سینا خاندان
Sena Empire | |||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
CE 1070–CE 1230 | |||||||||||||||
![]() Map of the Sena Empire.[۱] | |||||||||||||||
دار الحکومت | Gauda, Bikrampur, Nabءwip, Lakhnauti, Vijaynagar | ||||||||||||||
عام زباناں | Sanskrit | ||||||||||||||
مذہب | Hinduism (Vedic Hinduism, Shaivism, Tantra, and Vaishnavism) | ||||||||||||||
حکومت | Monarchy | ||||||||||||||
تاریخی دور | Middle Kingdoms of India | ||||||||||||||
• قیام | CE 1070 | ||||||||||||||
• موقوفی نطام | CE 1230 | ||||||||||||||
آیزو 3166 رمز | [[آیزو 3166-2:|]] | ||||||||||||||
|
سینا خاندان 1070 –1230 | ||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||||||||||
سینا خاندان برصغیر پاک و ہند اُتے قرون وسطی دے ابتدائی دور وچ اک ہندو خاندان سی ، جس نے ۱۱واں تے ۱۲واں صدیاں تک بنگال توں حکومت کیتی۔ [۳] اس سلطنت نے اپنے عروج اُتے برصغیر پاک و ہند دے شمال مشرقی علاقے دا بیشتر حصہ ڈھک لیا۔ سینا خاندان دے حکمراناں نے اپنی اصل دا پتہ کرناٹک دے جنوبی ہندوستانی علاقے وچ پایا۔ [۴]
اس خاندان دا بانی سمندا سینا سی۔ اس دے بعد ہیمندا سینا آیا جس نے اقتدار اُتے قبضہ کيتا تے ۱۰۹۵ عیسوی وچ اپنے آپ نوں بادشاہ بنا لیا۔ اس دے جانشین وجے سینا (1096 ء توں 1159 ء تک حکومت کیتی) نے خاندان دی بنیاد ڈالنے وچ مدد کيتی، تے اس دا غیر معمولی طور اُتے طویل دور حکومت ۶۰ سال توں زیادہ رہیا۔ بللا سینا نے پال توں گوڑ نوں فتح کیا، بنگال ڈیلٹا دا حکمران بنا، تے نادیہ نوں وی راجگڑھ بنایا۔ باللہ سینا نے مغربی چلوکیہ سلطنت دی شہزادی رام دیوی نال شادی کيتی جس توں ظاہر ہُندا اے کہ سینا دے حکمراناں نے جنوبی ہندوستان دے نال قریبی سماجی رابطہ برقرار رکھیا۔ [۵] لکشمنا سینا نے ۱۱۷۹ وچ بللا سینا دی جگہ لی، تقریباً ۲۰ سال تک بنگال اُتے حکومت کیتی، تے سینا دی سلطنت نوں اڈیشہ ، بہار تے غالباً وارانسی تک پھیلا دتا۔ ۱۲۰۳-۱۲۰۴ عیسوی وچ ، غوری سلطنت دے ماتحت اک جرنیل بختیار خلجی نے راجگڑھ نادیہ اُتے حملہ کر کے قبضہ کر ليا۔
اصل
[سودھو]دیوپارہ پراشتی نے سینا خاندان دے بانی سمانتھا سینا نوں کرناٹک توں اک مہاجر برہماکستریہ دے طور اُتے بیان کيتا۔ [۶] 'برہما-کشتری' دی صفت توں پتہ چلدا اے کہ سینا ذات دے لحاظ توں برہمن سن جنہاں نے ہتھیاراں دا پیشہ اختیار کيتا تے کھشتری بن گئے۔ [۷] مورخ پی این چوپڑا دے مطابق سینا دے بادشاہ وی شاید بیدتا سن ۔ [۸]
سینا پالاں دی خدمت وچ سامندا دے طور اُتے رادھا وچ داخل ہوئے، غالباً سمندا سینا دے تحت۔ [۹][۱۰] پالاں دے زوال دے نال، وجئے سینا دے دور حکومت دے اختتام تک انہاں دے علاقے وچ ونگا تے وریندر دا اک حصہ شامل ہونے دے لئی پھیل گیا۔ [۱۰] پالاں نوں مکمل طور اُتے معزول کر دتا گیا، تے انہاں دے پورے علاقے نوں ۱۶۶۵ دے کچھ عرصے بعد الحاق کر ليا گیا [۱۰]
شلالیھ
[سودھو]فرید پور ضلع دے عادل پور یا ایڈل پور پرگنہ وچ ۱۸۳۸ عیسوی وچ اک تانبے دا تختہ ملیا سی تے اسنوں ایشیاٹک سوسائٹی آف بنگال نے حاصل کيتا سی، لیکن ہن ایہ تانبے مجموعہ توں غائب اے۔ تانبے دا اک اکاؤنٹ ڈکا ریویو تے ایپی گرافک انڈیکا وچ شائع ہويا سی۔ تانبے دا نوشتہ سنسکرت وچ تے گنڈا حروف وچ لکھیا گیا اے، تے تریخ ۱۱۳۶ سموال ، یا ۱۰۷۹ عیسوی دا تیسرا جیاسٹھ اے، ایشیاٹک سوسائٹی دی جنوری ۱۸۳۸ دی کارروائی وچ ، تانبے دے اک بیان وچ کہیا گیا اے کہ تیسرے سال وچ اک برہمن نوں تن پنڈ دتے گئے سن ۔ کیشوا سینا دے ایہ گرانٹ زمیندار دے حقوق دے نال دتی گئی سی، جس وچ چندر بھنڈاس یا سندربن ، جنگل وچ رہنے والے قبیلے نوں سزا دینے دا اختیار شامل اے۔ ایہ زمین کمارتالکا منڈلا دے لیلیا پنڈ وچ دتی گئی سی، جو شتاندا پدماوندی ویزیا وچ واقع اے۔ کیشوا سینا دا تانبے دا تختہ ریکارڈ کردا اے کہ بادشاہ والالا سینا، دشمناں توں، قسمت دی دیویاں نوں پالکیوں ( شیوکا ) اُتے لے گیا، جسنوں ہاتھی دے ٹسک دے عملے نے سہارا دتا۔ تے ایہ وی دسدا اے کہ وللا سینا دے بیٹے، لکشمنا سینا (۱۱۷۹-۱۲۰۵) نے وارانسی، الہ آباد، تے جنوبی سمندر دے اڈون کوسٹ اُتے فتح دے ستون تے قربانی دی چوکیاں کھڑی کیتیاں۔ تانبے دا تختہ انہاں دیہاتاں دا وی بیان کردا اے جتھے ہموار کھیتاں وچ عمدہ دھان اگایا جاندا اے، قدیم بنگال وچ رقص تے موسیقی، تے کھلدے پھُلاں توں آراستہ سوانیاں۔ کیشوا سینا دے ایڈل پور تانبے وچ درج اے کہ بادشاہ نے سبھا ورشا دے اندر دے لئی نیندی پاٹھاکا اسواردیو سرمن دے حق وچ گرانٹ دتی سی۔
معاشرہ
[سودھو]سینا دے حکمراناں نے بنگال وچ ذات پات دے نظام نوں مضبوط کيتا۔ [۱۱] بھانويں بنگال نے متھیلا دے ذات پات دے نظام توں مستعار لیا سی، لیکن بنگال وچ ذات پات اِنّی مضبوط نئيں سی جِنّی متھیلا وچ سی۔ [۱۲]
فن تعمیر
[سودھو]سینا خاندان ہندو مندراں تے خانقاہاں دی تعمیر دے لئی مشہور اے، جس وچ ڈھاکہ ، بنگلہ دیش وچ مشہور ڈھکیشوری مندر وی شامل اے۔
کشمیر وچ ، خاندان نے ممکنہ طور اُتے اک مندر وی تعمیر کيتا سی جسنوں سنکارا گوریشور دے ناں توں جانیا جاندا اے۔
سکے
[سودھو]بنگال دی سیاسی تریخ وچ ، سینا خاندان اقتدار وچ اک طاقتور حکمران خاندان سی۔ سینا دیاں تحریراں وچ کرنسی دے مختلف ناواں دا باقاعدگی توں ذکر کيتا گیا اے، جداں پران ، دھرن، ڈرامہ ۔ ایہ اصطلاحات چاندی دا سکہ جس دا وزن ۳۲ رتِیہہ (۵۶٫۶ دانے) یا کرشاپن وزنی پیمانہ دے لئی کيتا جاندا سی۔ سینا بادشاہاں تے دوسرے ہم عصر بادشاہاں دیاں تحریراں وچ کپڑڈاکا پران دی اصطلاح نوں تبادلے دے ذریعہ دے طور اُتے دیکھیا جاندا اے۔ Karpءak دا مطلب اے گائے ؛ تے 'پران' یقیناً اک قسم دا چاندی دا سکہ اے۔ مرکب 'کپرڈاکا-پرانا' توں مراد تبادلے دا اک ذریعہ اے جس دا معیار پران یا چاندی دے سکے (۵۶٫۶ دانے) دے برابر اے، لیکن جس دا اصل وچ متناسب ڈینومینیٹر توں حساب کيتا جاندا اے۔ بنگال دے روايتی ریاضی وچ پائے جانے والے جدول وچ چاندی دے اک سکے (پران یا ڈرامہ) دی بجائے ۱۲۶۰ کاؤریاں سی۔ یعنی پران تے کپڑاکا دا تناسب ۱:۱۲۸۰ اے۔ ابتدائی قرون وسطی بنگال وچ کاؤری دے وسیع پیمانے اُتے استعمال دے قابل اعتماد ثبوت پہاڑ پور تے کلگانگ ( بھاگلپور دے نیڑے بہار) وچ کھدائیاں توں ملے نيں۔ ابتدائی قرون وسطی بنگال وچ قیمتی سکےآں دی کمی تے کاؤریز دی وسیع پیمانے اُتے گردش دیکھی گئی۔ اس وقت اسکالرز نے سکےآں دی مجازی حدود دی وضاحت کرنے دی طویل کوشش کيتی اے [۱۳]
زوال
[سودھو]سانچہ:South Asia in 1175 سینا خاندان دا زوال اس خاندان دے کمزور حکمراناں دی حکومت وچ مقدر سی۔ اس خاندان دا زوال لکشمن سینا دے دور وچ شروع ہويا جو آخری اہم سینا بادشاہ سی۔ کچھ دہائیاں تک مشرقی بنگال وچ سینا بادشاہاں نے حکمرانی جاری رکھی، لیکن بنگال وچ مرکزی سیاسی طاقت مسلم غوری سلطنت دے پاس چلی گئی۔
میراث
[سودھو]- مشہور یادداشت وچ مقابلہ کيتا جاندا اے: جدید بیدتا دے نسب نامے سینا نوں اپنے ہونے دا دعویٰ کردے نيں جنہاں اُتے کچھ برہمن نسباں نے اتفاق کيتا اے لیکن کائستھ والےآں نے اسنوں مسترد کر دتا اے۔ [۱۶][۱۷]
ادب
[سودھو]سینا دے حکمران وی ادب دے وڈے سرپرست سن ۔ پالیا خاندان تے سینا خاندان دے دوران بنگالی زبان وچ وڈی ترقی دیکھی گئی۔ کچھ بنگالی مصنفاں دا خیال اے کہ جے دیوا ، سنسکرت دے مشہور شاعر تے گیتا گووندا دے مصنف، لکشمن سینا دے دربار وچ پنچرتن (پنج جواہرات) وچوں اک سن ۔ دھوئین - خود سینا خاندان دے اک نامور درباری شاعر - نے لکشمن سینا دے دربار وچ نو جواہرات (رتنا) دا ذکر کیا، جنہاں وچوں ایہ سن :
- گووردھنا
- سرانہ
- جے دیوا
- اماپتی
- دھوئی / دھوئین کاویراجہ [۱۸]
ہور ویکھو
[سودھو]- ڈھکیشوری ماندا مندر، کمورٹولی
- بنگال دی تریخ
- ہندوستان دی تریخ
- ایڈل پور کاپرپلیٹ
حوالے
[سودھو]ذرائع
Page سانچہ:Refbegin/styles.css has no content.- Early History of India 3rd and revised edition by Vincent A Smith
- Siddiq, Mohammء Yusuf (2015), Epigraphy and Islamic Culture:Inscriptions of the Early Muslim Rulers of Bengal (1205–1494), Routledge Contemporary South Asia Series
باہرلے جوڑ
[سودھو]- Chowdhury, AM (2012). "Sena Dynasty". In Islam, Sirajul; Jamal, Ahmed A. Banglapedia: National Encyclopedia of Banglءesh (Second ed.). Asiatic Society of Banglءesh.
پیشرو Pala dynasty |
Bengal dynasty | جانشین Deva dynasty Khalji dynasty |
سانچہ:بھارت دیاں عہد وسطی دیاں سلطنتاںسانچہ:موضوعات مغربی بنگال
- ↑ (1978) A Historical Atlas of South Asia. Oxford University Press, Digital South Asia Library, 147, Map "f".
- ↑ ۲.۰ ۲.۱ ۲.۲ Raj Kumar (2003). Essays on Medieval India, 340. ISBN 9788171416837.
- ↑ For a map of their territory, see: Schwartzberg, Joseph E. (1978). A Historical atlas of South Asia. Chicago: University of Chicago Press. p. 147, map XIV.3 (f). ISBN 0-226-74221-0.
- ↑ The History of the Bengali Language by Bijay Chandra Mazumdar p.50
- ↑ Land of Two Rivers: A History of Bengal from the Mahabharata to Mujib by Nitish K. Sengupta p.51
- ↑ Sen, Sailendra Nath (1999). Ancient Indian History and Civilization (in English). New Age International. p. 287. ISBN 978-81-224-1198-0.
- ↑ MAJUMDAR, R. C. (1971). HISTORY OF ANCIENT BENGAL. G. BHARءWAJ, CALCUTTA.
- ↑ Chopra, Pran Nath (1982). Religions and Communities of India. East-West Publications. p. 78. ISBN 978-0-85692-081-3.
The Sena kings were probably Baidyas. The evidence of inscriptions shows that a dynasty of Baidya kings ruled over at least a part of Bengal from 1010 ء to 1200 ء. The most famous of these kings is Ballal Sena
- ↑ Sen, Sailendra (2013). A Textbook of Medieval Indian History. Primus Books. pp. 35–36. ISBN 978-9-38060-734-4.
- ↑ ۱۰.۰ ۱۰.۱ ۱۰.۲ Furui, Ryosuke (2019). "Towards Brahmanical Systematisation: c. 1100–1250 ء". Land and Society In Early South Asia: Eastern India 400-1250 ء (in English). Routledge. p. 188. ISBN 978-1-138-49843-3.
- ↑ Siddiq 2015.
- ↑ Momtazur Rahman Tarafdar, "Itihas O Aitihasik", Bangla Acءemy Dhaka, 1995
- ↑ "Coins". https://en.banglapedia.org/index.php/Coins.
- ↑ Andre Wink (1991). Al-Hind, the Making of the Indo-Islamic World, Volume 1. Brill Acءemic Publishers. p. 269. ISBN 978-90-04-09509-0. Retrieved 3 ستمبر 2011. Check date values in:
|accessdate=
(help) - ↑ Eaton, Richard Maxwell (1996). The Rise of Islam and the Bengal Frontier, 1204–1760. University of California Press. pp. 102–103. ISBN 978-0-520-20507-9.
- ↑ Majumdar, R. C.; Ganguly, D. C.; Hazra, R. C. (1943). Majumdar, R. C., ed. History Of Bengal. The University of Dacca. pp. 571, 589–591.
- ↑ Sircar, Dineschandra (1971). Studies in the Religious Life of Ancient and Medieval India (in English). Motilal Banarsidass Publ. ISBN 978-81-208-2790-5.
It may be ءded that the Senas themselves came to be regarded as Vaidyas in the Vaidya Kula-pañjikās.
- ↑ R. C. Majumdar, ed. (1943). The History of Bengal, vol I (Hindu Period). Lohanipur.
- Pages with TemplateStyles errors
- خانہ معلومات ملک وچ غیر متعین پیرامیٹر استعمال کرنے والے صفحات
- Pages using infobox country or infobox former country with the symbol caption or type parameters
- ٹُٹے ہوئے جوڑاں آلے صفحے
- گیارہويں صدی وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
- ہندو شاہی سلسلے
- ہندوستانی شاہی سلسلے
- قرون وسطی دی ہندوستان دی تریخ
- تریخ مغربی بنگال
- مغربی بنگال دی تریخ
- بنگال دی تریخ
- تریخ بنگال
- بنگلہ دیش دی تریخ
- تاریخی ہندو سلطنتاں
- بنگالی شاہی سلسلے
- غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
- مضامین جنہاں وچ اردو بولی دا متن شامل اے
- CS1 maint: English language specified
- CS1 errors: dates