Slovačka
| |||||
![]() | |||||
Službeni jezik | Slovački | ||||
Glavni grad | Bratislava | ||||
Predsednik | Peter Pellegrini | ||||
Premijer | Robert Fico | ||||
Površina - Ukupno - % vode |
126. po površini 49.035 km² Zanemarljivo | ||||
Stanovništvo | 103. po broju stanovnika
| ||||
Nezavisnost stekla
|
Raspadom Čehoslovačke | ||||
Valuta | Euro | ||||
Časovna zona | UTC +1 | ||||
Državna himna | Nad Tatrou sa blýska | ||||
Internet domen | .sk | ||||
Pozivni broj | +421 |
Slovačka (slovački Slovensko [ˈsloʋensko]; službeno Slovačka Republika, slovački Slovenská republika), država u centralnoj Evropi. Graniči se sa Ukrajinom na istoku, Poljskom na severu, Češkom na severozapadu, Austrijom na jugozapadu i Mađarskom na jugu.
Državni simboli
uredi- Himna Slovačke je pesma „Nad Tatrou sa blýska“ („Nad Tatrama sijeva“), koja je predstavljala Slovačku u himni nekadašnje Čehoslovačke.
- Grb Slovačke čini srebrni (beli) dvostruki (lorenski) krst na crvenoj pozadini, koji je smešten na centralnom od tri "brda", koja predstavljaju tri slovačke planine: Niske Tatre, Visoke Tatre i Male Fatre.
- Zastavu Slovačke čine tri horizontalne linije: bela (na vrhu), plava (u sredini) i crvena (na dnu). Na zastavi se obavezno nalazi i grb Slovačke koji je smešten u sredini blizu koplja.
Istorija
urediGlavni članak: Historija Slovačke
Prvobitno slavensko stanovništvo je naselilo teritoriju današnje Slovačke u 5. vijeku. Slovačka je bila središte Samovog carstva u 7. vijeku. Praslovačka drava poznata kao Nitranska kneževina je nastala u 8. vijeku i godine 833. postala dijelom Velikog moravskog carstva. Vrhumac ovog proto-slovačkog carstva bio je dolazak sv. Kirila i Metoda i širenje pod kraljem Svätoplukom.
Između 11. i 14. vijeka Slovačka je postala dijelom Mađarskog kraljevstva. Dok su 10. vijeku Slovaci naseljavali sjevernu polovicu današnje Mađarske, u 14. vijeku se njihov teritorij prostirao do današnje centralne i sjeveroistočne Mađarske (do današnjeg Váca (slovački Vacov), Visegráda (Višegrad/Vyšehrad), Miskolca (Miškovec)). Veliki dio plemstva u mađarskom kraljevstvu bio je slovačkog porijekla.
Nakon što se Otomanski imperij počeo širiti prema današnjoj Mađarskoj, središte Mađarskog kraljevstva (preimenovanog u Kraljevsku Mađarsku) se premjestilo prema Slovačkoj i Bratislava (poznata kao Pressburg/Pressporek/Posonium/Posony/Požun u to doba) postalo je njegovom prijestolnicom godine 1536. No, do kraja 18. vijeka slovački utjecaj će se smanjiti.
Za vrijeme mađarske revolucije 1848-49 Slovaci su se pridružili Austrijancima u gušenju mađarskog separatističkog pokreta, nastojeći stvoriti vlastiti državnopravni entitet unutar Habsburške monarhije, odvojen od Mađarskog kraljevstva, no taj cilj nije postignut.
U doba Austro-Ugarske, i.e. 1867 - 1918, Slovaci su postali žrtvama jedne od najbrutalnijih represija u svojoj historiji, koja se odražavala u obliku prisilne mažarizacije koju je sprovodila mađarska vlada.
Godine 1918. Slovačka se zajedno s bivšim habsburškim pokrajinama Bohemijom i susjednom Moravska odlučila na stvaranje Čehoslovačke. Tokom kaotičnog perioda koji je nastao nakon raspada kraće vrijeme se, po uzoru na boljševike u Rusiji stvorila Slovačka sovjetska republika koja je godine 1919, slično kao i njen ekvivalent u Mađarskoj, ugušena. Čehoslovačka je postojala sve dok nije raskomadana od strane susjednih država nakon Minhenskog sporazuma 1938. Godine 1939. Slovačka - dijelove čijeg teritorija je temeljem prve bečke arbitraže preuzela Mađarska - je postala "nezavisna" republika pod patronatom nacističke Njemačke. Kao njemački saveznik uzela je učešće u drugom svjetskom ratu i njene trupe su sudjelovale u napadu na Poljsku godine 1939. Pet godina kasnije, prilikom dolaska Crvene armije na njene granice, Slovačka je podigla ustanak i priključila se saveznicima. Nakon završetka rata Čehoslovačka je obnovljena (izuzev Zakarpatske Ukrajine koja je postala dio SSSR-a), ali je došla pod sovjetski utjecaj.
Nakon invazije Varšavskog pakta na Čehoslovačku i sloma praškog proljeća godine 1968. počeo se stvarati sve veći jaz između Češke i Slovačke. U potonjoj je bilo daleko manje otpora prema prosovjetskom režimu, a 1970-e i 1980-e su čak bilježile ekonomski rast, najčešće na račun razvijenije i liberalnije Češke. Sve to je doprinijelo da nakon sloma komunističkog režima u baršunastoj revoluciji godine 1989 izbiju otvorene nesuglasice između čeških i slovačkih političara koje će godine 1993. dovesti do tzv. Baršunastog razvoda i stvaranja dviju nezavisnih država - Češke i Slovačke. Slovačka je u maju 2004. godine postala dio Evropske Unije.
V. također: Bratislava - Historija i Historija Bratislave
Politika
uredi- Na čelu Slovačke se nalazi predsednik, koji se bira direktnim glasanjem na mandat u trajanju od 5 godina. (Poslednji izbori su održani u aprilu 2012 godine.)
- Najveća izvršna vlast leži u rukama premijera (predsednika Vlade), koji je obično vođa najbrojnije stranke ili koalicije u Skupštini. Premijera postavlja predsednik, koji potom, na premijerov predlog, imenuje ostale članove Vlade.
- Najviše Slovačko zakonodavno telo je jednodomna Skupština (Národná rada Slovenskej republiky), koja ima 150 mesta. Poslanici se biraju na četvorogodišnji mandat, po proporcionalnom sistemu.
- Najvišu sudsku vlast u Slovačkoj ima Ustavni sud (Ústavný súd). Čini ga 13 članova, koje imenuje predsednik od ljudi koje je predložila Skupština.
- Slovačka je pristupila NATO paktu 29. mart, 2004 a 1. maja iste godine, sa još deset zemalja bivšeg istočnog bloka, ušla je u Evropsku Zajednicu.
Teritorijalna organizacija
urediGlavni članak: Slovački Krajevi
Slovačka je podeljena na 8 Viših Zemaljskih Celina (svk: vyššie územné celky skraćeno VÚC)odnosno 8 Samoupravnih Krajeva (svk: samosprávny kraj):
- Bratislavski kraj (svk: Bratislavský kraj) (Bratislava)
- Trnavski kraj (svk: Trnavský kraj) (Trnava)
- Trenčinski kraj (svk: Trenčiansky kraj) (Trenčín)
- Nitranski kraj (svk: Nitriansky kraj) (Nitra)
- Žilinski kraj (svk: Žilinský kraj) (Žilina)
- Banskobistrički kraj (svk: Banskobystrický kraj) (Banská Bystrica)
- Prešovski kraj (svk: Prešovský kraj) (Prešov)
- Košički kraj (svk: Košický kraj) (Košice)
Svaki od ovih Krajeva podeljen je na više okruga (svk: okresy), kojih danas ima 79.
Geografija
urediSlovačka je pretežno planinska zemlja, sa Karpatskim planinama koje se prostiru preko severnih i središnjih delova zamlje. Nizije su u Slovačkoj uglavnom koncentrisane u južnim i jugozapadnim delovima zemlje, tačnije u dolini Dunava. Među planinama se posebno ističu Tatre, koje su poznati skijaški centar, ali njihova jezera i kamenite udoline privlače posetioce tokom cele godine. Nad njima dominira i najviši vrh Slovačke Gerlahovski Štit (Gerlachovský štít) sa svojih 2.655 metara nadmorske fisine. Pored Dunava veće doline prave Vah (Váh) i Hron (Hron).
Klima u Slovačkoj je umerena sa relativno hladnim letima i hladnim, vlažnim i oblačnim zimama.
Slovačka privreda
Stanovništvo
urediPraznici
uredi- 1. januar - Dan Slovačke Republike (Deň vzniku Slovenskej republiky) 1993, Nova Godina.
- 6. januar - Pravoslavni Božić i Tri Kralja.
- Mart, April - Veliki petak (Veľkonočný piatok ); Veliki ponedeljak (Veľkonočný pondelok).
- 1. maj - Praznik Rada (Sviatok práce ) 1886.
- 8. maj - Dan Pobede nad fašizmom (Deň víťazstva nad fašizmom) 1945.
- 5. jul - Dan sv. Kirila i sv. Metoda (Sviatok svätého Cyrila a Metoda) 863.
- 29. avgust - Dan Ustanka (Výročie SNP) 1944.
- 1. septembar - Dan Ustavnosti (Deň Ústavy Slovenskej republiky) 1992.
- 15. septembar - Dan Device Marije (Sviatok Panny Márie Sedembolestnej, patrónky Slovenska), zaštitnice Slovačke.
- 1. novembar - Dan Svih Svetih (Sviatok všetkých svätých), Zadušnice.
- 17. novembar - Dan borbe za slobodu i demokratiju (Deň boja za slobodu a demokraciu) 1939/1989.
- 24. decembar - Badnje veče (Štedrý deň).
- 25. decembar - Prvi dan Božića (1. sviatok vianočný).
- 26. decembar - Drugi dan Božića (2. sviatok vianočný).
Povezano
uredi- Moravska Slovačka , oblast u jugoistočnoj Moravskoj, na granici sa Slovačkom i Austrije
Vanjske veze
uredi- O Vlasti
- Vlada Slovačke Republike
- Slovačka Skupština - Národná Rada
- Predsednik Slovačke
- Ministarstvo Inostranih Poslova(Podaci o ambasadama,konzulatima i vizama) Arhivirano 2005-09-08 na Wayback Machine-u
- Opšte
- Slovakia.org - Opšti podatci o Slovačkoj
- Slovensko.com - Vodič za Slovačku sa mnoštvom korisnih podataka i dnevnim vestima Arhivirano 2016-09-18 na Wayback Machine-u
- Turističke
- Razne