روسی سلطنت وچ قازقستان
روسی سلطنت وچ قازقستان | |
---|---|
رقبہ تے آبادی | |
حکمران | |
قیام تے اقتدار | |
تاریخ | |
ویلے دیاں حدبندیاں | |
ترمیم ![]() |
روسی تاجر تے فوجی 17واں صدی وچ قازق علاقے دے شمال مغربی کنارے اُتے ظاہر ہونا شروع ہوئے، جدوں کازاکاں نے قلعے قائم کيتے جو بعد وچ اورال (تےالسک) تے اتیراؤ (گوریف) دے شہر بن گئے۔ روسی قازق علاقے اُتے قبضہ کرنے وچ کامیاب ہو گئے کیونجے خانات کالمیکس ( اورات ، زنگار ) دے زیر قبضہ سن، جنہاں نے 16واں صدی دے آخر وچ مشرق توں قازق علاقے وچ جانا شروع کر دتا سی۔ مغرب دی طرف مجبور کيتا گیا جسنوں اوہ اپنا عظیم اعتکاف کہندے نيں، قازق تیزی توں کالمیکس تے روسیاں دے درمیان پھنس گئے۔ قازق گروہاں وچوں دو اورات ہنٹائی جی اُتے منحصر سن ۔ 1730 وچ ابوالخیر نے، جو کم گروہ دے خاناں وچوں اک سی، روس توں مدد طلب کيتی۔ بھانويں ابوالخیر دا ارادہ مضبوط کالمیکاں دے خلاف اک عارضی اتحاد قائم کرنا سی، لیکن اس دے فیصلے دے نتیجے وچ روسیاں نے لیزر ہارڈ اُتے مستقل کنٹرول حاصل کر ليا۔ روسیاں نے 1798 تک مڈل ہارڈ نوں فتح کر ليا، لیکن عظیم گروہ 1820 دی دہائی تک خود مختار رہنے وچ کامیاب رہیا، جدوں جنوب وچ پھیلدے ہوئے کوکند خانت نے عظیم گروہ خاناں نوں روسی تحفظ دا انتخاب کرنے اُتے مجبور کیا، جو کہ دو برائیاں توں کم معلوم ہُندا سی۔
روس دی طرف توں قازقستان دی فتح 19واں صدی وچ متعدد بغاوتاں تے جنگاں دی وجہ توں سست پڑ گئی۔ مثال دے طور پر، 1836–1838 وچ اساتائے تیمانولی تے مخمبیٹ یوٹیمیسولی دی بغاوتاں تے 1847–1858 وچ ایسٹ کوٹیبرولی دی قیادت وچ جنگ، نوآبادیاتی مخالف مزاحمت دے ایداں دے ہی کچھ واقعات سن ۔ [۱]
1863 وچ روسی سلطنت نے اک نويں شاہی پالیسی دی وضاحت کيتی، جس دا اعلان گورچاکوف سرکلر وچ کيتا گیا، جس وچ سلطنت دی سرحداں اُتے "پریشان کن" علاقےآں نوں الحاق کرنے دے حق اُتے زور دتا۔ [۲] اس پالیسی نے فوری طور اُتے بقیہ وسطی ایشیاء اُتے روس دی فتح تے دو انتظامی ضلعے، روسی ترکستان دے جنرل-گوبرنیٹرستوو ( گورنر-جنرل شپ ) تے سٹیپے دے قیام دا باعث بنیا۔ موجودہ قازقستان دا زیادہ تر حصہ سٹیپ ڈسٹرکٹ وچ سی، تے موجودہ جنوبی قازقستان دے کچھ حصے، بشمول الماندی (ورنی)، گورنر جنرل شپ وچ سن ۔
19واں صدی دے اوائل وچ ، روسی قلعےآں دی تعمیر نے قازق روايتی معیشت اُتے تباہ کن اثر ڈالنا شروع کر دتا جس نے کدی وسیع علاقے نوں محدود کر دتا جس اُتے خانہ بدوش قبیلے اپنے ریوڑ تے ریوڑ نوں چلا سکدے سن ۔ خانہ بدوشیت دی آخری رکاوٹ 1890 دی دہائی وچ شروع ہوئی، جدوں بوہت سارے روسی آباد کاراں نوں شمالی تے مشرقی قازقستان دی زرخیز زمیناں وچ متعارف کرایا گیا۔ 1906 وچ اورینبرگ تے تاشقند دے درمیان ٹرانس ارال ریلوے مکمل ہو گئی، جس توں سیمیرچی دی زرخیز زمیناں اُتے روسی نوآبادیات نوں ہور سہولت فراہم کيتی گئی۔ 1906 تے 1912 دے درمیان، روسی وزیر داخلہ پیٹر سٹولپین دی اصلاحات دے حصے دے طور اُتے ڈیڑھ ملین توں زیادہ روسی فارماں دا آغاز کيتا گیا، جس نے چرائی زمین اُتے قبضہ کر کے تے پانی دے نایاب وسائل نوں استعمال کر کے روايتی قازق طرز زندگی اُتے بہت زیادہ دباؤ ڈالیا۔ روسی بستیاں نے خانہ بدوش موسمی تبدیلی دے بنیادی طور اُتے اہم رستےآں نوں مسخ کر دتا اے جنہاں نوں قازق کئی صدیاں توں استعمال کر رہے نيں۔ قازقاں دے پالے ہوئے مویشیاں دا روسی تخصیص کوئی معمولی گل نئيں سی، جداں کہ نوجوان قازق سوانیاں نوں قبیلے توں جبری طور اُتے غلام یا تفریحی کم کرنے دے لئی وکھ کر دتا گیا سی۔
بھکھ تے بے گھر ہونے دے بعد، بوہت سارے قازق روسی سامراجی فوج وچ بھرتی ہونے دے خلاف عام وسطی ایشیائی بغاوت وچ شامل ہوئے، جس دا حکم زار نے جولائی 1916 وچ پہلی جنگ عظیم وچ جرمنی دے خلاف کوششاں دے اک حصے دے طور اُتے دتا سی۔ 1916 دے اواخر وچ ، روسی افواج نے وسط ایشیائی باشندےآں دی زمیناں اُتے قبضے دے لئی وسیع پیمانے اُتے مسلح مزاحمت نوں بے دردی توں دبا دتا۔ ہزاراں قازق مارے گئے، تے ہزاراں دوسرے چین تے منگولیا بھج گئے۔ کچھ کامیاب ہوئے، لیکن بوہت سارے ناکام ہوئے تے سفر وچ ہی دم توڑ گئے۔
ہور ویکھو
[سودھو]حوالے
[سودھو]- ↑ Ablet Kamalov: Links across time: Taranchis during the uprising of 1916 in Semirech’e and the “Atu” massacre of 1918, in: Alexander Morrison/Cloé Drieu/Aminat Chokobaeva (eds.): The Central Asian Revolt of 1916: A Collapsing Empire in the Age of War and Revolution, Manchester: Manchester University Press, 2019, p. 239.
- ↑ Martha Brill Olcott: The Kazakhs, Stanford (CA): Hoover Press, 1995, p. 75.