Vincenzo Bellini
![]() Giuseppe Tivoli, Portret Vincenzo Belliniego | |
Imię i nazwisko |
Vincenzo Salvatore Carmelo Francesco Bellini |
---|---|
Data i miejsce urodzenia | |
Data i miejsce śmierci | |
Gatunki | |
Zawód |
Vincenzo Salvatore Carmelo Francesco Bellini (ur. 3 listopada 1801 w Katanii na Sycylii, zm. 23 września 1835 w Puteaux) – włoski kompozytor operowy szkoły neapolitańskiej.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Bellini pochodził z rodziny muzyków; pierwszymi jego nauczycielami byli ojciec Rosario i dziadek Vincenzo Tobia. Okazawszy legendarny talent muzyczny już w dzieciństwie, uzyskał stypendium miasta na studia w konserwatorium w Neapolu u Nicola Antonio Zingarellego, który zachęcał Belliniego do studiów kompozytorów klasycznych, ale i dzieł orkiestralnych Haydna i Mozarta. Zingarelli kształtował w Bellinim umiłowanie melodii prostych o dużej sile wyrazu, za to bez sztucznego artyzmu i upiększeń, zgodnie z zasadami szkoły neapolitańskiej. Tu też pozyskał wiernego mu na całe życie przyjaciela i późniejszego biografa Francesco Florimo.
Działał początkowo jako kompozytor muzyki instrumentalnej i kościelnej, lecz już w czasie studiów, w 1825 roku, stworzył swoją pierwszą operę Adelson i Salvini (Adelson e Salvini). Kolejne dzieło sceniczne powstało w 1826 roku na zamówienie Teatru San Carlo w Neapolu, była to opera Bianka i Gernando (Bianca e Gernando); wznowiono ją po dwóch latach w Genui w nowej wersji, pod tytułem Bianka i Fernando (Bianca e Fernando). Kolejne zamówienie otrzymał od mediolańskiej La Scali, dla której w 1827 roku napisał Pirata (Il Pirata) z librettem Felice Romaniego. Romani był także autorem librett kolejnych sześciu dzieł Belliniego: Nieznajomej (La Straniera, 1829), Zairy (1829), Capuletich i Montecchich (I Capuleti e i Montecchi, 1830), Lunatyczki (La Sonnambula, 1831), Normy (1831) i Beatrycze z Tendy (Beatrice di Tenda, 1833).
W 1833 roku Bellini przeniósł się do Paryża, gdzie dwa lata później skomponował swą ostatnią operę Purytanie (I Puritani, 1835). W Paryżu zaprzyjaźnił się m.in. z młodszym o 8 lat Chopinem; dzieła Belliniego wywarły istotny wpływ na jego twórczość. Zmarł nagle po krótkiej chorobie, co dało powód do plotek i podejrzeń o otrucie. Pochowano Belliniego na paryskim cmentarzu Père-Lachaise, gdzie potem, niedaleko od jego grobu, spoczęły zwłoki Chopina i Cherubiniego. W 40-lecie śmierci Belliniego jego szczątki przeniesiono do grobowca w katedrze św. Agaty w rodzinnej Katanii, pozostawiając mauzoleum w Paryżu. Pamiątki po Bellinim i jego rękopisy są zgromadzone w mieszczącym się w Katanii Muzeum Belliniego.
Bellini pisał w stylu bel canto; był obok Donizettiego najważniejszym przed Verdim twórcą włoskiej opery romantycznej. Charakterystyczna dla Belliniego jest jego inwencja melodyczna, która znalazła uznanie Berlioza i Wagnera. Wykonawcami głównych partii w operach Belliniego byli najwybitniejsi śpiewacy jego czasów, m.in. tenor Giovanni Battista Rubini, soprany Henriette Méric-Lalande, Giuditta Pasta, Giulia Grisi, mezzosopran Giuditta Grisi. Muzyka Belliniego wywarła silny wpływ na twórczość Giuseppe Verdiego, który w operach Belliniego cenił zwłaszcza „prawdę i potęgę deklamacji”[1].
Najważniejsze utwory
[edytuj | edytuj kod]Opery
[edytuj | edytuj kod]- 1825: Adelson i Salvini (Adelson e Salvini)
- 1826: Bianka i Gernando (Bianca e Gernando)
- 1827: Pirat (Il Pirata)
- 1829: Nieznajoma (La Straniera)
- 1829: Zaira
- 1830: Capuleti i Montecchi (I Capuleti e i Montecchi)
- 1831: Lunatyczka (La Sonnambula)
- 1831: Norma
- 1833: Beatrycze z Tendy (Beatrice di Tenda)
- 1835: Purytanie (I Puritani)
Muzyka kościelna
[edytuj | edytuj kod]- Msza C-dur na 2 soprany, tenor, bas i orkiestrę (1818)
- Msza a-moll na sopran, alt, tenor, bas, chór czterogłosowy i orkiestrę (1821?)
- Credo C-dur na chór czterogłosowy i orkiestrę (1825)
- Te Deum na chór czterogłosowy i orkiestrę (1825)
Utwory instrumentalne
[edytuj | edytuj kod]- 8 symfonii młodzieńczych (ok. 1820)
- Koncert na obój i orkiestrę Es-dur (ok. 1820)
- Sonata G-dur na organy
Pieśni
[edytuj | edytuj kod]Wydano łącznie piętnaście pieśni autorstwa Belliniego w trzech zestawieniach. Najsłynniejszą z nich jest arietta Vaga luna, che inargenti którą uwiecznili w nagraniach tacy śpiewacy jak Luciano Pavarotti czy Cecilia Bartolli.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Piotr Kamiński: Tysiąc i jedna opera. Kraków: PWM, 2008. ISBN 978-83-224-0901-5.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Vincenzo Bellini – twórczość tego autora dostępna w bibliotece cyfrowej International Music Score Library Project
- Vincenzo Bellini – nuty tego kompozytora dostępne w bibliotece cyfrowej Choral Public Domain Library (ChoralWiki)
- Vincenzo Bellini w serwisie Polona.pl
- ISNI: 0000000121291204
- VIAF: 39560983
- LCCN: n80122768
- GND: 118655191
- NDL: 00620345
- LIBRIS: khwz0rx34cd6s33
- BnF: 13891318z
- SUDOC: 028609069
- SBN: CFIV023557
- NLA: 35017118
- NKC: jn20000600787
- BNE: XX1050860
- NTA: 067524206
- BIBSYS: 90598283
- CiNii: DA04898160
- Open Library: OL54679A
- PLWABN: 9810622158905606
- NUKAT: n97039786
- J9U: 987007258479705171
- PTBNP: 42355
- CANTIC: a10447908
- LNB: 000035667
- NSK: 000101664
- BNA: 000034198
- CONOR: 18603107
- BNC: 000047381
- ΕΒΕ: 212156
- BLBNB: 000612045
- KRNLK: KAC199602104
- LIH: LNB:Hj1;=BJ
- RISM: people/11648