Rosalind Franklin
![]() Rosalind Franklin (1955) | |
Imię i nazwisko urodzenia |
Rosalind Elsie Franklin |
---|---|
Data i miejsce urodzenia |
25 lipca 1920 |
Data i miejsce śmierci |
16 kwietnia 1958 |
Przyczyna śmierci | |
Miejsce spoczynku | |
Zawód, zajęcie |
chemiczka, biofizyczka, krystalografka |
Alma Mater | |
Rodzice |
Ellis Arthur Franklin, |
Rosalind Elsie Franklin (ur. 25 lipca 1920 w Notting Hill, zm. 16 kwietnia 1958 w Chelsea) – brytyjska biofizyczka i specjalistka w dziedzinie rentgenografii strukturalnej, współodkrywczyni podwójnej helisy DNA[1][2], doktor na Uniwersytecie Cambridge.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodzona w Anglii, w rodzinie żydowskiej. W 1938[3], wieku 21 lat, została absolwentką Newnham College Uniwersytetu Cambridge, a w wieku 26 lat obroniła doktorat z dziedziny chemii fizycznej.
Pracowała w Brytyjskim Towarzystwie Badań nad Wykorzystaniem Węgla oraz w paryskim Krajowym Centrum Badań Naukowych, gdzie nauczyła się analizy budowy cząsteczek chemicznych za pomocą rentgenografii strukturalnej, którą to technikę znacznie udoskonaliła. Dokonała tego, pracując w King’s College wraz z Maurice’em Wilkinsem[4].
Jej autorstwa był dokładny rentgenogram sodowej soli DNA[4], który legł u podstaw pracy Jamesa Deweya Watsona i Francisa Harry’ego Comptona Cricka (laureaci wraz z Maurice’em Hugh Frederickiem Wilkinsem Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny za rok 1962). Istnieje kontrowersja dotycząca etyki zachowania dyrektora Cavendish Laboratory sir Williama Lawrence’a Bragga i Maurice’a Wilkinsa, którzy udostępnili rentgenogramy Franklin Crickowi i Watsonowi bez jej wiedzy[3]. Mimo iż była ona niewątpliwie współtwórczynią odkrycia struktury DNA, jej nazwisko nie zostało uwzględnione w werdykcie Komitetu Noblowskiego, gdyż nie żyła już w momencie przyznania nagrody Francisowi Crickowi, Jamesowi Watsonowi i Maurice’owi Wilkinsowi, jednak autorzy przyznali – już po otrzymaniu nagrody, że bez jej zdjęć i opisów nie stworzyliby poprawnego modelu. Przenosząc się do Birkbeck College w roku 1953, Franklin porzuciła badania nad DNA i zajęła się badaniem wirusów[4] (konkretnie wirusa mozaiki tytoniu), gdzie miała dość znaczące dokonania.
Zmarła na raka jajnika w wieku 37 lat. Nowotwór był prawdopodobnie spowodowany ciągłą ekspozycją na promieniowanie rentgenowskie w trakcie prowadzenia przez nią badań naukowych. Ostatnie tygodnie swojego życia, mimo świadomości powagi swojego stanu, spędzała w laboratorium, dokonując ekspertyz mikrobiologicznych.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Horace Freeland Judson , The eighth day of creation: makers of the revolution in biology, Plainview, N.Y.: CSHL Press, 1996, s. 51–169, ISBN 0-87969-477-7 (ang.).
- ↑ Watson JD , Crick FHC , Molecular Structure of Nucleic Acids: A Structure for Deoxyribose Nucleic Acid, „Nature”, 4356 (171), 1953, s. 737–738, DOI: 10.1038/171737a0 [zarchiwizowane z adresu 2003-08-01] (ang.).
- ↑ a b Rosalind Franklin: niezwykła historia jednego zdjęcia [online], Blog FlyNerd.pl, 16 stycznia 2019 [dostęp 2023-04-02] (pol.).
- ↑ a b c Tadeusz Nowak (red.), Oksfordzki słownik biograficzny, Warszawa: Bertelsmann Media, 1999, s. 158, ISBN 83-7227-109-7 (pol.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Lynne Elkin: Rosalind Elsie Franklin 1920-1958. [dostęp 2012-02-28]. (ang.).
- Stephen Franklin: My aunt, the DNA pioneer. [dostęp 2012-02-28]. (ang.).
- ISNI: 0000000066799514
- VIAF: 5856648, 889159248159204870000
- LCCN: n2001016339
- GND: 12408544X
- NDL: 00620682
- LIBRIS: 0xbfk45j01x4337
- BnF: 14486659t
- SUDOC: 083368078
- NKC: xx0059521
- BNE: XX1305459
- NTA: 073528498
- BIBSYS: 2111890
- PLWABN: 9810629930805606
- OBIN: 37431
- J9U: 987007261379805171
- NSK: 000403274
- CONOR: 137264227
- ΕΒΕ: 325314