Балаҕан ыйын 18
Тас көрүҥэ
Балаҕан ыйын 18 диэн Григориан халандаарыгар сыл 261-с күнэ (ордук хонуктаах сылга 262-c күнэ). Сыл бүтүө 104 күн баар.
Бэлиэ күннэр
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]Саха Өрөспүүбүлүкэтэ — Доруобуйаны бөҕөргөтөр сүүрүү күнэ (2021, ыам ыйын уонна балаҕан ыйын үһүс өрөбүллэригэр)
- Аан дойдутааҕы уу хаачыстыбатын кэтээһин күнэ
Азербайджан — Национальнай музыка күнэ
Армения — Астрономия күнэ
АХШ — дойду үрдүнэн ВИЧ/СПИД уонна кырдьыы туһунан кэпсиир күн
Ираан — Персия литэрэтиирэтин уонна поэзиятын күнэ
Чиили — 1810 сыллааҕы Чиили бастакы бырабыыталыстыбатын ахтар күн, Dieciocho
Хорватия — ВМФ күнэ
Япония, Окинава — арыы түөлбэ тылын күнэ
Түбэлтэлэр
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]- 1048 — Византия уонна Грузия холбоспут аармыйалара сельджуктар аармыйаларын кытта Капетрон аттынааҕы кыргыһыылара буолбут.
- 1810 — Чиилигэ бастакы бырабыыталыстыба хуунтата тэриллибит. Испанияҕа сэрии буола турар кэмигэр эрэ тэриллэ сылдьыбыта, ол эрээри Испанияттан тутулуга суох буолуу бастакы хардыыта этэ.
- 1833 — Саха уобалаһын салайааччытынан коллежскай асессор Иван Голубев буолбут. Кини бу солоҕо 1834 сыл балаҕан ыйын 11 күнүгэр диэри сулууспалаабыт.
- 1846 (ол саҕанааҕы ааҕыыннан балаҕан ыйын 6 күнэ) — Ыраахтааҕы ыйааҕынан Лаамы байҕалыгар Айаан пуорда олохтоммут. Бу иннинэ биир үйэттэн тахса үлэлии турбут Охуоскай пуордун хомото чычаас буолан оччо табыгаһа суоҕа. Айааҥҥа фактория уонна Дьокуускай-Ньылхан-Айаан суола 1844 сыллаахтан тутуллан барбыттара, суолу кыйа 1855 сыллаахтан саҕалаан сахалары көһөрөн олохсуппуттара, олор дьаам үлэтин хааччыйыахтаахтара[1].
- 1927 — Конфедералистар хамсааһыннарын хам баттааһын кэмигэр ОГПУ Василий Никифоров - Күлүмнүүрү хаайбыт. Бастаан ОГПУ кэллиэгийэтин быһаарыытынан ытарга ууруллубута, онтон бириигэбэр 10 хаайыыга уларытыллыбыта. Эһиилигэр балаҕан ыйын 15 күнүгэр кини Новосибирскай куорат түрмэтин балыыһатыгар 62 сааһыгар өлбүтэ. 1992 сыллаахха реабилитацияламмыта.
- 1931 — Мукден инциденэ буолбут, Кытайга Дьоппуон бас билэр Ляодун тумул арыытыгар тимир суол дэлби тэптэриллибит. Дьоппуоннар бу инцидени сылтах оҥостон сотору кэминэн Маньчжурияны сэриилээн ылбыттара.
- 1934 — Сэбиэскэй Сойуус Наассыйалар Лиигаларыгар киирбит.
- 1944 — Аан дойду иккис сэриитэ: Арракур аттынааҕы кыргыһыы саҕаламмыт. Франция Лотарингиятыгар ньиэмэс уонна АХШ таанкалара кыргыспыттар. Үгүс чинчийээччилэр бу кыргыһыыга АХШ кыайбыта диэн сыаналыыллар.
- 1962 — Аллараа Халыма улууһун Черскэйиттэн (оччотооҕу аата Нижние Кресты) Чукоткаҕа Билибино бөһүөлэгэр көтөн испит Ил-14 көтөр аал саахалламмыт. Аалга олорсон испит 32 киһи бары өлбүттэр.
- 1973 — ХНТ-га ФРГ уонна ГДР киирбиттэр.
- 1976 — Мао Цзэдуну кытта быраһаайдаһыы буолбут. Өлүгүн анаан тутуллубут мавзолейга сытыарбыттара.
- 1980 — «Союз-38» хараабыл икки космонаавы (ол иһигэр Кууба киһитин) «Салют-6» станцияҕа таһаарбыт.
- 1997 — Сатыы сэриини утары миналары бобор туһунан конвенция ылыллыбыт (Оттава конвенцията).
- 2014 — Шотландияҕа тутулуга суох буолуу туһунан референдум буолбут. Дьон үксэ, о.э. 55%, Улуу Британия састаабыгар хаалар туһугар куоластаабыт.
Төрөөбүттэр
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]- 1832 — Сергей Боткин — Арассыыйа аатырбыт бырааһа.
- 1915 — Иван Готовцев — РСФСР уонна Саха АССР оскуолаларын үтүөлээх учуутала, Саха АССР култууратын үтүөлээх үлэһитэ, кыраайы үөрэтээччи.
- 1959 — Карл Сергучев — Суорун Омоллоон аатынан Опера уонна балет тыйаатырын уус-уран салайааччыта, Саха Өрөспүүбүлүкэтин искусствотын үтүөлээх диэйэтэлэ.
Өлбүттэр
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]- 1995 — Михаил Алексеев — педагог, методист, ССРС норуодунай учуутала. Саха Сиригэр физмат оскуолалар хамсааһыннарын саҕалаабыт тэрийээччи.
|
- ↑ Павел Левонович Казарян. 160-летие Якутско-Аянского тракта // Наука и техника в Якутии. — 2004. — № 1 (6).