Sokrates Scholastyk
![]() |
Ten artykuł od 2020-09 zawiera treści, przy których brakuje odnośników do źródeł. |
Sokrates Scholastyk (gr. Σωκράτης Σχολαστικός; ur. ok. 380[1] w Konstantynopolu, zm. ok. 450) – historyk Kościoła starożytnego.
Życie
[edytuj | edytuj kod]Był najprawdopodobniej Grekiem, wywodzącym się z elity Konstantynopola. Otrzymał staranne wykształcenie klasyczne, będąc uczniem dwóch pogańskich filozofów: Helladiosa i Ammoniosa. Został prawnikiem, o czym świadczy przydomek „scholastyk”, co w starożytności oznaczało „człowieka o prawniczym wykształceniu”. W związku ze swoim zawodem dobrze znał łacinę.
Sokrates Scholastyk był autorem dzieła Historia Kościoła, napisanego w języku greckim i wydanego w siedmiu tomach, będącego kontynuacją podobnego, wcześniejszego dzieła Euzebiusza z Cezarei. Opisał w nim dzieje Kościoła w latach 305–439. Przy jego pisaniu korzystał z archiwów państwowych oraz z tekstów wcześniejszych historyków (takich jak np. wspomniany już Euzebiusz), ale również opierał się na relacjach naocznych świadków oraz sięgał do dokumentów (np. protokołów i uchwał synodów). Korzystał z licznych źródeł, podchodząc jednocześnie do nich krytycznie – gdy uznał, że nie zasługują na zaufanie, nie korzystał z nich przy redakcji drugiego wydania swego dzieła. Historycy uznają, że nie miał zbyt dużego pojęcia o teologii, co jest widoczne w jego opisach dziejów różnych sporów teologicznych IV wieku.
Mimo że sam określał się jako kontynuator Euzebiusza, to deklarował również, że nie zamierza dbać o kunsztowny styl, a jego celem jest dotarcie do prawdy i przekazanie jej nawet mniej wyrobionym czytelnikom. W opisach starał się być bezstronny, nie stronił także od przedstawiania wydarzeń z historii świeckiej, wyraźnie łącząc dzieje Kościoła z dziejami imperium rzymskiego. Podejrzewa się również, że należał do sekty nowacjan, gdyż w swoim dziele wyraża wyraźną sympatię do tej sekty.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Tekst grecki: Ekklesiastike Historia, w: PG 67, col. 29-872.
Przekłady w języku polskim
[edytuj | edytuj kod]- Sokrates Scholastyk, Historia kościelna (fragm.), przeł. Andrzej Bober [w:] Światła ekumeny. Antologia patrystyczna, oprac. Andrzej Bober, Kraków 1965, s.144-149.
- Sokrates Scholastyk, Historia Kościoła, Z języka greckiego przełożył, wstęp i kom. Stefan Kazikowski. Warszawa 1972 (wyd. 2 rozszerzone: wstęp Ewa Wipszycka, kom. A. Ziółkowski, wyd. 2, Warszawa 1986).
- Sokrates Scholastyk, Historia Kościoła (fragm.), przeł. Stefan Kazikowski, [w:] Kraje i kultury śródziemnomorskie, wybór tekstów, opracowanie i tłumaczenie Jerzy Hauziński, Poznań 1990. Średniowiecze powszechne od VI do połowy XV wieku, t. 1, Wykaz tekstów źródłowych, pod redakcją Gerarda Labudy, s.25.
- Sokrates Scholastyk, Historia Kościoła (fragm.), przeł. Stefan Kazikowski, [w:] Do Ziemi Świętej, wybór wstęp, wprowadzenia i opracowanie Piotr Iwaszkiewicz, przedmowa ks. Marek Starowieyski, Kraków 1996. Ojcowie Żywi, t.13, s.63-71.
Opracowania
[edytuj | edytuj kod]- Drączkowski F. ks., Patrologia, Wydawnictwo Diecezji Pelplińskiej "Bernardinum", Pelplin 1998, s. 136-137, ISBN 83-87668-31-1
- Grzywaczewski J. ks., Porozmawiajmy o początkach chrześcijaństwa, Wydawnictwo Sióstr Loretanek, Warszawa 1999, s. 95-97, ISBN 83-7257-002-7.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Janusz Danecki: Arabowie. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 2001, s. 55. ISBN 83-06-02878-3.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Historia Kościoła w jęz. greckim i angielskim - on-line
- Angielskie tłumaczenie Historii Kościoła (razem z Historią Kościoła Sozomena)
- Inne angielskie tłumaczenie, wygodniejsze w użyciu: Ecclesiastical History
- Teksty patrystyczne wydane przez IW PAX. jezuici.pl.
- Historia kościelna. pistis.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-07-12)]. (pol.)
- ISNI: 0000000116471702
- VIAF: 107158790626238851415, 87806342, 8963159477906127990001, 3720168048990038410009, 4980167867515423060003, 267197267, 22180808
- LCCN: n85035333
- GND: 118748742
- LIBRIS: qn245w383jl172f
- BnF: 121606266
- SUDOC: 030127874
- SBN: TO0V153410
- NLA: 35961059
- NKC: jn19990008061
- BNE: XX1124807
- NTA: 073212237
- BIBSYS: 90378428
- CiNii: DA0104328X
- Open Library: OL1412321A
- PLWABN: 9810691758105606
- NUKAT: n97007834
- J9U: 987007268099605171
- CANTIC: a11037696
- CONOR: 212443235
- ΕΒΕ: 169372