Бэс ыйын 16
Тас көрүҥэ
Бэс ыйын 16 диэн Григориан халандаарыгар сыл 167-с күнэ (ордук хонуктаах сылга 168-c күнэ). Сыл бүтүө 198 күн баар.
Бэлиэ күннэр
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]Арассыыйа — бэс ыйын үһүс баскыһыанньатыгар Мэдиссиинэ үлэһиттэрин күнэ бэлиэтэнэр.
ХНТ — Африка оҕотун күнэ — Африка дойдуларын оҕолорун кыһалҕаларыгар болҕомто тардаары аан дойдуга 1991 сыллаахтан бэлиэтэнэр күн.
ХНТ — Ыал иһигэр харчы ыытыһыы күнэ [1]. 200 мөлүйүөн кэриҥэ үлэ миграана дьиэлэригэр харчы ыытан 800-чэ мөлүйүөн киһи олоҕун (бастатан туран оҕолор олохторун) тупсаралларыгар болҕомто тардаары бэлиэтэнэр.
- Bloomsday (ол аата Блум күнэ) — Ирландия уһулуччулаах суруйааччытын Джеймс Джойсу ахтан ааһаллар. Суруйааччы аатырбыт «Улисс» арамааныгар 1904 сыл бэс ыйын 16 күнүн ойуулаабыта
Соҕуруу Африка Өрөспүүбүлүкэтэ — Ыччат күнэ
Түбэлтэлэр
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]- 1633 — Инквизиция суута Галилео Галилей туһунан быһаарыныы ылыммыт күнэ. Биэс хонон баран бу быһаарыыны бэйэтигэр тиэрдибиттэр.
- 1865 — Нуучча сэриилэрэ Ташкены ылбыттар.
- 1903 — «Пепси-кола» диэн аат бэлиэтэммит, «The Ford Motor Company» олохтоммут, Руаль Амундсен Арктикаҕа бастакы эспэдииссийэтэ саҕаламмыт.
- 1907 — Арассыыйаҕа II Государственнай дуума ыһыллыбыт.
- 1921 — Аджарскай АССР төрүттэммит. Аджаардар сорохторо мусулмааннар, сорохторо христианнар, грузин аджаар диалегынан саҥараллар. Өрөспүүбүлүкэ тэриллиитигэр улахан сабыдыалы Туурсуйа оҥорбута.
- 1922 — Ньурба сэлиэнньэтигэр Нюрбинка үрэҕин өттүттэн Петр Павлов салалталаах 300-чэ кэриҥэ киһилээх бастаанньыстар этэрээттэрэ кэлбит. Василий Иванович Наумов салалталаах Ньурба олохтоох дружината 4 күн устата сэлиэнньэни туран биэрбэтэх. Ол кэннэ кинилэргэ көмөҕө З.Г. Пясталов хамандыырдаах Сибиир ОГПУ-тун 80-с дивизионун 48 киһилээх этэрээтэ Өлүөхүмэттэн кэлбит, бүлүмүөттээх буолан бастаанньыстары Ньурба тулатыттан судургутук үүрбүттэр. Пясталов этэрээтэ Ньурбаны босхолоон баран Бүлүү өрүһүн устунан аллара айаннаабыт.
- 1940 — сэбиэскэй бырабыыталыстыба Латвия уонна Эстония салаталарыгар сэбилэниилээх күүстэри киллэрэри көҥүллүүллэрин модьуйан ультиматум туруорбут.
- 1944 — Исландия конституция ылыммыт.
- 1958 — Имре Надь, Пал Малетер уонна Венгрия 1956 сыллааҕы өрө туруутун атын баһылыктара суутунан өлөрүллүбүттэр.
- 1961 — Кировскай тыйаатырдыын Парижка гастроллуу сылдьыбыт үҥкүүһүт Рудольф Нуриев Сэбиэсэкэй Сойуустан күрээбит.
- 1963 — "Восток-6" хараабылынан космонавт Валентина Терешкова көтөн аан дойдуга куйаарга тахсыбыт бастакы дьахтар буолбут.
- 1974 — Сомалига үрдүк үөрэҕи биир сылга сабан, устудьуоннары дьону ааҕарага-суруйарга үөрэттэрэ ыыппыттар.
- 1981 — суруйааччы Владимир Войнович «ССРС гражданинын аатын саакка-суукка киллэрэр дьайыытын иһин» сэбиэскэй гражданствотын суох гыммыттар.
- 1983 — Андропов Юрий Владимирович ССРС Үрдүкү Сэбиэтин бөрөсүүдьүмүн бэрэстээтэлэ буолбут.
- 1996 — Арассыыйа бэрэсидьиэнин быыбара. 1991 сыллаахха талыллыбыт бэрэсидьиэн болдьоҕо бүппүтүнэн ыытыллыбыт. Хас да киһи кыттыбыта, сүрүн хандьыдааттарынан Борис Ельцин, Геннадий Зюганов уонна Александр Лебедь буолбуттара.
- 2012 — Кытай бастакы тайконавт дьахтара Лю Ян куйаарга көппүт.
Төрөөбүттэр
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]- 1723 — Адам Смит, Британия — бөлүһүөк уонна экэнэмиис. Экэниэмикэҕэ харчы суолтатын дьэҥкэтик арыйан көрдөрбүтэ.
- 1754 — Салават Юлаев (1800 өлб.), башкиир бэйиэтэ уонна дьоруойа, Емельян Пугачёв атаһа.
- 1868 — Виктор Курнатовскай — өрөбөлүүссүйэни тэрийээччи, Дьокуускайга көскө сылдьан 1904 сыллаахха Романовка диэн устуоруйаҕа биллибит сэбилэниилээх утарсыыны тэрийбитэ.
- 1960 — Вера Быганова — Чурапчы Соловьев диэн нэһилиэгиттэн төрүттээх сахалыы тиэрминнэри чинчийэр учуонай, филология билимин хандьыдаата.
Өлбүттэр
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]- 1970 — Григорий Семенов (27.02.1903 төр.) — геолог, 1957-1969 сылларга Саха сиринээҕи Геология сулууспатын сүрүн геолога. Социалистыы Үлэ Дьоруойа, Гражданскай сэрии кыттыылааҕа.
- 1989 — Марк Слепцов (28.11.1914 төр.) — Саха АССР норуодунай артыыһа, РСФСР норуодунай артыыһа. 1940 сыллаахха Ньурбаҕа тыйаатыр тэрийбит, үйэтин тухары сыанаҕа сүүстэн тахса оруолу оонньообут киһи.
|