Lata
- Para sa mga ibang gamit ng salita, tingnan ang Lata (paglilinaw).
![]() | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Tin | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Allotropes | mapilak na puti, β (beta); kulay-abo, α (alpha) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Standard atomic weight Ar°(Sn) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Tin sa talahanayang peryodiko | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Atomikong bilang (Z) | 50 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Group | 14 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Period | 5 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Block | p-block | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Electron configuration | [Kr] 4d10 5s2 5p2 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Electrons per shell | 2, 8, 18, 18, 4 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Physical properties | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Phase at STP | solido | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Melting point | 505.08 K (231.93 °C, 449.47 °F) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Boiling point | 2875 K (2602 °C, 4716 °F) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Density (at 20° C) | white (β): 7.289 g/cm3 gray (α): 5.770 g/cm3[3] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
when liquid (at m.p.) | 6.99 g/cm3 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Heat of fusion | white (β): 7.03 kJ/mol | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Heat of vaporization | white (β): 296.1 kJ/mol | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Molar heat capacity | white (β): 27.112 J/(mol·K) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Vapor pressure
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Atomic properties | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Oxidation states | −4, −3, −2, −1, 0,[4] +1,[5] +2, +3,[6] +4 (isang anpoterong oksido) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Electronegativity | Pauling scale: 1.96 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ionization energies |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Atomic radius | empirical: 140 pm | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Covalent radius | 139±4 pm | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Van der Waals radius | 217 pm | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Other properties | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Natural occurrence | primordiyal | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Crystal structure | white (β): body-centered tetragonal (tI4) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Lattice constants | white (β): a = 583.13 pm c = 318.11 pm (at 20 °C)[3] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Crystal structure | gray (α): face-centered diamond-cubic (cF8) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Lattice constant | gray (α): a = 648.96 pm (at 20 °C)[3] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Thermal expansion | white (β): 21.76×10−6/K (at 20 °C)[a] gray (α): 5.20×10−6/K (at 20 °C)[3] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Thermal conductivity | 66.8 W/(m⋅K) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Electrical resistivity | 115 nΩ⋅m (at 0 °C) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Magnetic ordering | white (β): paramagnetic gray (α): diamagnetic[7] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Molar magnetic susceptibility | white (β): +3.1×10−6 cm3/mol (298 K)[8] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Young's modulus | 50 GPa | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Shear modulus | 18 GPa | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Bulk modulus | 58 GPa | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Speed of sound thin rod | 2730 m/s (at r.t.) (rolled) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Poisson ratio | 0.36 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Mohs hardness | 1.5 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Brinell hardness | 50–440 MPa | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
CAS Number | 7440-31-5 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
History | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Discovery | protohistoric, around 35th century BC | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Symbol | "Sn": mula sa Latin na stannum | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Isotopes of tin | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ang lata, estanyo, tinggaputi o tin (Kastila: estaño, Ingles: tin, Cebuano: tansan) ay isang elementong kemikal na may sagisag na Sn (Latin: Stannum) at may numero atomikong 50. Kabilang ito sa pangunahing pangkat na metal sa pangkat 14 ng periodiko ng mga elemento. Ang tansan ay nagpapakita ng pagkakatulad sa mga katabi nitong mga metal sa pangkat 14 na hermaniyo at tingga, gaya ng estado nito sa pag-ooksihena na +2 at +4. Ito ang ay ang pang-ika-49 sa dami sa kalikasan, at sa 10 buong/matibay na isotopyo, ito ang may pinakamalaking numero ng buong/matibay na isotopyo sa lahat ng kilalang elemento. Nagmumula ang lata sa mineral na cassiterite, kung saan ito ay tansang di-oksinada, SnO.
Ang lata ay may kulay na tila pilak, na madaling tunawin, at marupok na metal na hindi madaling makaranas ng pag-ooksinada sa hangin at ito ay ginagamit na pambalot sa ibang mga metal para makaiwas sa pagkatunaw o pagkasira. Ang unang haluang metal na ginamit sa malakihang pangangalakal ay nagmula noong 3000 BC at tinatawag ding bronse, isang halo ng lata at tanso. Matapos ang 600 BC purong metall na tanso na ang nagagawa. Ang peltre, isang halo 85% hangang 90% na tansan kasama ang tanso, antimonya at tingga, ay ginagamit na pinggan mula Panahon ng Tanso hanggang sa ika-20 siglo. Sa panahong kasalukuyan, ginagamit ang tansan sa maraming halong metal, gaya ng malambot na solderong lata/tingga, na karaniwang mayroong 60% o mas maraming lata. Isa pang ginagamitan ng tansan ay ang paglalagay ng tansan sa asero o yero. Dahil mababa ang pagkakataon nitong makalason, ang mga metal na binalutan ng lata ay ginagamit di sa pagbabalot ng mga pagkain, gaya ng mga lata, na karaniwan ding gawa sa aluminyo at asero o yero.
Mga sanggunian
[baguhin | baguhin ang wikitext]- ↑ "Standard Atomic Weights: Tin" (sa wikang Ingles). CIAAW. 1983.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ Prohaska, Thomas; Irrgeher, Johanna; Benefield, Jacqueline; Böhlke, John K.; Chesson, Lesley A.; Coplen, Tyler B.; Ding, Tiping; Dunn, Philip J. H.; Gröning, Manfred; Holden, Norman E.; Meijer, Harro A. J. (2022-05-04). "Standard atomic weights of the elements 2021 (IUPAC Technical Report)". Pure and Applied Chemistry (sa wikang Ingles). doi:10.1515/pac-2019-0603. ISSN 1365-3075.
{{cite journal}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 Arblaster, John W. (2018). Selected Values of the Crystallographic Properties of Elements. Materials Park, Ohio: ASM International. ISBN 978-1-62708-155-9.
{{cite book}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ "New Type of Zero-Valent Tin Compound" (sa wikang Ingles). Chemistry Europe. 27 Agosto 2016.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ "HSn". NIST Chemistry WebBook (sa wikang Ingles). National Institute of Standards and Technology. Nakuha noong 23 Enero 2013.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ "SnH3". NIST Chemistry WebBook (sa wikang Ingles). National Institure of Standards and Technology. Nakuha noong 23 Enero 2013.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ Lide, D. R., pat. (2005). "Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds". CRC Handbook of Chemistry and Physics (PDF) (ika-86th (na) edisyon). Boca Raton (FL): CRC Press. ISBN 0-8493-0486-5.
{{cite book}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ Weast, Robert (1984). CRC, Handbook of Chemistry and Physics. Boca Raton, Florida: Chemical Rubber Company Publishing. pp. E110. ISBN 0-8493-0464-4.
{{cite book}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ Kondev, F. G.; Wang, M.; Huang, W. J.; Naimi, S.; Audi, G. (2021). "The NUBASE2020 evaluation of nuclear properties" (PDF). Chinese Physics C. 45 (3): 030001. doi:10.1088/1674-1137/abddae.
{{cite journal}}
: CS1 maint: date auto-translated (link)
Talahanayang peryodiko | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
H | He | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Li | Be | B | C | N | O | F | Ne | ||||||||||||||||||||||||||||||||||
Na | Mg | Al | Si | P | S | Cl | Ar | ||||||||||||||||||||||||||||||||||
K | Ca | Sc | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga | Ge | As | Se | Br | Kr | ||||||||||||||||||||||||
Rb | Sr | Y | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn | Sb | Te | I | Xe | ||||||||||||||||||||||||
Cs | Ba | La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi | Po | At | Rn | ||||||||||
Fr | Ra | Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Cn | Nh | Fl | Mc | Lv | Ts | Og | ||||||||||
|
Maling banggit (May <ref>
tag na ang grupong "lower-alpha", pero walang nakitang <references group="lower-alpha"/>
tag para rito); $2