzmacnianych kilkunastoma basztami łupinowymi oraz dwiema bramami: Młyńską i Kamienną.
- Kilkanaście kamieniczek z XVIII i XIX w. (ul. Chrobrego, Dąbrowskiego, Osińskiego, Sienkiewicza).
- Gotycki ratusz – pochodzący z XIV w., przebudowany w XVI, a odbudowany w 1960 roku. Późnorenesansowe szczyty pochodzą z XVII w. Posiada podcień wsparty na trzech kolumnach, nad podcieniem sklepienie gwiaździste.
- Neogotycki kościół św. Józefa – obecnie cerkiew greckokatolicka.
- Renesansowy kościół św. Jerzego – obecnie wspólnie użytkowany przez społeczność ewangelicką (jako kościół filialny parafii w Ostródzie) oraz prawosławną (jako parafialna cerkiew pw. św. Onufrego).
- Miejska wieża wodociągowa z 1910 roku.
- cmentarz żydowski założony w XIX wieku.
- Wybrane zabytki miasta
-
Zamek krzyżacki
-
Kościół św. Bartłomieja
-
Brama Młyńska
-
Brama Kamienna
-
Wieża ciśnień
Turystyka
[edytuj | edytuj kod]- Izba pamięci na zamku.
- Park Ekologiczny ze ścieżką dydaktyczną i miejscami rekreacyjnymi.
Gospodarka
[edytuj | edytuj kod]Miasto utrzymuje się głównie z lokalnego przemysłu, m.in. rolnictwa i przemysłu lekkiego. Funkcjonuje tutaj mleczarnia Sery ICC Pasłęk[21], produkująca wyroby nabiałowe na całą Polskę północną, młyn oraz suszarnia zboża.
Transport
[edytuj | edytuj kod]Przez miasto przechodzą drogi:
- S7 która jest częścią drogi krajowej nr 7: Gdańsk – Elbląg – Warszawa – Radom – Kielce – Kraków – Chyżne
Oświata
[edytuj | edytuj kod]Na terenie miasta i gminy znajdują się następujące placówki oświatowe:
– przedszkola:
- Przedszkole Samorządowe nr 1
- Przedszkole Samorządowe nr 2 im. Ludwiki Wawrzyńskiej
– szkoły podstawowe:
- Szkoła Podstawowa nr 1 im. Władysława Jagiełły
- Szkoła Podstawowa nr 2 im. Władysława Broniewskiego
- Szkoła Podstawowa nr 3 im. mjr. Henryka Sucharskiego
- Szkoła Podstawowa im. Janusza Korczaka w Rogajnach
- Szkoła Podstawowa z Oddziałami Integracyjnymi w Zielonce Pasłęckiej
– szkoły średnie:
- Zespół Szkół w Pasłęku (w jego skład wchodzą: Liceum Ogólnokształcące im. Bohaterów Grunwaldu, 1 Technikum, 1 Branżowa Szkoła I Stopnia i Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych)[22]
- Zespół Szkół Ekonomicznych i Technicznych w Pasłęku
- Zespół Szkół Zawodowych w Pasłęku
Wspólnoty wyznaniowe
[edytuj | edytuj kod]Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące Kościoły i związki wyznaniowe:
- Kościół Chrześcijan Baptystów:
- Kościół Ewangelicko-Augsburski:
- filiał parafii w Ostródzie – kościół św. Jerzego, ul. Bohaterów Westerplatte 11a[24]
- Kościół greckokatolicki:
- Kościół rzymskokatolicki:
- Kościół Zielonoświątkowy:
- zbór w Pasłęku[26]
- Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny:
- Świadkowie Jehowy:
- zbór Pasłęk (Salą Królestwa ul. Strażacka 8A)[28]
Ciekawostki
[edytuj | edytuj kod]- Taksówkarze z Pasłęka byli inspiracją do nakręcenia filmu „Wielki Szu” w reżyserii Sylwestra Chęcińskiego[29][30].
- Miejscowość ze względu na jej dobrze zachowaną starówkę porównuje się z miastem Rothenburg[31][32].
- W latach 1957–1963 prowadzono prace wiertnicze i badania karotażowe w otworach wiertniczych w poszukiwaniu rud uranu. Przy okazji świadczenia tych prac wykryto przejawy mineralizacji uranowej w głęboko zalegających strukturach geologicznych[potrzebny przypis] na Niżu Polskim, m.in. w rejonie Pasłęka (w 1958, zawartość uranu w próbkach punktowych wahała się w granicach 420-8400 gram/tonę)[33]. Ze względu na grubą pokrywę osadów czwartorzędowych zrezygnowano tam jednak z przeprowadzania podziemnych prac rozpoznawczych i sporządzono jedynie dokumentację złóż w oparciu o badania rdzeni z otworów wiertniczych.[potrzebny przypis]
Sport
[edytuj | edytuj kod]Polonia Pasłęk
[edytuj | edytuj kod]W mieście swą siedzibę ma Polonia Pasłęk – klub wielosekcyjny. Początkowo klub funkcjonował pod nazwą Związkowy Klub Sportowy Ogniwo Pasłęk. Pierwszym prezesem został Jan Czymbor. Obok piłki nożnej funkcjonują między innymi siatkówka i sekcja motorowa, w kolejnych latach powstają koszykówka, kick-boxing i lekkoatletyka. W 1957 roku zmieniono nazwę na Miejski Klub Sportowy Polonia Pasłęk z prezesem Bogdanem Korzeniowskim. Rok 1980 przyniósł kolejną zmianę nazwy Międzyzakładowy Ludowy Klub Sportowy Polonia Pasłęk. W 1999 roku piłkarze Polonii awansowali do IV ligi.
- Sekcja koszykówki z trenerem Krzysztofem Kowalem osiągająca w rozgrywkach kategorii wiekowej kadet bardzo dobre wyniki w rozgrywkach wojewódzkich i powiatowych.
- Sekcja piłkarska
Aktualnie Polonia Pasłęk występuje w lidze okręgowej, w grupie warmińsko-mazurskiej II.
Klub Sportowy Polonia Pasłęk, rok założenia 1950, Barwy klubowe: niebiesko-biało-czerwone
- Najwyższa klasa rozgrywkowa IV liga
Stadion Miejski w Pasłęku został gruntownie przebudowany w latach 2011–2012. Pojemność trybun po modernizacji wynosi 1450 miejsc. W ramach inwestycji powstała również bieżnia tartanowa oraz oświetlenie. Rewitalizacji doczekała się również murawa piłkarska. Gmina Pasłęk na realizację tego przedsięwzięcia otrzymała dofinansowanie ze środków Funduszu Rozwoju Kultury Fizycznej w ramach „Wojewódzkiego wieloletniego programu rozwoju bazy sportowej”. Przyznana kwota to 950 tys. zł (200 tys. zł w roku 2011 i 750 tys. zł w roku 2012)[34].
Strzelnica
[edytuj | edytuj kod]Strzelnica myśliwska w Gołąbkach k. Pasłęka powstała na terenie K.Ł. „Bóbr” w Pasłęku i stanowi własność tego koła. Pełni też funkcję Okręgowej Strzelnicy Myśliwskiej Okręgu Elbląskiego. Jest pięknie położona i utrzymana. Można na niej sprawnie przeprowadzić wszystkie konkurencje strzelań myśliwskich. Kilka lat z rzędu drużyna reprezentująca K.Ł. „Bóbr” składająca się z trzech zawodników wygrywa Mistrzostwa Okręgu Elbląskiego i reprezentuje okręg na Krajowym Konkursie Kół Łowieckich.
Golf
[edytuj | edytuj kod]Pole golfowe Sand Valley powstało w latach 2006–2009. Codzienne prace konstrukcyjne i kształtujące pole prowadzone były przez Tonego Ristole. To właśnie jego rzemiosło widać we wszystkich detalach pola. Natomiast Lassi Pekka Tilander i Kai Hulkkonen odpowiadali za wytyczenie fairwayów i sporządzenie projektu komponujące pole golfowe z naturalną rzeźbą terenu. Pole Golfowe znajduje się przy drodze ekspresowej E7 kilkaset metrów od zjazdu z węzła Pasłęk północ.
Media
[edytuj | edytuj kod]Portale internetowe
[edytuj | edytuj kod]- Głos Pasłęka
Współpraca międzynarodowa
[edytuj | edytuj kod]Miasta i gminy partnerskie[35]:
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). [dostęp 2009-10-01].
- ↑ Prūsas tāutaskarti [online], prusaspira.org [dostęp 2023-05-01] .
- ↑ Pasłęk w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-01-12] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ Tadeusz Oracki: Ostróda w okresie lenna pruskiego. Kształtowanie nowej administracji, w: Ostróda. Z dziejów miasta i okolic, red. nacz. Andrzej Wakar. Wydawnictwo „Pojezierze”, Olsztyn 1976, s. 85, 86.
- ↑ „Zapiski Historyczne. Kwartalnik poświęcony historii Pomorza”, tom XXX, zeszyt 2, red. Marian Biskup. Towarzystwo Naukowe w Toruniu, Toruń 1965, s. 23.
- ↑ Tadeusz Łepkowski (red. nacz.): Mały słownik historii Polski, wyd. III. Państwowe Wydawnictwo „Wiedza Powszechna”, Warszawa 1964, s. 269.
- ↑ Regiony fizycznogeograficzne Polski po zmianach z 2018 r. [online], warmaz.pl [dostęp 2023-05-01] (pol.).
- ↑ a b c d Jacek Wysocki , Rafał Solecki , Piotr Szkiłądź , Otoczenie zamku w Pasłęku w świetle badań archeologicznych, „Archaeologia Historica Polona”, 26, 2018, s. 301–318, DOI: 10.12775/AHP.2018.015, ISSN 1425-3534 [dostęp 2024-07-22] (pol.).
- ↑ http://historia-wyzynaelblaska.pl/pas--k.html%7Ctitle=Pasłęk – Historia Wysoczyzny Elbląskiej.
- ↑ Rusiński, s. 4.
- ↑ Piotr Skurzyński: „Warmia, Mazury, Suwalszczyzna”, Wyd. Sport i Turystyka – Muza S.A., Warszawa 2004, s. 62–63, ISBN 83-7200-631-8.
- ↑ Andreas Kossert, „Prusy Wschodnie. Historia i mit”, Wyd. nauk. Scholar, Warszawa 2009, ISBN 978-83-7383-354-8.
- ↑ Jan Bałdowski „Warmia i Mazury, mały przewodnik” Wydawnictwo Sport i Turystyka Warszawa 1977 s. 170–171.
- ↑ „Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939–1945” Sport i Turystyka 1988, ISBN 83-217-2709-3, s. 182.
- ↑ Lew Kopielew: Aufbewahren für alle Zeit! Nachwort von Heinrich Böll (Autobiographie Teil 2) (1976).
- ↑ Marek Nowotka , Migracje ludności na pograniczu kurpiowsko-mazurskim [online], 8 kwietnia 2009 [dostęp 2020-05-05] [zarchiwizowane z adresu 2021-03-06] .
- ↑ Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. (M.P. z 1946 r. nr 44, poz. 85).
- ↑ Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2014 r. Stan w dniu 30.VI.2014 r. GUS 2014, s. 98.
- ↑ Pasłęk w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-01-12] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ Orgel der Pfarrkirche St. Bartholomäus / Organy kościoła parafialnego pw. św. Bartłomieja. Baltisches Orgel Centrum. [dostęp 2014-05-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-01-07)].
- ↑ SERY ICC Pasłęk Sp. z o.o. | Działać, aby żywić ludzi [online], SERY ICC Pasłęk Sp. z o.o. [dostęp 2022-12-28] (pol.).
- ↑ Zespół Szkół w Pasłęku [online], zspaslek.edu.pl [dostęp 2017-11-25] .
- ↑ Zbór w Elblągu [online], elblag.baptysci.pl [dostęp 2023-08-07] .
- ↑ Pasłęk [online], luteranie.pl [dostęp 2023-08-07] .
- ↑ Pasłęk [online], cerkiew.org [dostęp 2023-08-07] .
- ↑ Znajdź Kościół [online], kz.pl [dostęp 2023-08-07] .
- ↑ Dekanat gdański [online], orthodox.pl [dostęp 2023-08-07] .
- ↑ Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-19] .
- ↑ Uroczysty pokaz „Wielkiego Szu” [online], pisf.pl, 17 września 2014 [dostęp 2019-04-02] [zarchiwizowane z adresu 2021-03-02], Cytat: Mieszkałem przez pewien czas w małym miasteczku – Pasłęku i tam było dwóch oszustów, do których przyjeżdżali najwięksi kozacy z Polski i z nimi przegrywali. Zaprzyjaźniłem się z nimi, co dało mi możliwość obserwowania ich w akcji – wspominał scenarzysta, Jan Purzycki. (pol.).
- ↑ Jerzy P. , Wielki Szu w Pasłęku [online], glospasleka.pl, 4 sierpnia 2015 [dostęp 2019-04-02] (pol.).
- ↑ Rothenburg Wschodu
- Lech Słodownik , Z wycieczką do „Miasta na Górze”, dziennikelblaski.pl, 26 czerwca 1913 [dostęp 2019-04-02] (pol.).
- ↑ niem. Ostpreußische Rothenburg (Wschodniopruski Rothenburg)
- Robert Helwig , Pr. Holland. Das ostpreußische Rothenburg (Pasłęk. Wschodniopruski Rothenburg), „Ostpreußen-Warte” (6), ahnen-spuren.de, marzec 1953, s. 6, 8 [dostęp 2019-04-02], Cytat: Man hat Pr. Holland nämlich das ostpreußische Rothenburg genannt. (niem.).
- 1.2 Rothenburg, [w:] Richard Deiss , Elbflorenz und Sprayathen: 555 Städtebeinamen und Stadtklischees von Blechbudenhausen bis Schlicktown, BoD – Books on Demand, 2010, s. 15, ISBN 978-3-8391-1374-5 [dostęp 2019-04-02] (niem.).
- ↑ Mirosław Zdulski , Źródła do dziejów kopalnictwa uranowego w Polsce, Wyd. DiG, styczeń 2000, s. 74, ISBN 978-83-7181-139-5 [dostęp 2019-04-02] (pol.).
- ↑ Moda na sport [online] [dostęp 2012-04-17] .
- ↑ Współpraca z zagranicą – Urząd Miejski w Pasłęku [online], paslek-um.bip-wm.pl [dostęp 2019-04-02] .
- ↑ Kreisgemeinschaft Pr. Holland.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Władysław Rusiński: Osady tzw. „olędrów” w dawnym województwie poznańskim. Kraków: 1947.
- Tomasz Darmochwał, Marek Jacek Rumiński: Warmia Mazury, przewodnik, Białystok: Agencja TD, 1996. ISBN 83-902165-0-7, s. 46–48
- Długokęcki Wiesław, Pasłęk jako ośrodek administracyjny i gospodarczy zakonu krzyżackiego, [w:] Pasłęk, 1997, s. 267–272.
- Długokęcki Wiesław, Dzieje miasta Pasłęka w latach 1297–1454, [w:] Pasłęk, 1997, s. 255–266.
- Długokęcki Wiesław, Dzieje polityczne Pasłęka w okresie Związku Pruskiego i wojny trzynastoletniej, [w:] Pasłęk, 1997, s. 273–227
- ZABYTKOWY PASŁĘK
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Holąd Pruski, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. III: Haag – Kępy, Warszawa 1882, s. 95 .
- Pasłęk, czyli silva rerum miasta: historia, zabytki, ludzie [online], Pasłęk [dostęp 2019-04-01] (pol.).