Tổng lãnh vương cung thánh đường Thánh Gioan Latêranô
Tổng lãnh vương cung thánh đường Thánh Gioan tại Latêranô | |
---|---|
Arcibasilica Papale Romana Maggiore di San Giovanni in Laterano (tiếng Ý) Archibasilica Sanctissimi Salvatoris ac Sancti Ioannis Baptistae et Ioannis Evangelistae ad Lateranum (tiếng Latinh) | |
![]() Mặt tiền của Tổng lãnh vương cung thánh đường Thánh Gioan tại Latêranô | |
41°53′9″B 12°30′20″Đ / 41,88583°B 12,50556°Đ | |
Địa điểm | Roma |
Quốc gia | Ý[1] |
Hệ phái | Công giáo |
Truyền thống | Giáo hội Latinh |
Trang chính | Tổng lãnh vương cung thánh đường Thánh Gioan Latêranô |
Lịch sử | |
Cung hiến cho | Thánh Gioan Tẩy giả và Thánh Gioan Phúc âm trứ giả |
Thánh hiến | 324 |
Kiến trúc | |
Tình trạng | Đại vương cung thánh đường thuộc Giáo hoàng, Nhà thờ chính tòa |
Kiến trúc sư | Alessandro Galilei |
Dạng kiến trúc | Nhà thờ chính tòa |
Phong cách | Baroque, Tân cổ điển |
Động thổ | Thế kỷ IV |
Hoàn thành | 1735 |
Thông số | |
Chiều dài | 140 mét (460 ft) |
Rộng | 140 mét (460 ft) |
Chiều rộng khoảng giữa | 65 mét (213 ft) |
Vật liệu xây dựng | Cẩm thạch, đá hoa cương, và xi măng |
Quản lý | |
Giáo phận | Giáo phận Roma |
Giáo sĩ | |
Giám mục | Giáo hoàng Phanxicô |
Tên chính thức | Trung tâm lịch sử Roma, Tài sản của Tòa Thánh và Nhà thờ Thánh Phaolô Ngoại thành |
Loại | Di sản văn hóa |
Tiêu chuẩn | i, ii, iii, iv, vi |
Đề cử | 1980 (Mục 4) |
Số tham khảo | 91 |
Nước tham gia | Ý và Tòa Thánh |
Khu vực | Châu Âu và Bắc Mỹ |
Tổng lãnh vương cung thánh đường Nhà thờ chính tòa Chúa Cứu thế Cực Thánh và Thánh Gioan Tẩy giả và Thánh sử Gioan tại Latêranô – còn được biết đến với những tên gọi khác như Vương cung thánh đường Thánh Gioan Latêranô (Basilica di San Giovanni in Laterano), hay Nhà thờ Chính tòa Roma (Cattedrale di Roma) – là nhà thờ mẹ của Giáo phận Rôma và do đó là nơi đặt Tòa giám mục của Giáo phận Rôma, tức Giáo hoàng.[2][3] Nhà thờ hiện do Giáo hoàng Phanxicô điều hành thông qua hồng y đẳng linh mục Angelo De Donatis, Giám quản Giáo phận Rôma.[4]
Khởi nguồn từ sau sắc lệnh tự do tôn giáo và chấm dứt đàn áp do Constantinus Đại đế ban hành, Vương cung thánh đường Latêranô là nhà thờ Kitô giáo đầu tiên được xây dựng chính thức hợp pháp tại Đế quốc La Mã. Đây là nhà thờ cổ nhất và cao cấp nhất trong tứ đại vương cung thánh đường thuộc giáo hoàng, cũng như lâu đời nhất và quan trọng nhất trong thế giới phương Tây,[5] nên nắm giữ tước hiệu độc nhất vô nhị Tổng lãnh vương cung thánh đường (tiếng Latinh: Archibasilica) kèm danh hiệu cao quý Nhà thờ Mẹ và Đứng đầu của tất cả các nhà thờ trên toàn thế giới (tiếng Latinh: Omnium Urbis et Orbis Ecclesiarum Mater et Caput) và là nhà thờ đại kết của toàn thể Giáo hội Công giáo Hoàn vũ.
Dòng văn tự Latinh lớn khắc ở mặt tiền của nhà thờ: Clemens XII Pont Max Anno V Christo Salvatori In Hon SS Ioan Bapt et Evang có thể được dịch là "Giáo hoàng Clêmentê XII, vào năm thứ 5 [trong niên hiệu Giáo hoàng của ngài, cung hiến cho nhà thờ này] đến Đấng cứu thế Chúa Kitô, để vinh danh Thánh Gioan Tẩy giả và Thánh sử Gioan".[6] Mẫu khắc cùng với tiêu đề đầy đủ của nhà thờ (xem bên dưới) cho biết rằng nhà thờ này ban đầu được dành riêng để cung hiến cho Chúa Giêsu Đấng Cứu Thế bởi Thánh Giáo hoàng Sylvestrô ở thế kỷ 4, sau đó ở thế kỷ 9 dưới thời Giáo hoàng Sergiô III thêm vào cung hiến cho Thánh Gioan Tẩy giả và vào thế kỷ 12 thêm Thánh Gioan Phúc âm trứ giả dưới thời Giáo hoàng Luciô II. Tổng thống nước Cộng hòa Pháp, đương nhiệm là Emmanuel Macron, là "đấng pháp chính đệ nhất và danh dự" theo chức vụ (ex officio) của nhà thờ, danh hiệu của những nguyên thủ quốc gia Pháp có từ thời vua Henri IV của Pháp.
Tổng lãnh vương cung thánh đường Gioan Latêranô tọa lạc ngay trong trung tâm thủ đô Roma, tức nằm bên ngoài và cách lãnh thổ Thành quốc Vatican khoảng 4 kilômét về phía đông nam. Tuy vậy, với tư cách là tài sản của Tòa Thánh, nhà thờ Latêranô và các công trình liền kề (bao gồm Cung điện Giáo hoàng Latêranô - nơi ở chính thức của Giáo hoàng suốt một thiên niên kỷ, Điện Kinh Sĩ, Đại Chủng viện Giáo hoàng La Mã và Đại học Giáo hoàng Latêranô) được hưởng quy chế ngoại giao từ Ý theo các điều khoản của Hiệp ước Latêranô năm 1929, do đó nó vẫn thuộc quyền tài phán và chủ quyền tuyệt đối của Tòa Thánh. Vì là nhà thờ chính tòa của Giáo hoàng thông qua Ngôi Giám mục thành Roma, nhà thờ Latêranô có cấp bậc đứng trên tất cả các nhà thờ khác thuộc Giáo hội Công giáo, kể cả Vương cung thánh đường Thánh Phêrô tại Vatican.[1]
Tên gọi
[sửa | sửa mã nguồn]Lễ cung hiến Tổng lãnh vương cung thánh đường
[sửa | sửa mã nguồn]Tổng linh mục
[sửa | sửa mã nguồn]Giáo hoàng Bônifaciô VIII thành lập văn phòng tổng linh mục của nhà thờ này vào năm 1299.[7]
Danh sách các vị tổng linh mục của Tổng lãnh vương cung thánh đường:[8]
Thư viện ảnh
[sửa | sửa mã nguồn]-
Alessandro Galilei hoàn thành mặc tiền kiến trúc Baroque của nhà thờ vào năm 1735 sau khi thắng cuộc thi giành cơ hội thiết kế.
-
Ngay cánh cửa chính là dòng văn tự của tổng lãnh vương cung thánh đường tuyên bố rằng đây là nhà thờ mẹ của thế giới.
-
Tượng của Thánh Gioan Báp-tít.
-
Trần nhà.
-
Tu viện gắn liền nhà thờ, với kiểu trang trí cosmatesque.
-
Tu viện gắn liền với nhà thờ.
-
Đức Bà Częstochowa được mô tả trong nhà thờ.
-
Các tranh bên trong của tổng lãnh vương cung thánh đường.
Xem thêm
[sửa | sửa mã nguồn]![]() |
Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về Tổng lãnh vương cung thánh đường Thánh Gioan Latêranô. |
Tham khảo
[sửa | sửa mã nguồn]- ^ a b The archbasilica is within Italian territory and not the territory of the Vatican City State. (Lateran Treaty of 1929, Article 15 (The Treaty of the Lateran by Benedict Williamson; London: Burns, Oates, and Washbourne Limited, 1929; pages 42–66) Lưu trữ 2018-05-23 tại Wayback Machine) However, the Holy See fully owns the archbasilica, and Italy is legally obligated to recognize its full ownership thereof (Lateran Treaty of 1929, Article 13 (Ibidem Lưu trữ 2018-05-23 tại Wayback Machine)) and to concede to it "the immunity granted by International Law to the headquarters of the diplomatic agents of foreign States" (Lateran Treaty of 1929, Article 15 (Ibidem Lưu trữ 2018-05-23 tại Wayback Machine)).
- ^ “Papal basilicas” (bằng tiếng Tiếng Anh). vatican.va. Truy cập ngày 18 tháng 2 năm 2016.Quản lý CS1: ngôn ngữ không rõ (liên kết)
- ^ Pope Benedict XVI's theological act of renouncing the title of "Patriarch of the West" had as a consequence that the "patriarchal basilicas" are now officially known as "papal basilicas.
- ^ “Basilica Papale” (bằng tiếng Ý). Vicariatus Urbis: Portal of the Diocese of Rome. Truy cập ngày 7 tháng 11 năm 2013.
- ^ “San Giovanni in Laterano”. Giubileo 2000. Santa Sede - vatican.va.
- ^ Landsford, Tyler (2009). The Latin Inscriptions of Rome: A Walking Guide. JHU Press. tr. 236. Truy cập ngày 21 tháng 10 năm 2014.
- ^ Moroni, Gaetano (1840–61). Dizionario di Erudizione Storico–Ecclesiastica da S. Pietro sino ai Nostri Giorni (bằng tiếng Ý). 12. Venezia: Tipografia Emiliana. tr. 31.
- ^ Respective biographic entries in “Essay of a General List of Cardinals”. The Cardinals of the Holy Roman Church. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 2 năm 2018. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2018..
Lỗi chú thích: Thẻ <ref>
có tên “cennistorici” được định nghĩa trong <references>
không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref>
có tên “FannyDavenport” được định nghĩa trong <references>
không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref>
có tên “SaudiAramco” được định nghĩa trong <references>
không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref>
có tên “pbsnova” được định nghĩa trong <references>
không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref>
có tên “RudolphWittkower” được định nghĩa trong <references>
không được đoạn văn bản trên sử dụng.
<ref>
có tên “Conforti” được định nghĩa trong <references>
không được đoạn văn bản trên sử dụng.- Thư mục
“Saint John Lateran” . Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company.
- Claussen, Peter C.; Senekovic, Darko (2008). S. Giovanni in Laterano. Mit einem Beitrag von Darko Senekovic über S. Giovanni in Fonte, in Corpus Cosmatorum, Volume 2, 2. Stuttgart: Franz Steiner Verlag. ISBN 3-515-09073-8.
- Krautheimer, Richard; Frazer, Alfred; Corbett, Spencer (1937–77). Corpus Basilicarum Christianarum Romae: The Early Christian Basilicas of Rome (IV–IX Centuries). Vatican City: Pontificio Istituto di Archeologia Cristiana (Pontifical Institute of Christian Archaeology). OCLC 163156460.
- Webb, Matilda (2001). The Churches and Catacombs of Early Christian Rome. Brighton: Sussex Academic Press. tr. 41. ISBN 1-902210-57-3.
- Lenski, Noel (2006). The Cambridge Companion to the Age of Constantine. Cambridge: Cambridge University Press. tr. 282. ISBN 0-521-52157-2.
- Stato della Città del Vaticano (2009). “Arcibasilica Papale Di San Giovanni In Laterano” (bằng tiếng Ý). Holy See. Truy cập ngày 24 tháng 10 năm 2010.
Liên kết ngoài
[sửa | sửa mã nguồn]- Tham quan trực tuyến hình ảnh độ phân giải cao Tổng lãnh vương cung thánh đường Thánh Gioan Latêranô, từ trang web của Vatican.
- Hình ảnh vệ tinh của nhà thờ Thánh Gioan Latêranô
- Obelisk của Constantinus Đại đế
- San Giovanni in Laterano
- High-resolution 360° Panoramas and Images of Archbasilica of St. John Lateran | Atlas hình ảnh Lưu trữ 2019-12-21 tại Wayback Machine